Nhận diện hàng nguy hiểm từ những vật dụng quen thuộc
Hãy hình dung một hành khách đến quầy làm thủ tục với túi hành lý chứa pin dự phòng dung lượng 30.000 mAh, hai bật lửa gas, chai nước hoa 200 ml và bình xịt muỗi dạng khí dung 150 ml. Đây đều là những vật dụng thường gặp trong các chuyến đi. Tuy nhiên, theo quy định về hàng nguy hiểm trong vận tải hàng không (DGR), mỗi loại lại thuộc một nhóm phân loại hoặc chịu những giới hạn vận chuyển khác nhau.
Pin lithium có thể phải đáp ứng điều kiện phê duyệt của hãng hàng không. Bật lửa có giới hạn về số lượng và cách mang theo. Nước hoa trong hành lý xách tay chịu quy định về chất lỏng tại điểm kiểm tra an ninh. Bình xịt khí dung cũng phải đáp ứng những điều kiện riêng tùy theo công dụng và thành phần.
Không phải mọi vật phẩm kể trên đều bị cấm. Tuy nhiên, tất cả đều cần được kiểm tra theo quy định tương ứng. Nhân viên làm thủ tục là một trong những người đầu tiên có trách nhiệm nhận diện những trường hợp cần lưu ý.
Quy định về hàng nguy hiểm của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA DGR) dành riêng Tiểu mục 2.3 cho hành khách và tổ bay. Nội dung này xác định những vật phẩm được phép mang theo, điều kiện áp dụng và những vật phẩm bị cấm.
Các quy định được xây dựng trên nguyên tắc cho phép vận chuyển một số hàng nguy hiểm với lượng nhỏ, phục vụ nhu cầu cá nhân và trong điều kiện rủi ro có thể kiểm soát. Tuy nhiên, khái niệm “lượng nhỏ” và “mục đích cá nhân” được xác định bằng những giới hạn cụ thể. Việc đánh giá không thể dựa vào cảm tính.
Nhân viên làm thủ tục, nhân viên an ninh và tiếp viên cần nắm rõ những tình huống phổ biến. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, nhân viên cần biết cách đặt câu hỏi để xác minh và chuyển trường hợp nghi vấn đến người có thẩm quyền về hàng nguy hiểm.
Tại Vietnam Airlines, nhân viên làm thủ tục và tiếp viên được đào tạo về các quy định hàng nguy hiểm áp dụng cho hành khách trong chương trình nhận thức về DGR. Mục tiêu là giúp nhân viên nhận diện tình huống thường gặp, xác định thông tin cần kiểm tra và biết khi nào cần chuyển vụ việc đến người có chuyên môn.
Các dịp cao điểm như Tết, mùa hè và các kỳ nghỉ lễ là thời điểm hành khách mang theo nhiều loại vật dụng cá nhân. Đây cũng là lúc nhân viên cần tăng cường cảnh giác và thực hiện kiểm tra theo đúng quy định.
Những nhóm vật phẩm cần đặc biệt lưu ý
Pin lithium là một trong những loại hàng nguy hiểm thường gặp nhất trong hành lý hành khách. Đây cũng là nhóm vật phẩm dễ gây nhầm lẫn về điều kiện vận chuyển.
Theo nguyên tắc được nêu trong bản gốc, pin lithium lắp trong các thiết bị điện tử như điện thoại, máy tính xách tay và máy tính bảng có thể được mang trong hành lý xách tay hoặc hành lý ký gửi theo điều kiện áp dụng. Trong khi đó, pin dự phòng và pin rời chỉ được mang trong hành lý xách tay, không được để trong hành lý ký gửi.
Giới hạn vận chuyển phụ thuộc vào công suất của pin:
Pin có công suất không quá 100 Wh: Theo bản gốc, không cần hãng hàng không phê duyệt; số lượng thiết bị không bị giới hạn theo nội dung được nêu, nhưng pin dự phòng tối đa là hai chiếc.
Pin có công suất trên 100 Wh đến 160 Wh: Cần được hãng hàng không phê duyệt; tối đa hai pin dự phòng theo nội dung bản gốc.
Pin có công suất trên 160 Wh: Thông thường không được phép vận chuyển trên tàu bay chở khách. Ví dụ gồm pin xe điện và pin của các hệ thống điện công suất lớn.
Có thể tính công suất theo công thức: Wh = điện áp (V) × dung lượng (Ah). Chẳng hạn, pin dự phòng có dung lượng 20.000 mAh, điện áp 5 V sẽ tương đương 100 Wh theo phép tính này.
Khi kiểm tra pin, nhân viên cần xác định thông số công suất và loại pin. Nếu thông tin chưa rõ, cần kiểm tra thêm thay vì chỉ dựa vào hình thức hoặc dung lượng được quảng cáo trên sản phẩm.
