Nguồn nhân lực trong tiến trình đổi mới của ngành hàng không
Trong tiến trình phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế, Đảng đã xác định yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng, phát triển lực lượng sản xuất gắn với những tiến bộ của khoa học và công nghệ.
Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và xu hướng chuyển đổi xanh, đang làm thay đổi phương thức sản xuất, kinh doanh và cách thức tạo ra giá trị trong nhiều lĩnh vực.
Bên cạnh máy móc, nhà xưởng, những yếu tố như dữ liệu, thuật toán và công nghệ mới ngày càng giữ vai trò quan trọng trong hoạt động sản xuất. Sự dịch chuyển đó đòi hỏi nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn, kỹ năng và khả năng thích ứng tương xứng.
Mô hình tăng trưởng dựa chủ yếu vào lao động giá rẻ và khai thác tài nguyên đang bộc lộ những giới hạn, đặt ra yêu cầu chuyển sang phát triển dựa trên tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong bối cảnh ấy, chủ trương chuyển đổi cơ cấu, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thu hút và trọng dụng nhân tài có ý nghĩa quan trọng đối với việc nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Quán triệt quan điểm, mục tiêu của Nghị quyết Đại hội XIV, các doanh nghiệp nhà nước đang từng bước cụ thể hóa chủ trương của Đảng trong hoạt động quản trị và sản xuất kinh doanh.
Tại Đảng bộ Tổng công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines), quá trình này được triển khai thông qua Chương trình hành động số 497-CTr/ĐUTCT.
Chương trình xác định những nhiệm vụ phù hợp với đặc thù doanh nghiệp hàng không, gắn định hướng phát triển dài hạn với yêu cầu đổi mới quản trị và nâng cao hiệu quả hoạt động. Đảng ủy Tổng công ty xác định quan điểm chỉ đạo xuyên suốt: Giữ vững vai trò chủ lực của doanh nghiệp nhà nước trong ngành hàng không; lấy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, khoa học công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao làm động lực chủ chốt.
Trên phương diện sản xuất kinh doanh, Vietnam Airlines đặt mục tiêu trở thành hãng hàng không 5 sao, đẳng cấp quốc tế trước năm 2030, đồng thời hướng tới xây dựng mô hình hãng hàng không số hàng đầu khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Để thực hiện mục tiêu này, Tổng công ty tập trung ứng dụng AI, dữ liệu lớn trong quản trị và khai thác; thúc đẩy chuyển đổi xanh thông qua sử dụng nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) và phát triển thị trường carbon, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0”.
Tuy nhiên, hiệu quả đầu tư vào đội tàu bay, công nghệ và các hệ thống quản trị hiện đại phụ thuộc rất lớn vào năng lực của đội ngũ vận hành, khai thác và quản lý.
Vì vậy, trong tám nhóm nhiệm vụ trọng tâm của Chương trình hành động, việc đổi mới, nâng cao chất lượng công tác tổ chức, cán bộ và phát triển nguồn nhân lực được xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng.
Vietnam Airlines đang chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ có năng lực quản trị hiện đại, phát huy văn hóa doanh nghiệp, tạo môi trường làm việc chuyên nghiệp và tăng cường sự gắn bó của người lao động với mục tiêu phát triển bền vững.
Những định hướng ấy đặt ra yêu cầu ngày càng rõ nét đối với công tác đào tạo, phát triển và sử dụng nguồn nhân lực trong bối cảnh công nghệ đang thay đổi nhanh chóng.
Bài toán thu hút và giữ chân nhân lực chất lượng cao
Theo C. Mác, quá trình cơ giới hóa có thể làm thay đổi cơ cấu sử dụng lao động giữa các ngành, lĩnh vực. Việc ứng dụng máy móc làm giảm nhu cầu đối với một số công việc trực tiếp, đồng thời có thể thúc đẩy nhu cầu lao động tại những ngành cung ứng máy móc, thiết bị và các lĩnh vực liên quan.
Sự phát triển của công nghệ vì thế đặt ra yêu cầu thích ứng và chuyển đổi nghề nghiệp, kỹ năng của lực lượng lao động.
Nhìn từ thực tiễn Vietnam Airlines, những thay đổi về công nghệ, phương thức quản trị và yêu cầu phát triển bền vững đang tác động trực tiếp đến cơ cấu và chất lượng nguồn nhân lực.
Ứng dụng AI, chuyển đổi số và thực hiện các tiêu chuẩn về môi trường, xã hội, quản trị (ESG) đòi hỏi người lao động liên tục cập nhật kiến thức, kỹ năng và phương thức làm việc. Nếu hệ thống đào tạo, bồi dưỡng nhân lực không theo kịp sự phát triển của công nghệ, doanh nghiệp có nguy cơ thiếu hụt những năng lực cần thiết để duy trì sức cạnh tranh.
