Kết quả này cho thấy vai trò quan trọng của công tác huấn luyện, quy trình ứng phó và khả năng hành động chính xác của tiếp viên trong tình huống khẩn cấp.
Tiêu chuẩn sống còn trong sơ tán khẩn cấp
90 giây là mốc thời gian được sử dụng trong các yêu cầu chứng nhận sơ tán khẩn cấp của Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) và Cơ quan An toàn hàng không Liên minh châu Âu (EASA). Theo yêu cầu này, tàu bay phải chứng minh khả năng sơ tán toàn bộ hành khách và phi hành đoàn trong điều kiện ban đêm, với một nửa số cửa thoát hiểm không thể sử dụng, trong thời gian không quá 90 giây.
Trong thực tế, đây là khoảng thời gian rất ngắn để đưa hàng trăm người ra khỏi khoang khách và xuống mặt đất an toàn. Hành khách có thể hoảng loạn, khói có thể lan nhanh và một số cửa thoát hiểm có thể không sử dụng được. Vì vậy, mỗi giây đều quan trọng. Mỗi quyết định của tiếp viên đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sự an toàn của hành khách.
Tại Vietnam Airlines, tiếp viên được đào tạo và thực hành sơ tán khẩn cấp định kỳ theo yêu cầu của Cục Hàng không Việt Nam và các tiêu chuẩn huấn luyện áp dụng. Học viên thực hành tại khoang khách mô phỏng, sử dụng cầu trượt thoát hiểm và xử lý tình huống trong điều kiện mô phỏng khói, ánh sáng yếu. Tiếp viên phải đáp ứng yêu cầu về năng lực trước khi thực hiện nhiệm vụ trên tàu bay.
Từ quyết định sơ tán đến hành động tại cửa thoát hiểm
Quyết định sơ tán toàn bộ tàu bay thuộc thẩm quyền của cơ trưởng. Trường hợp cơ trưởng không thể đưa ra quyết định và tình huống đòi hỏi phải hành động ngay, việc sơ tán được thực hiện theo quy trình khẩn nguy áp dụng.
Khi nhận lệnh sơ tán qua hệ thống phát thanh trên tàu bay, tiếp viên lập tức triển khai quy trình thoát hiểm. Khẩu lệnh phải rõ ràng, dứt khoát để hành khách hiểu và thực hiện ngay. Cách thức sơ tán được điều chỉnh theo tình huống, bao gồm hạ cánh khẩn cấp trên đất liền hoặc mặt nước, có chuẩn bị trước hoặc xảy ra bất ngờ.
Tại mỗi cửa thoát hiểm, tiếp viên phải đánh giá điều kiện bên ngoài trước khi quyết định mở cửa. Các yếu tố cần xem xét gồm nguy cơ lửa, khói, tình trạng hư hỏng của khu vực cánh và khả năng triển khai cầu trượt an toàn. Nếu cửa không bảo đảm điều kiện sử dụng, tiếp viên phải hướng dẫn hành khách đến lối thoát hiểm phù hợp khác.
Sau khi cửa được mở đúng quy trình, cầu trượt có thể tự động bung và bơm phồng trong khoảng 3–6 giây, tạo thành lối thoát dài khoảng 6–8 mét. Tiếp viên đứng tại cửa, sử dụng khẩu lệnh ngắn gọn để hướng dẫn hành khách nhanh chóng trượt xuống.
Tốc độ di chuyển của hành khách ảnh hưởng trực tiếp đến tổng thời gian sơ tán. Theo thông tin trong tài liệu, mỗi cầu trượt có thể hỗ trợ khoảng 60–70 người khi dòng người di chuyển liên tục. Tốc độ này có thể giảm đáng kể nếu hành khách dừng lại, bị ngã hoặc không thực hiện đúng hướng dẫn.
Một trong những trở ngại lớn là hành khách cố lấy hành lý xách tay trước khi rời máy bay. Hành động này làm chậm quá trình sơ tán, gây nguy cơ hành lý rơi trúng người và có thể làm hư hỏng cầu trượt. Vì vậy, tiếp viên phải kiên quyết yêu cầu hành khách bỏ lại hành lý, đồng thời ngăn chặn hành vi lấy hành lý khi cần thiết để bảo đảm dòng người thoát hiểm không bị gián đoạn.
Huấn luyện thường xuyên để sẵn sàng ứng phó
Vietnam Airlines tổ chức thực hành sơ tán khẩn cấp định kỳ cho đội ngũ tiếp viên. Nội dung huấn luyện bao gồm phối hợp với tổ lái và trao đổi thông tin trong quá trình sơ tán. Sau các sự cố sơ tán thực tế hoặc những tình huống khẩn nguy được ghi nhận trong ngành hàng không, Trung tâm Khẩn nguy và Trung tâm Huấn luyện bay của Vietnam Airlines phân tích, rút kinh nghiệm và cập nhật tài liệu, quy trình huấn luyện khi cần thiết.
Sơ tán khẩn cấp là kỹ năng cần được duy trì và củng cố thường xuyên. Mỗi buổi thực hành và mỗi lần ôn luyện quy trình đều góp phần giúp tiếp viên sẵn sàng ứng phó khi tình huống thực tế xảy ra.
Đằng sau những giây phút quyết định là quá trình huấn luyện, việc tuân thủ quy trình và khả năng hành động chính xác của đội ngũ tiếp viên. Không ai biết trước khi nào tình huống khẩn cấp xảy ra. Vì vậy, sự chuẩn bị liên tục chính là nền tảng để bảo vệ an toàn cho hành khách và phi hành đoàn.
