Bình oxy y tế: Không dễ cháy nhưng vẫn tiềm ẩn rủi ro
Một hành khách lớn tuổi tại quầy check-in sân bay Tân Sơn Nhất khai báo mang theo bình oxy y tế cho chuyến bay đi Hà Nội. Người nhà cho biết ông mắc bệnh tim và cần sử dụng oxy trong suốt hành trình.
Đây không phải lần đầu nhân viên check-in gặp tình huống như vậy, nhưng luôn là trường hợp đòi hỏi phải nắm chắc quy định về hàng hóa nguy hiểm. Bình oxy được phân loại là Class 2 – Khí theo Quy định hàng hóa nguy hiểm của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA DGR) và việc xử lý không thể dựa trên phán đoán.
Trong hệ thống phân loại của IATA DGR, Class 2 bao gồm toàn bộ các loại khí và được chia thành ba nhóm:
- Division 2.1: Khí dễ cháy như propane, butane, hydrogen.
- Division 2.2: Khí không dễ cháy, không độc như nitơ, helium, CO₂ và oxy.
- Division 2.3: Khí độc như chlorine hay phosgene.
Oxy y tế thuộc Division 2.2. Dù không phải chất dễ cháy, oxy lại là chất trợ cháy rất mạnh. Khi rò rỉ trong môi trường kín như khoang hàng máy bay, oxy có thể khiến bất kỳ nguồn nhiệt hoặc tia lửa nhỏ nào cũng trở thành nguy cơ cháy nghiêm trọng.
Tại Vietnam Airlines, việc vận chuyển bình oxy y tế được thực hiện theo đúng quy định của IATA DGR và hướng dẫn của Cục Hàng không Việt Nam. Hành khách có nhu cầu sử dụng oxy trong chuyến bay cần đăng ký trước và được xét duyệt theo quy trình Medical Clearance. Trên tàu bay, Vietnam Airlines đã trang bị hệ thống oxy đạt tiêu chuẩn để hỗ trợ hành khách khi đủ điều kiện theo quy định.
Aerosol: Vật dụng quen thuộc nhưng không phải ai cũng hiểu đúng
Nếu bình oxy là trường hợp dễ nhận biết thì aerosol lại là loại hàng hóa nguy hiểm xuất hiện rất phổ biến trong hành lý của hành khách. Xịt khử mùi, keo xịt tóc, kem cạo râu dạng bình, thuốc xịt hen suyễn hay bình xịt côn trùng… đều được gọi là aerosol. Tùy theo thành phần bên trong, chúng có thể được xếp vào Division 2.1 hoặc Division 2.2.
Rủi ro của aerosol không chỉ nằm ở thành phần khí chứa trong bình mà còn đến từ áp suất bên trong. Khi chịu tác động của nhiệt độ cao, đặc biệt trong quá trình khai thác tại sân đỗ ở điều kiện nắng nóng, áp suất có thể tăng lên đáng kể. Nếu bình hoặc van có khiếm khuyết, nguy cơ rò rỉ hoặc phát nổ hoàn toàn có thể xảy ra.
Hành khách được phép mang aerosol trong trường hợp nào?
Theo IATA DGR và quy định của Cục Hàng không Việt Nam, hành khách vẫn có thể mang aerosol phục vụ nhu cầu cá nhân nếu đáp ứng các điều kiện quy định.
Đối với hành lý xách tay, bình aerosol phải tuân thủ quy định về chất lỏng, dung tích không quá 100 ml mỗi chai và được đặt trong túi nhựa trong suốt với tổng dung tích theo quy định.
Đối với hành lý ký gửi, aerosol dùng cho mục đích cá nhân được phép vận chuyển với tổng khối lượng không quá 2 kg hoặc 2 lít; mỗi bình không vượt quá 500 ml. Trong khi đó, aerosol công nghiệp hoặc mang theo với số lượng lớn không được phép vận chuyển trên tàu bay chở khách.
Một trường hợp đặc biệt là thuốc xịt hen suyễn. Về mặt kỹ thuật, đây vẫn là aerosol thuộc Class 2. Tuy nhiên, IATA DGR có quy định ngoại lệ đối với thuốc sử dụng cho mục đích y tế cá nhân, cho phép hành khách mang theo với số lượng hợp lý.
Việc phân biệt giữa “được phép theo ngoại lệ” và “không phải hàng nguy hiểm” là rất quan trọng, bởi điều này quyết định cách nhân viên hàng không hướng dẫn và xử lý trong từng tình huống cụ thể.
Tại Vietnam Airlines, nhân viên check-in và lực lượng an ninh được đào tạo định kỳ về nhận diện hàng hóa nguy hiểm trong hành lý hành khách, bao gồm aerosol và các loại khí nén. Khi gặp trường hợp chưa chắc chắn, nhân viên sẽ tham khảo DG Manual và báo cáo cấp quản lý để được hướng dẫn, thay vì tự đưa ra quyết định dựa trên kinh nghiệm cá nhân.
Xử lý đúng quy định, đồng thời hỗ trợ hành khách
Quay trở lại trường hợp hành khách mang theo bình oxy y tế tại quầy check-in. Nhân viên Vietnam Airlines đã giải thích rõ rằng bình oxy cá nhân không được phép mang lên tàu bay theo quy định. Đồng thời, hành khách được hướng dẫn liên hệ bộ phận y tế của hãng để hoàn tất thủ tục Medical Clearance, từ đó có thể sử dụng thiết bị oxy do Vietnam Airlines cung cấp trong chuyến bay nếu đủ điều kiện.
Đó không đơn thuần là việc từ chối một vật dụng không được phép vận chuyển, mà là cách ứng xử đúng quy trình, bảo đảm an toàn khai thác nhưng vẫn đặt sự hỗ trợ hành khách lên hàng đầu.
Trong thực tế, hàng hóa nguy hiểm không phải lúc nào cũng có hình dạng dễ nhận biết. Chính kiến thức chuyên môn, sự tuân thủ quy trình và thái độ phục vụ đúng mực của mỗi nhân viên mới là “tuyến phòng thủ” quan trọng, góp phần bảo đảm an toàn cho mỗi chuyến bay.
