Từ một tổ Đảng ở cửa ngõ hàng không đến mô hình “Tổ Đảng số – 5 rõ”
Khi thành phố còn chưa thức giấc, nhà ga quốc tế Nội Bài đã bước vào một nhịp làm việc mới. Người có mặt tại quầy thủ tục, người ở cửa khởi hành, người theo dõi khách nối chuyến, người vừa kết thúc một ca làm việc kéo dài đến sau chuyến bay cuối cùng.
Trong dòng hành khách nối tiếp nhau qua cửa ngõ hàng không quốc tế, công việc của mỗi cán bộ, đảng viên được tính bằng phút, nhiều khi bằng từng quyết định phải đưa ra ngay tại hiện trường.
Nhưng cũng chính trong môi trường ấy, một câu hỏi đặt ra đối với Tổ Đảng Quốc tế: Làm thế nào để công tác Đảng không đứng ngoài nhịp vận hành 24/7 của đơn vị? Làm thế nào để một nghị quyết, một nhiệm vụ của tổ chức Đảng đến được với từng đảng viên kịp thời, được thực hiện đến cùng và cuối cùng hiện diện trong chính chất lượng của mỗi ca trực?
Từ câu hỏi tưởng như rất nhỏ ở một tổ Đảng cơ sở, chúng tôi nhận ra một vấn đề lớn hơn: chuyển đổi số trong công tác Đảng trước hết không phải là câu chuyện của công nghệ, mà là câu chuyện đổi mới phương thức lãnh đạo.
Khi phương thức truyền thống gặp nhịp khai thác 24/7
Đặc thù của khai thác hàng không không giống một cơ quan hành chính làm việc theo giờ cố định. Cán bộ, đảng viên của Tổ Đảng Quốc tế thực hiện nhiệm vụ ở nhiều khung giờ, nhiều vị trí và thường xuyên phải ưu tiên xử lý những tình huống phát sinh trực tiếp liên quan đến hành khách và chuyến bay.
Một cuộc họp được tổ chức vào thời điểm này có thể trùng ca trực của người này, nhưng sang thời điểm khác lại trùng nhiệm vụ khai thác của người khác. Một văn bản được gửi trong nhóm trao đổi có thể nhanh chóng bị đẩy xuống sau hàng chục thông tin công việc. Một nhiệm vụ được giao trong sinh hoạt Đảng, nếu không có cơ chế theo dõi thống nhất, đôi khi đến kỳ sinh hoạt sau mới biết đang vướng ở đâu.
Qua thực tế ấy, có thể nhận diện ba “điểm nghẽn”.
Điểm nghẽn thứ nhất là khoảng cách về thời gian. Đảng viên làm việc theo ca nên việc tiếp nhận thông tin không phải lúc nào cũng đồng thời.
Điểm nghẽn thứ hai là khoảng cách về dữ liệu. Nghị quyết, kế hoạch, tài liệu học tập, biên bản, minh chứng thực hiện nằm ở nhiều nơi; khi cần tra cứu, đôi lúc người tìm phải hỏi lại người đã gửi.
Điểm nghẽn thứ ba và quan trọng nhất là khoảng cách từ giao việc đến kết quả. Một nhiệm vụ có thể đã được phân công, nhưng nếu thiếu một cơ chế cho thấy rõ ai chịu trách nhiệm, thời hạn nào, đang ở trạng thái nào và kết quả ra sao, sức sống của nghị quyết sẽ khó được nhìn thấy một cách đầy đủ.
Đó không phải là câu chuyện về tinh thần trách nhiệm của đảng viên. Đó là sự chưa tương thích giữa một phương thức tổ chức công việc quen thuộc với môi trường sản xuất, kinh doanh có nhịp độ ngày càng nhanh.
Và vì thế, chúng tôi cho rằng muốn đổi mới công tác Đảng ở cơ sở, trước hết phải bắt đầu từ bài toán thật của cơ sở.
Không phải “đưa giấy lên màn hình”
Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng của phát triển đất nước. Quyết định số 204-QĐ/TW ngày 29/11/2024 của Ban Bí thư về Đề án Chuyển đổi số trong các cơ quan đảng tiếp tục đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức hoạt động trên nền tảng số.
