Flashpoint – con số quyết định khả năng bắt cháy
Để xác định một chất lỏng có thuộc nhóm chất lỏng dễ cháy (Flammable Liquids) hay không, một thông số quan trọng cần được xem xét là flashpoint (điểm chớp cháy). Đây là nhiệt độ thấp nhất tại đó chất lỏng tạo ra lượng hơi đủ để bắt lửa khi gặp nguồn nhiệt hoặc nguồn mồi lửa.
Theo IATA DGR, chất lỏng có flashpoint dưới 60°C được phân loại vào Class 3 – Flammable Liquids và phải tuân thủ các quy định nghiêm ngặt khi vận chuyển bằng đường hàng không.
Để dễ hình dung, xăng có flashpoint khoảng 43°C. Ethanol (cồn) khoảng 13°C, còn acetone (dung môi làm sạch) khoảng 20°C. Trong khi đó, dầu ăn thông thường có flashpoint trên 200°C và không thuộc Class 3.
Những con số này cho thấy các chất lỏng nhìn bên ngoài có thể rất giống nhau nhưng mức độ nguy hiểm lại hoàn toàn khác nhau. Đây cũng là lý do Class 3 được quy định và kiểm soát chặt chẽ trong vận chuyển hàng không.
Ba nhóm nguy hiểm và ý nghĩa trong thực tế
Trong Class 3, IATA DGR chia hàng nguy hiểm thành ba nhóm đóng gói (Packing Group – PG) dựa trên mức độ nguy hiểm.
Packing Group I gồm những chất có mức độ nguy hiểm cao nhất, yêu cầu đóng gói và kiểm soát nghiêm ngặt nhất. Một số loại còn bị hạn chế hoặc cấm vận chuyển trên tàu bay chở khách.
Packing Group II gồm những chất có mức độ nguy hiểm thấp hơn nhóm I nhưng vẫn cần kiểm soát chặt chẽ trong quá trình vận chuyển.
Packing Group III là nhóm có mức độ nguy hiểm thấp hơn hai nhóm trên. Tuy nhiên, đây vẫn là hàng nguy hiểm và phải được khai báo, đóng gói đúng quy định.
Với nhân viên hàng hóa, việc hiểu rõ các nhóm này có ý nghĩa rất thực tế. Một kiện hàng được ghi đơn giản là “dung môi công nghiệp”, “sản phẩm làm sạch” hay “chất pha loãng sơn” có thể chứa chất thuộc Class 3.
Nếu hàng hóa có dấu hiệu thuộc nhóm hàng nguy hiểm nhưng không có Shipper’s Declaration (Tờ khai người gửi hàng) theo yêu cầu, nhân viên cần dừng lại và kiểm tra kỹ trước khi tiếp nhận, thay vì cho hàng lên tàu bay.
Hàng nguy hiểm có thể ẩn trong những kiện hàng rất bình thường
Hàng nguy hiểm không khai báo (Undeclared Dangerous Goods) là một trong những vấn đề đáng lo ngại của ngành hàng không.
Có trường hợp người gửi không biết sản phẩm của mình là hàng nguy hiểm. Có người cho rằng số lượng ít thì không đáng lo. Cũng có trường hợp người gửi biết nhưng cố tình không khai báo để tránh các thủ tục liên quan. Điều đáng chú ý là tên gọi bên ngoài của kiện hàng không phải lúc nào cũng cho biết chính xác những gì bên trong.
Một kiện hàng ghi “mỹ phẩm” có thể chứa sản phẩm tẩy rửa chuyên dụng với hàm lượng cồn cao. Một thùng “phụ tùng xe máy” có thể còn nhiên liệu trong bình. Một gói hàng “đồ gia dụng” có thể chứa sơn xịt dạng aerosol.
Vì vậy, không có tên hàng nào tự nó đảm bảo rằng hàng hóa an toàn. Khả năng nhận diện hàng nguy hiểm ẩn là một trong những kỹ năng quan trọng đối với nhân viên hàng hóa và là nội dung cần được chú trọng trong đào tạo về DGR.
Khi chất lỏng dễ cháy gặp sự cố trên tàu bay
Nếu một kiện hàng Class 3 bị rò rỉ trong khoang hàng, mức độ ảnh hưởng sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố như lượng chất bị rò rỉ, khả năng thông gió, nhiệt độ và đặc biệt là việc chất lỏng có tiếp xúc với nguồn nhiệt hoặc tia lửa hay không.
Hệ thống phát hiện và chữa cháy trong khoang hàng được thiết kế để xử lý nhiều tình huống. Tuy nhiên, hệ thống này không thể thay thế cho việc ngăn ngừa nguy cơ ngay từ đầu.
Đối với hành khách, chất lỏng trong hành lý xách tay phải tuân thủ quy định về chất lỏng của hãng hàng không, sân bay và cơ quan quản lý liên quan; trong nhiều trường hợp áp dụng giới hạn 100 ml cho mỗi vật chứa và phải được đặt trong túi nhựa trong suốt. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng không phải chất lỏng nào dưới 100 ml cũng được phép mang lên tàu bay, bởi một số chất có thể bị cấm hoặc hạn chế do đặc tính nguy hiểm.
Đối với hàng hóa thương mại, các sản phẩm thuộc Class 3 phải có Shipper’s Declaration hợp lệ khi được yêu cầu, được đóng gói theo đúng Packing Instruction (Hướng dẫn đóng gói) và phải được nhân viên được đào tạo về DGR kiểm tra, tiếp nhận trước khi vận chuyển.
Chất lỏng dễ cháy không nguy hiểm chỉ vì đó là những hóa chất xa lạ. Chúng nguy hiểm một phần bởi sự quen thuộc khiến chúng ta dễ mất cảnh giác. Vì vậy, khi tiếp nhận hàng hóa, một câu hỏi đúng lúc có thể tạo nên tuyến phòng vệ đầu tiên: “Bên trong kiện hàng này thực sự là gì?”
Nhận diện đúng, khai báo đúng và xử lý đúng từ mặt đất chính là cách mỗi nhân viên góp phần bảo đảm an toàn cho chuyến bay.