Giới hạn 100 ml đối với chất lỏng trong hành lý xách tay thường được hành khách biết đến qua quy trình kiểm tra an ninh. Đây là quy định an ninh, không phải giới hạn chung của quy định hàng nguy hiểm. Hai nhóm quy định có mục đích và phạm vi áp dụng khác nhau.
Đối với bình xịt dạng khí dung dùng cho mục đích cá nhân, chẳng hạn chất khử mùi, keo xịt tóc và nước hoa dạng xịt, điều kiện vận chuyển còn phụ thuộc vào công dụng và đặc tính của sản phẩm. Các sản phẩm này được phép mang trong hành lý xách tay theo giới hạn chất lỏng áp dụng tại điểm kiểm tra an ninh. Với hành lý ký gửi, tổng lượng được nêu là không quá 2 kg hoặc 2 lít, mỗi bình chứa không quá 500 ml.
Một số bình xịt tiềm ẩn nguy cơ cao hơn do thành phần hoặc công dụng. Bình xịt côn trùng chứa hóa chất có nồng độ cao và bình xịt sơn là những ví dụ cần được kiểm tra kỹ. Tùy đặc tính sản phẩm, việc vận chuyển có thể bị hạn chế hoặc cấm.
Nhân viên làm thủ tục không cần tự phân tích thành phần hóa học của từng sản phẩm. Tuy nhiên, khi chưa xác định được loại bình xịt hoặc điều kiện vận chuyển, nhân viên cần hỏi thêm thông tin và tham vấn người có thẩm quyền trước khi chấp nhận vận chuyển.
Việc chấp nhận phụ thuộc vào loại thiết bị, đặc tính của vật phẩm và quy định áp dụng.
Bình oxy y tế: Bình oxy nhỏ sử dụng trong thiết bị y tế có thể được chấp nhận theo giới hạn cụ thể và cần được hãng hàng không phê duyệt trước.
Thuốc dạng bình xịt: Một số loại thuốc, như thuốc xịt hen suyễn, có thể được mang theo với số lượng phù hợp nhu cầu cá nhân và theo điều kiện áp dụng.
Pin trong thiết bị y tế: Pin dùng cho máy trợ thính, máy đo đường huyết và các thiết bị tương tự phải đáp ứng quy định tương ứng đối với pin.
Túi chườm giữ nhiệt: Một số loại túi chườm dùng để bảo quản thuốc lạnh có thể thuộc diện hàng nguy hiểm. Hành khách cần xác nhận điều kiện vận chuyển với hãng hàng không trước chuyến đi.
Hành khách có nhu cầu mang theo vật dụng y tế đặc biệt nên liên hệ hãng hàng không trước khi đến sân bay. Việc xác nhận sớm giúp hành khách chuẩn bị đúng yêu cầu và hỗ trợ nhân viên xử lý thuận tiện, an toàn hơn.
Tại Vietnam Airlines, thông tin về hàng nguy hiểm áp dụng cho hành khách được cung cấp tại các quầy làm thủ tục, điểm kiểm tra an ninh, trên trang thông tin điện tử và ứng dụng của hãng. Thông tin được trình bày bằng tiếng Việt và tiếng Anh nhằm hỗ trợ hành khách tìm hiểu quy định trước chuyến bay.
Mục tiêu của việc kiểm soát là giúp hành khách chuẩn bị đúng quy định, đồng thời bảo đảm an toàn cho tất cả mọi người trên chuyến bay.
Hiểu đúng quy định để bảo vệ an toàn chuyến bay
Các quy định về hàng nguy hiểm đối với hành khách được xây dựng từ những nguy cơ thực tế trong vận tải hàng không. Bật lửa có thể phát lửa ngoài ý muốn. Pin lithium có thể bốc cháy trong khoang hành lý. Bình xịt có thể phát nổ trong những điều kiện nhất định.
Những vật dụng quen thuộc vẫn có thể tiềm ẩn rủi ro nếu được mang theo hoặc vận chuyển không đúng cách. Vì vậy, hành khách cần tìm hiểu quy định trước chuyến đi và khai báo khi được yêu cầu. Nhân viên hàng không cần nhận diện đúng vật phẩm, kiểm tra điều kiện vận chuyển và chuyển các trường hợp chưa rõ đến người có thẩm quyền.
Tuân thủ quy định về hàng nguy hiểm là trách nhiệm chung của hành khách và nhân viên hàng không. Mỗi bước kiểm tra đúng quy trình góp phần hạn chế rủi ro và bảo vệ an toàn cho toàn bộ chuyến bay.
