Xung đột vị trí đỗ và bài toán điều phối
Xung đột vị trí đỗ xảy ra khi hai chuyến bay cần sử dụng cùng một vị trí trong khoảng thời gian chồng lấn, thường do chuyến đến muộn hoặc thời gian phục vụ kéo dài hơn dự kiến. Người điều hành có thể giữ chuyến bay tiếp theo tại chỗ, chuyển sang vị trí khác hoặc điều chỉnh kế hoạch phục vụ. Mỗi phương án đều ảnh hưởng đến hoạt động khai thác và các chuyến bay liên quan.
Tại những sân bay có mật độ khai thác cao, việc điều phối đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa Trung tâm Dịch vụ và Khai thác sân bay (ASOC), VIAGS, cảng hàng không và các đơn vị liên quan. Thông tin về vị trí đỗ, tình trạng thiết bị và tiến độ phục vụ cần được cập nhật kịp thời để các bên chủ động điều chỉnh kế hoạch.
Dịch vụ mặt đất của VIAGS là một mắt xích quan trọng trong chuỗi phục vụ an toàn, đúng giờ của Vietnam Airlines. Người phụ trách giám sát phục vụ mặt đất cần nắm rõ tình trạng thực tế tại hiện trường và đưa ra quyết định phù hợp với điều kiện khai thác.
Cầu hành khách – điểm kết nối cần được kiểm soát chặt chẽ
Cầu hành khách kết nối trực tiếp nhà ga với tàu bay. Trước khi mở cửa tàu bay, các bên cần xác nhận tàu bay đã được chèn bánh, cầu hành khách đã áp sát đúng vị trí và cơ chế kích hoạt phao trượt đã được vô hiệu hóa theo quy trình. Khi rút cầu, cửa tàu bay phải được đóng đúng trạng thái, cầu không còn người và các bên phải xác nhận rõ trước khi tàu bay được đẩy lùi hoặc tự di chuyển. Một tín hiệu không rõ ràng hoặc một bước xác nhận bị bỏ qua có thể dẫn đến va chạm, hư hỏng tàu bay và ảnh hưởng đến an toàn khai thác.
Các hoạt động phục vụ sau khi tàu bay đến cũng phải tuân thủ đúng trình tự. Tàu bay cần được hướng dẫn vào vị trí và chèn bánh trước khi cầu hành khách áp sát. Cửa chỉ được mở sau khi các điều kiện an toàn đã được xác nhận. Hành khách xuống tàu theo lối đi được bố trí; các hoạt động như dỡ hành lý, vệ sinh tàu bay, phục vụ suất ăn và tra nạp nhiên liệu phải tuân theo kế hoạch và quy trình tương ứng.
Việc nhiều nhóm cùng làm việc nhưng thiếu phối hợp có thể khiến thiết bị cản trở lối đi hoặc một công việc bắt đầu khi điều kiện an toàn chưa được đáp ứng. Vì vậy, phân công rõ ràng và trao đổi thông tin kịp thời là yêu cầu quan trọng trong kiểm soát rủi ro tại sân đỗ.
Chủ động dừng lại khi điều kiện an toàn chưa được bảo đảm
Trong một số trường hợp, tàu bay cần được giữ tại vị trí đỗ thêm vài phút để xác minh thông tin hoặc xử lý vấn đề phát sinh. Hỏng hóc vừa phát hiện cần được đối chiếu với danh mục trang thiết bị tối thiểu áp dụng. Lô hàng chưa được đối soát hoặc hành khách cần hỗ trợ đặc biệt chưa được bố trí phương án phù hợp cũng có thể khiến kế hoạch phục vụ phải điều chỉnh.
Giữ tàu bay tại vị trí đỗ không đồng nghĩa với điều hành kém hiệu quả. Khi còn điểm chưa rõ về an toàn, chủ động dừng lại để xác minh là biện pháp cần thiết. Người phụ trách giám sát phục vụ mặt đất cần được tạo điều kiện đưa ra quyết định dựa trên tình trạng thực tế và quy trình áp dụng, thay vì chịu áp lực phải đẩy lùi tàu bay bằng mọi giá.
ASOC có thể theo dõi các trường hợp xung đột vị trí đỗ và chậm đẩy lùi tàu bay để nhận diện áp lực trong hệ thống, từ đó đề xuất cải tiến quy trình và phương án điều phối. Việc đánh giá cần hướng đến khắc phục vấn đề và nâng cao hiệu quả vận hành, thay vì chỉ quy trách nhiệm cho cá nhân.
Quản lý tốt không có nghĩa là không phát sinh vấn đề. Điều quan trọng là xử lý đúng trình tự, trao đổi rõ ràng và không để áp lực đúng giờ làm lu mờ yêu cầu an toàn. Khi một bước chưa hoàn tất, cần thông báo rõ; khi thông tin chưa chắc chắn, cần xác nhận lại; khi điều kiện an toàn chưa được bảo đảm, cần dừng để xử lý. Một vài phút chậm trễ có thể gây bất tiện, nhưng bỏ qua một bước kiểm soát có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng hơn.