Nhưng từ chủ trương lớn của Trung ương đến một tổ Đảng ở nhà ga Nội Bài là một khoảng cách cần được lấp đầy bằng những việc cụ thể.
Ở cấp cơ sở, chuyển đổi số không nhất thiết bắt đầu bằng một hệ thống phần mềm lớn. Và chuyển một biên bản giấy thành tệp PDF rồi gửi vào nhóm trao đổi cũng chưa thể gọi là chuyển đổi số.
Nếu cách làm vẫn như cũ, chỉ thay tờ giấy bằng màn hình máy tính, chúng ta mới thay đổi phương tiện, chưa thay đổi phương thức.
Điều Tổ Đảng Quốc tế hướng tới là một cách làm khác: nghị quyết sau khi được thống nhất phải được chuyển thành đầu việc. Đầu việc phải có người chịu trách nhiệm. Người chịu trách nhiệm phải biết thời hạn; tiến độ phải được nhìn thấy. Và kết quả phải có căn cứ để kiểm chứng.
Từ đó hình thành ý tưởng “Tổ Đảng số – 5 rõ”: Rõ chủ trương – Rõ nhiệm vụ – Rõ người chịu trách nhiệm – Rõ tiến độ – Rõ kết quả.
Năm chữ “rõ” ấy không nhằm tạo thêm thủ tục. Ngược lại, mục tiêu là loại bớt những thao tác lặp lại, giảm việc tìm kiếm, giảm tình trạng giao việc nhưng khó theo dõi và giúp mỗi đảng viên nhìn thấy rõ hơn trách nhiệm của mình trong công việc chung.
Một nghị quyết phải nhìn thấy được hành trình đi vào cuộc sống
Hạt nhân đầu tiên của “Tổ Đảng số – 5 rõ” là xây dựng một nguồn thông tin thống nhất. Nghị quyết và văn bản chỉ đạo; kế hoạch công tác; tài liệu sinh hoạt; nhiệm vụ; minh chứng; sáng kiến và những cách làm tốt được tổ chức theo cấu trúc thống nhất, trong phạm vi nền tảng được cấp có thẩm quyền cho phép.
Nguyên tắc là: một tài liệu – một địa chỉ – một phiên bản đang có hiệu lực.
Nhóm trao đổi nhanh chỉ đóng vai trò thông báo. Nguồn dữ liệu chính thức phải là nơi đảng viên có thể tìm được đúng tài liệu mình cần mà không phải lần lại hàng trăm tin nhắn.
Nhưng kho dữ liệu mới chỉ là bước đầu. Thay đổi lớn hơn nằm ở chính cách tổ chức sinh hoạt Đảng.
Tài liệu và những vấn đề cần thảo luận có thể được gửi trước để đảng viên nghiên cứu phù hợp với lịch ca. Những ý kiến của đảng viên đang thực hiện nhiệm vụ chuyên môn được tập hợp trước thay vì để mất đi chỉ vì họ không thể có mặt tại một thời điểm.
Nhờ đó, cuộc sinh hoạt trực tiếp không phải dành phần lớn thời gian để đọc lại những điều mọi người có thể tự nghiên cứu. Thời gian quý giá của tập thể được dành cho điều quan trọng hơn: nhìn thẳng vào vấn đề, phân tích nguyên nhân, tự phê bình và phê bình, lựa chọn giải pháp và xác định trách nhiệm.
Công nghệ ở đây không thay thế sinh hoạt Đảng. Công nghệ chỉ giúp cho sinh hoạt Đảng trở nên thực chất hơn.
Sau mỗi cuộc họp, nghị quyết hoặc kết luận không dừng ở những dòng chữ trong biên bản. Mỗi nội dung cần thực hiện được chuyển thành một bảng theo dõi tối thiểu gồm: việc gì phải làm, ai chủ trì, ai phối hợp, thời hạn nào, tiến độ ra sao và kết quả được chứng minh bằng gì.
