Sóng núi: Nguy cơ nhiễu động nguy hiểm ngay giữa bầu trời trong xanh

Bầu trời quang đãng không đồng nghĩa với điều kiện bay an toàn tuyệt đối. Nhiễu động sóng núi có thể xuất hiện bất ngờ, không được radar thời tiết thông thường phát hiện.

Sóng núi có thể xuất hiện trong điều kiện trời trong và không thể phát hiện bằng radar thời tiết thông thường. (Ảnh: VNA)

Bầu trời hoàn toàn quang đãng. Không có mây hay dấu hiệu thời tiết xấu trên màn hình radar. Tuy nhiên, tàu bay có thể đột ngột rung lắc dữ dội do nhiễu động mạnh. Hành khách chưa kịp thắt dây an toàn, tiếp viên vẫn đang phục vụ. Ngay cả phi công cũng có thể không dự báo được tình huống này.

Đây là nhiễu động sóng núi. Hiện tượng này được xem là một trong những dạng nhiễu động nguy hiểm. 

Sóng núi hình thành và gây nhiễu động như thế nào?

Khi luồng không khí di chuyển qua dãy núi hoặc địa hình cao, địa hình buộc không khí chuyển động lên trên. Sau đó, luồng khí dao động lên xuống ở phía khuất gió. Hiện tượng này tương tự những đợt sóng nước hình thành phía sau một hòn đá trong dòng chảy.

Những đợt sóng không khí này còn được gọi là sóng địa hình. Chúng có thể kéo dài hàng trăm kilômét về phía khuất gió và đạt đến độ cao hành trình của tàu bay thương mại.

Một trong những khu vực nguy hiểm là vùng xoáy nhiễu động. Khu vực này thường hình thành ở phía dưới và khuất gió của đỉnh núi. Tại đây, hướng gió và tốc độ gió có thể thay đổi đột ngột. Tàu bay đi qua vùng xoáy có thể gặp nhiễu động rất mạnh, ngay cả khi bầu trời hoàn toàn trong xanh.

Mây thấu kính hình thành trên các dãy núi là một dấu hiệu nhận biết hoạt động sóng núi. Ngoài ra, phi công có thể chú ý đến mây đậu trên đỉnh núi và mây xoáy phía dưới sóng.

Tuy nhiên, sóng núi không phải lúc nào cũng đi kèm với mây. Trong nhiều trường hợp, hiện tượng này gây ra nhiễu động trời trong (CAT). Đây là dạng nhiễu động đặc biệt nguy hiểm do khó nhận biết bằng quan sát thông thường.

Mạng đường bay của Vietnam Airlines có nhiều chặng bay đi qua hoặc gần các khu vực địa hình phức tạp. Các khu vực có khả năng hình thành sóng núi gồm dãy Trường Sơn trên một số chặng bay nội địa, Himalaya và Hindu Kush trên các chặng đi châu Âu qua Pakistan và Afghanistan, dãy Alps trên các chặng đến Trung và Tây Âu.

Phi công Vietnam Airlines được đào tạo về nhận diện điều kiện sóng núi. Trước mỗi chuyến bay qua khu vực địa hình phức tạp, tổ lái tham khảo thông tin khí tượng hàng không quan trọng (SIGMET).

Trước mỗi chuyến bay qua khu vực địa hình phức tạp, tổ lái tham khảo thông tin khí tượng hàng không quan trọng (SIGMET). (Ảnh: VNA)

Nhiễu động trời trong do sóng núi có thể gây thương tích nghiêm trọng. Hiện tượng xuất hiện bất ngờ, không có cảnh báo trước từ radar thời tiết thông thường. Hành khách và tiếp viên chưa thắt dây an toàn có thể bị hất lên trần khoang khách, va đập vào thành ghế hoặc bị thương do đồ vật rơi từ khoang hành lý.

Thắt dây an toàn và chia sẻ thông tin để phòng ngừa

Do radar thời tiết không thể phát hiện nhiễu động sóng núi, việc chủ động duy trì thói quen thắt dây an toàn là tuyến phòng vệ quan trọng. Hành khách nên thắt dây an toàn ngay cả khi điều kiện bay đang ổn định. Nhiễu động có thể xuất hiện bất cứ lúc nào mà không có cảnh báo.

Báo cáo từ các tổ bay trước cũng là nguồn thông tin quan trọng. Chẳng hạn, nếu một tổ bay ghi nhận nhiễu động mạnh tại mực bay FL350 ở một khu vực địa hình cụ thể, thông tin này sẽ giúp tổ bay tiếp theo đánh giá nguy cơ. 

Khi nhận được cảnh báo, phi công có thể quyết định thay đổi độ cao hoặc đường bay để tránh khu vực nhiễu động.

Tại Vietnam Airlines, dữ liệu nhiễu động được chia sẻ thông qua hệ thống IATA Turbulence Aware. Đây là nền tảng trao đổi dữ liệu nhiễu động giữa các hãng hàng không trên toàn cầu. 

Khi phát hiện tình trạng nhiễu động nghiêm trọng tái diễn trên một đường bay cụ thể, thông tin được chuyển đến bộ phận Khai thác Bay. Bộ phận này xem xét điều chỉnh độ cao hoặc đường bay khi cần thiết.

Tín hiệu thắt dây an toàn trên tàu bay là cảnh báo hành khách cần tuân thủ. Khi tín hiệu bật sáng, hành khách cần trở về chỗ ngồi và thắt dây an toàn. Việc chấp hành hướng dẫn của tổ bay giúp giảm nguy cơ chấn thương khi nhiễu động bất ngờ xảy ra.

Sóng núi không thể nhìn thấy, nghe thấy hoặc phát hiện bằng radar thời tiết thông thường. Vì vậy, tổ bay cần theo dõi thông tin khí tượng và báo cáo nhiễu động. Hành khách cần duy trì thói quen thắt dây an toàn. Bầu trời trong xanh không đồng nghĩa với điều kiện bay luôn an toàn.

Phan Quý Đốc - Ban ATCL/10
Share bài viết:

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Chào mừng trở lại!

Đăng nhập vào tài khoản của bạn dưới đây

Lấy lại mật khẩu của bạn

Vui lòng nhập tên người dùng hoặc địa chỉ email để đặt lại mật khẩu của bạn.

GỬI Ý KIẾN THÀNH CÔNG!

Chào Anh/Chị,
VNA Spirit đã ghi nhận những chia sẻ tâm huyết của Anh/Chị. Sự đóng góp này chính là động lực để mỗi chuyến bay của chúng ta thêm An toàn – Đúng giờ – Hiệu quả.

Góc thông điệp

“Góc thông điệp” là nơi VNA Spirit trân quý tiếp nhận các ý kiến, đề xuất từ CBNV – những con người đang ngày đêm đóng góp thầm lặng, bền bỉ cho mỗi chuyến bay của Vietnam Airlines.

Mỗi thông điệp gửi về sẽ được tổng hợp, lựa chọn và hiển thị tại đây như những hành động nhỏ nhưng thiết thực, cùng nhau góp phần nâng cao an toàn, đúng giờ và hiệu quả trong khai thác.