Thách thức này càng rõ nét trong ngành hàng không, lĩnh vực đòi hỏi đội ngũ nhân sự có trình độ chuyên môn cao, tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về an toàn và có khả năng thích ứng với môi trường quốc tế.
Đằng sau mỗi chuyến bay an toàn là đội ngũ phi công, kỹ sư hàng không, nhân viên kỹ thuật, chuyên gia khai thác, quản trị doanh thu, công nghệ thông tin và thương mại điện tử.
Theo nhận định của một chuyên gia thuộc Học viện Đào tạo Hàng không Raymond, tốc độ đào tạo nhân lực hàng không tại Việt Nam hiện chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển của thị trường. Tình trạng thiếu hụt được đề cập ở nhiều vị trí như phi công, kỹ sư máy bay, nhân viên kỹ thuật, giám sát bay, quản lý không lưu và các lực lượng khai thác chuyên ngành khác.
Trong bối cảnh các hãng hàng không mở rộng đội tàu bay, phát triển mạng đường bay và gia tăng sản lượng khai thác, nhu cầu về phi công, tiếp viên, kỹ thuật, bảo dưỡng, điều hành khai thác, giám sát an toàn cùng nhiều vị trí hỗ trợ cũng gia tăng.
Thực tế này phản ánh sự thay đổi trong yêu cầu của thị trường lao động chất lượng cao, khi tri thức, kỹ năng chuyên môn và năng lực làm chủ công nghệ ngày càng có ý nghĩa đối với giá trị của người lao động.
Trong khi đó, cơ chế tiền lương tại một số doanh nghiệp nhà nước còn có những hạn chế về tính linh hoạt, có thể ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh về đãi ngộ đối với một số vị trí nhân sự chất lượng cao.
Đây là vấn đề cần được xem xét trong quá trình đổi mới cơ chế thu hút và giữ chân nhân lực.
Đối với doanh nghiệp nhà nước, Nghị quyết số 79-NQ/TW đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới, hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả quản trị và phát huy vai trò của doanh nghiệp nhà nước trong nền kinh tế.
Tinh thần của Nghị quyết hướng tới việc tăng tính chủ động trong quản trị, gắn trao quyền với trách nhiệm, tạo điều kiện để doanh nghiệp huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao.
Có thể thấy sự khác biệt giữa yêu cầu phát triển nguồn nhân lực và những điều kiện quản trị hiện hành. Một mặt, doanh nghiệp cần thu hút nhân sự có trình độ chuyên môn cao, khả năng làm chủ công nghệ, tư duy đổi mới và thích ứng với môi trường cạnh tranh quốc tế. Mặt khác, việc quản lý lao động, tiền lương và sử dụng nguồn lực phải bảo đảm tuân thủ các quy định hiện hành, đồng thời đáp ứng yêu cầu kiểm soát và hiệu quả hoạt động.
Đối với Vietnam Airlines, giải quyết bài toán này đòi hỏi sự kết hợp giữa đổi mới cơ chế quản trị, phát triển đội ngũ và xây dựng chính sách đãi ngộ phù hợp với đặc thù ngành hàng không.
Phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng trong phát triển nguồn nhân lực
Năm 2025, công tác xây dựng Đảng tại Vietnam Airlines tiếp tục được gắn với nhiệm vụ sản xuất kinh doanh.
Đảng ủy Tổng công ty đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện các nhiệm vụ chính trị; tổ chức Đại hội Đảng bộ lần thứ VI, nhiệm kỳ 2025–2030; triển khai Nghị quyết số 18-NQ/TW về sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy và kết nạp 225 đảng viên mới.
Những kết quả này thể hiện vai trò của tổ chức Đảng trong công tác xây dựng tổ chức, đồng thời góp phần tạo nền tảng chính trị cho quá trình đổi mới và phát triển của doanh nghiệp.
Trên nền tảng đó, hoạt động sản xuất kinh doanh của Vietnam Airlines trong năm 2025 cũng ghi nhận nhiều kết quả.
Hãng mở thêm 14 đường bay quốc tế, hoàn thành chuyển đổi khai thác sang Nhà ga T3 tại Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất và trở thành hãng hàng không đầu tiên khai thác tại Cảng hàng không quốc tế Long Thành.
Những kết quả này phản ánh năng lực tổ chức, điều hành và huy động nguồn lực của doanh nghiệp trong quá trình đáp ứng yêu cầu phát triển mạng đường bay, hạ tầng và thị trường.