Khi ấy, tổ trưởng không cần đợi tới kỳ sinh hoạt tiếp theo mới biết một nhiệm vụ đang chậm. Và bản thân người được giao việc cũng không phải chờ nhắc mới nhớ đến trách nhiệm của mình. Đó chính là lúc nghị quyết bắt đầu có một hành trình có thể nhìn thấy được.
Khi công tác Đảng đi vào từng ca trực
Ở doanh nghiệp hàng không, công tác Đảng không thể tách rời nhiệm vụ sản xuất, kinh doanh. Một nghị quyết hay không chỉ nằm ở câu chữ. Hiệu quả lãnh đạo cuối cùng phải được nhận ra trong an toàn, chất lượng phục vụ, tính đúng giờ, ý thức tiết kiệm, tinh thần phối hợp và văn hóa của người lao động.
Vì vậy, những đầu việc của Tổ Đảng không nhất thiết phải là những vấn đề xa rời công việc hằng ngày.
Đó có thể là một giải pháp hỗ trợ hành khách nối chuyến có thời gian ngắn hơn. Một cách bàn giao giúp hạn chế bỏ sót thông tin giữa hai ca trực. Một sáng kiến phân luồng giúp hành khách thuận tiện hơn. Một biện pháp thực hành tiết kiệm nhưng vẫn bảo đảm chất lượng dịch vụ.
Hay đơn giản là việc một đảng viên chủ động nhận phần việc khó khi ca trực đang phải xử lý nhiều bất thường cùng lúc.
Những việc tưởng rất nhỏ ấy chính là nơi phẩm chất của người đảng viên được kiểm nghiệm. Khi học về trách nhiệm nêu gương, câu hỏi không nên chỉ dừng lại ở “đã nghiên cứu văn bản chưa?”, mà phải là: trong ca trực hôm nay, mình đã nêu gương ở đâu?
Khi học về tiết kiệm, mỗi người cần nhìn lại công việc của mình để chỉ ra một thao tác có thể làm gọn hơn, một nguồn lực có thể sử dụng hiệu quả hơn.
Khi nói về chuyển đổi số, mỗi đảng viên có thể bắt đầu bằng việc phát hiện một quy trình đang làm lặp lại, một dữ liệu đang nhập nhiều lần hoặc một cách phối hợp có thể được chuẩn hóa.
Khi câu hỏi của sinh hoạt Đảng gắn với những việc ấy, nghị quyết không còn ở bên ngoài công việc. Nghị quyết đi vào ca trực. Và mỗi ca trực lại trở thành nơi kiểm nghiệm nghị quyết.
Học nghị quyết cũng phải phù hợp với người làm việc theo ca
Một vấn đề khác được đặt ra là cách học tập nghị quyết trong môi trường 24/7.
Bên cạnh những buổi quán triệt chính thức, các nội dung cốt lõi có thể được thiết kế thành học liệu ngắn: một trang tóm tắt, một tình huống nghiệp vụ, một đồ họa, một nội dung nghe ngắn hoặc một số câu hỏi tự kiểm tra.
Điều quan trọng không phải là đảng viên đã “mở” tài liệu bao nhiêu lần, mà là sau khi học, nội dung ấy thay đổi nhận thức và hành động thế nào.
Tổ trưởng cũng không cần một bảng thống kê thật dài. Chỉ cần biết nội dung nào nhiều người còn chưa hiểu rõ, vấn đề nào cần trao đổi lại, nhiệm vụ nào đang vướng và ai cần được hỗ trợ. Đó cũng là một nguyên tắc quan trọng của mô hình: dữ liệu phải phục vụ lãnh đạo, chứ không biến thành một tầng báo cáo mới.
Không nhập một thông tin vào nhiều biểu mẫu. Không lấy số lượt đăng nhập hay số tin nhắn làm thước đo phẩm chất đảng viên. Không yêu cầu minh chứng chỉ để có thêm một bức ảnh trong báo cáo. Dữ liệu chỉ có giá trị khi nó giúp người lãnh đạo nhận biết vấn đề và đưa ra quyết định tốt hơn.
Số hóa nhưng không được phép “dễ dãi hóa”
Càng thuận tiện trên môi trường số càng phải chặt chẽ về nguyên tắc.
Tài liệu nào được trao đổi trực tuyến; tài liệu nào phải thực hiện theo chế độ riêng; ai được xem, ai được chỉnh sửa, nơi nào được phép lưu trữ… phải tuân thủ nghiêm quy định của Đảng, quy định bảo vệ bí mật nhà nước và quy định nội bộ của TCT.
Không thể lấy lý do thuận tiện để sử dụng tùy tiện tài khoản cá nhân hoặc nền tảng chưa được phép cho tài liệu nhạy cảm.
Cùng với đó là yếu tố con người. Chuyển đổi số sẽ thất bại nếu tạo ra khoảng cách mới giữa người thành thạo công nghệ với người ít kỹ năng hơn. Vì vậy, công cụ phải đơn giản; hướng dẫn phải ngắn; người gặp khó khăn phải được hỗ trợ. Tổ trưởng trước hết phải là người sử dụng nghiêm túc nhất, cập nhật đúng nhất và thực hiện đúng kỷ luật dữ liệu nhất.
Công nghệ không được phức tạp hơn chính vấn đề mà nó sinh ra để giải quyết.
Làm nhỏ, đo thật, rồi mới nhân rộng
Một điều chúng tôi đặc biệt lưu ý là không biến “Tổ Đảng số” thành phong trào.
Một mô hình mới không cần bắt đầu bằng tuyên bố lớn. Có thể bắt đầu từ một kho dữ liệu được sắp xếp đúng; một nghị quyết được chuyển thành bảng nhiệm vụ rõ; một kỳ sinh hoạt mà tài liệu được chuẩn bị trước; một vấn đề của ca trực được đưa ra phân tích và theo dõi đến khi có kết quả.
Sau đó mới đo: Đảng viên có tiếp cận tài liệu kịp thời hơn không? Nhiệm vụ sau sinh hoạt có rõ người và rõ hạn hơn không? Tài liệu có dễ tìm hơn không? Những tồn tại được phát hiện trong sinh hoạt có được giải quyết đến cùng không?
Đảng viên có cảm thấy công cụ giúp giảm thao tác hay lại sinh thêm thủ tục? Và quan trọng hơn cả: phương thức mới có làm cho tổ chức Đảng gần công việc hơn, gần đảng viên hơn và lãnh đạo hiệu quả hơn hay không?
Nếu câu trả lời chưa rõ, phải sửa quy trình trước khi mở rộng công cụ. Tinh thần ấy có thể gói lại trong sáu chữ: làm nhỏ – đo thật – sửa nhanh. Chuyển đổi số chỉ thực chất khi dám nhìn vào những gì chưa hiệu quả.
Từ “5 rõ” đến trách nhiệm của mỗi đảng viên
Nếu chỉ nhìn “Tổ Đảng số – 5 rõ” như một sáng kiến công nghệ, chúng ta sẽ bỏ qua phần quan trọng nhất của mô hình. Đích đến cuối cùng không phải là kho dữ liệu hay bảng theo dõi nhiệm vụ. Đích đến là trách nhiệm.
“Rõ chủ trương” để mỗi đảng viên hiểu mình đang thực hiện điều gì và vì sao phải làm.
“Rõ nhiệm vụ” để nghị quyết không dừng ở những yêu cầu chung.
“Rõ người chịu trách nhiệm” để không có công việc của “tập thể” nhưng cuối cùng không biết ai thực hiện.
“Rõ tiến độ” để những khó khăn được nhận diện trước khi trở thành tồn đọng.
Và “rõ kết quả” để việc đánh giá cán bộ, đảng viên dựa nhiều hơn vào sản phẩm, sự chuyển biến và giá trị mang lại.
Ở một nơi công việc diễn ra từng phút như Nội Bài, năm chữ “rõ” ấy càng có ý nghĩa. Một chuyến bay không thể chờ vì trách nhiệm chưa rõ. Một hành khách cần hỗ trợ không thể chờ vì thông tin chưa đến đúng người. Và một nghị quyết cũng không nên phải chờ đến cuộc họp tiếp theo mới biết nhiệm vụ của mình đang nằm ở đâu.