Một yếu tố quan trọng khác là chính sách đối với người lao động.
Theo thông tin được dẫn trong bài, 100% đơn vị của Vietnam Airlines đã ký kết thỏa ước lao động tập thể với những điều khoản có lợi hơn quy định của Nhà nước; Tổng công ty thực hiện tăng lương, mở rộng chế độ bảo hiểm hưu trí tự nguyện và Công đoàn dành gần 40 tỷ đồng chăm lo cho đoàn viên trong dịp Tết Ất Tỵ 2025.
Những chính sách này thể hiện sự quan tâm đến đời sống, thu nhập và điều kiện làm việc của người lao động, góp phần tạo động lực gắn bó và cống hiến.
Ông Đặng Ngọc Hòa, Chủ tịch Hội đồng quản trị Vietnam Airlines, cho biết: “Chúng tôi luôn quan niệm người lao động là tài sản quý giá nhất. Hãng không ngừng dành nguồn lực lớn để cải thiện thu nhập, phúc lợi và tạo môi trường làm việc tốt nhất cho người lao động. Ngay từ năm nay, chúng tôi đã đi trước trong việc áp dụng cơ chế trả lương hiện đại, gắn với vị trí chức danh, năng lực và hiệu quả công việc”.
Quan điểm này cho thấy doanh nghiệp xác định đầu tư cho con người là một phần quan trọng trong chiến lược nâng cao năng lực cạnh tranh lâu dài.
Bên cạnh chính sách nhân sự, Vietnam Airlines tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ vào hoạt động quản trị và khai thác. Việc triển khai trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, nền tảng thương mại điện tử và các hệ thống quản trị hiện đại đòi hỏi doanh nghiệp chủ động trong đầu tư, thử nghiệm công nghệ, đồng thời chuẩn bị đội ngũ nhân sự có năng lực vận hành và khai thác hiệu quả.
Trong quá trình này, vai trò lãnh đạo của tổ chức Đảng được thể hiện qua việc định hướng mục tiêu phát triển, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên và gắn công tác tổ chức với yêu cầu đổi mới quản trị doanh nghiệp.
Những kết quả đạt được trong năm 2025 cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới trong giai đoạn tiếp theo.
Bước sang năm 2026, Đảng ủy Tổng công ty xác định tiếp tục nâng cao vai trò lãnh đạo, cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội Đảng bộ lần thứ VI, đẩy mạnh tinh gọn bộ máy và chuyển đổi số trong quản trị, hướng tới mục tiêu trở thành hãng hàng không 5 sao quốc tế trước năm 2030.
Để thực hiện các mục tiêu này, doanh nghiệp cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản trị, nâng cao tính chủ động trong sử dụng nhân lực, ứng dụng công nghệ và huy động nguồn lực đầu tư.
Trong quá trình ấy, thi đua, khen thưởng cũng là một công cụ khuyến khích sáng kiến, tạo động lực và ghi nhận những đóng góp của người lao động.
Năm 2026, Vietnam Airlines tiếp tục triển khai các phong trào thi đua, khen thưởng những tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc. Tổng Giám đốc Lê Hồng Hà phát động phong trào thi đua toàn hệ thống với chủ đề “Đoàn kết – Tự cường – Vươn mình – Bứt phá”.
Khi những đóng góp được ghi nhận, sáng kiến được khuyến khích và người lao động có cơ hội phát triển, các phong trào thi đua có thể góp phần thúc đẩy đổi mới trong hoạt động của doanh nghiệp.
Từ thực tiễn đó, việc tháo gỡ những vướng mắc về thể chế cần gắn với yêu cầu nâng cao hiệu quả quản lý, phân định rõ quyền hạn và trách nhiệm, đồng thời tạo điều kiện cho đổi mới sáng tạo.
Đối với Vietnam Airlines, đây là một trong những điều kiện để tiếp tục phát huy nguồn lực đã được tích lũy, từ đội ngũ nhân sự, năng lực công nghệ đến hệ thống hạ tầng và mạng đường bay.
Trong tiến trình phát triển ấy, nguồn nhân lực chất lượng cao giữ vai trò kết nối giữa định hướng chiến lược, công nghệ và hiệu quả thực hiện. Khi công tác xây dựng Đảng tiếp tục gắn với nhiệm vụ sản xuất kinh doanh, cơ chế quản trị được hoàn thiện và người lao động có điều kiện phát huy năng lực, Vietnam Airlines sẽ có thêm nền tảng để nâng cao sức cạnh tranh, hướng tới mục tiêu trở thành hãng hàng không 5 sao trước năm 2030.