Để đổi mới bắt đầu từ nơi gần nhất
Năm 2026, câu chuyện đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng và chuyển đổi số tiếp tục đặt ra yêu cầu rất rõ: chủ trương chỉ thật sự có giá trị khi tạo được chuyển động ở cơ sở.
Từ thực tế của Tổ Đảng Quốc tế, chúng tôi cho rằng cấp cơ sở hoàn toàn có thể bắt đầu bằng những việc trong khả năng của mình.
Cấp trên cần có khung thống nhất về nền tảng được phép sử dụng, phân quyền và bảo mật để cơ sở có hành lang đổi mới an toàn. Các công cụ phục vụ công tác Đảng cần từng bước được tích hợp, hạn chế việc một thông tin phải khai báo nhiều lần. Kỹ năng số nên được bồi dưỡng bằng chính tình huống hằng ngày thay vì những nội dung quá xa công việc.
Và khi đánh giá chuyển đổi số, cần coi trọng tác động thực tế hơn số lượng biểu mẫu, tệp tin hay báo cáo.
Một sáng kiến giúp đảng viên tiết kiệm thời gian, một cách làm giúp trách nhiệm rõ hơn, một giải pháp giúp giảm sai sót trong phối hợp, dù rất nhỏ cũng xứng đáng được ghi nhận nếu nó tạo ra thay đổi thật.
Bởi đổi mới phương thức lãnh đạo không phải lúc nào cũng bắt đầu từ những dự án lớn. Nhiều khi, nó bắt đầu từ câu hỏi rất đơn giản của những người đang trực tiếp làm việc ở cơ sở: Có cách nào để việc này tốt hơn không?
Nhà ga Nội Bài vẫn sáng đèn khi nhiều nơi đã kết thúc một ngày làm việc.
Một ca trực kết thúc, ca trực khác bắt đầu. Dòng hành khách vẫn tiếp tục. Những cán bộ, đảng viên của Tổ Đảng Quốc tế lại trở về với vị trí của mình giữa quầy thủ tục, cửa khởi hành, khu nối chuyến và những chuyến bay đến, đi liên tục.
Trong môi trường ấy, công tác Đảng càng không thể là một hoạt động đứng bên cạnh công việc chuyên môn.
Nó phải hiện diện trong cách một đảng viên nhận trách nhiệm khi khó khăn xuất hiện; trong cách một tập thể phối hợp khi chuyến bay phát sinh bất thường; trong từng sáng kiến tiết kiệm; trong cách phục vụ một hành khách cần giúp đỡ; và trong tinh thần nhìn thẳng vào hạn chế để công việc ngày mai tốt hơn hôm nay.
“Tổ Đảng số – 5 rõ”, vì vậy, không hướng tới làm cho công tác Đảng trở nên “công nghệ” hơn.
Điều chúng tôi mong muốn là làm cho tổ chức Đảng gần đảng viên hơn, nghị quyết gần công việc hơn và trách nhiệm của mỗi người rõ hơn.
Từ một tổ Đảng nhỏ giữa nhịp khai thác 24/7 của cửa ngõ hàng không quốc tế, đổi mới có thể bắt đầu bằng một tài liệu được đặt đúng chỗ, một nhiệm vụ được giao đúng người, một tồn tại được theo dõi đến cùng và một kỳ sinh hoạt tập trung vào những vấn đề thật.
Những việc ấy có thể rất nhỏ. Nhưng khi mỗi việc nhỏ đều rõ chủ trương, rõ nhiệm vụ, rõ người chịu trách nhiệm, rõ tiến độ và rõ kết quả, khoảng cách từ nghị quyết đến hành động sẽ ngắn lại.
Và khi nghị quyết thực sự cùng người đảng viên bước vào từng ca trực, đó cũng chính là lúc chuyển đổi số trong công tác Đảng không còn nằm trên màn hình, mà đã đi vào cuộc sống.
