Theo thống kê của tổ chức IATA, thiệt hại từ các sự cố mặt đất trên toàn thế giới mỗi năm vượt con số 10 tỷ USD. Nhưng điều xót xa nhất nằm ở chỗ, đằng sau những tổn thất vật chất khổng lồ ấy là sức khỏe, là sự an toàn của những con người làm việc bền bỉ mỗi ngày. Nhìn lại lịch sử các sự cố trên sân đỗ, người ta nhận ra một thực tế cay đắng: hầu hết mọi biến cố nghiêm trọng không bắt đầu từ những lỗi kỹ thuật quá phức tạp, mà lại xuất phát từ việc một ai đó đã vô tình bỏ qua những quy tắc đơn giản nhất.
An toàn trên sân đỗ, vì thế, chưa bao giờ là một cuốn sách quy định dày cộp đặt trên kệ, cũng không phải là những bài kiểm tra mang tính hình thức. Nó phải là sự cẩn trọng ăn sâu vào nếp nghĩ, là hành vi tự giác của mỗi anh chị em khi bước ra khỏi cửa nhà ga.
Giữ nhịp độ an toàn từ chân ga đến góc nhìn
Sân đỗ là một chiến trường thu nhỏ của sự tập trung. Nơi đây không có chỗ cho những pha tăng tốc vội vã hay tâm lý chủ quan. Khi điều khiển phương tiện trên sân đỗ, tốc độ tối đa 25 km/h trên đường chính và 10 km/h khi tiếp cận tàu bay không đơn thuần là một con số hành chính. Đó là khoảng cách sinh mệnh. Trong điều kiện thời tiết xấu, ban đêm hoặc những khu vực đông người qua lại, việc chủ động giảm tốc độ sâu hơn nữa chính là cách bạn bảo vệ đồng nghiệp và chính mình. Sẽ không có bất kỳ lý do hay tình huống khẩn cấp nào có thể bào chữa cho một cú nhấn ga vượt quá giới hạn quy định.
Cùng với việc làm chủ tốc độ, nguyên tắc nhường đường tuyệt đối cho tàu bay là điều nằm lòng với bất kỳ ai lái xe trên sân đỗ. Một chiếc tàu bay đang lăn bánh hay chuẩn bị di chuyển luôn mang điểm mù rất lớn, khả năng quan sát của phi công bị hạn chế đáng kể bởi tầm nhìn từ buồng lái. Khi thấy tàu bay di chuyển, việc dừng xe hoàn toàn và duy trì khoảng cách tối thiểu 15 mét không chỉ là tuân thủ quy trình, mà là sự tôn trọng sinh mệnh và không gian vận hành chung.
Song song đó, khu vực xung quanh động cơ tàu bay luôn được coi là vùng cấm địa chứa đựng nguy hiểm khổng lồ. Phía trước động cơ là lực hút cực mạnh có thể cuốn trôi mọi vật thể, phía sau là luồng khí xả với nhiệt độ và áp lực đủ để gây tử vong. Hãy luôn ghi nhớ rằng chúng ta chỉ được phép bước vào hoặc đưa thiết bị lại gần khu vực này khi động cơ đã tắt hoàn toàn và được xác nhận an toàn từ những người có thẩm quyền.
Những thói quen nhỏ tạo nên tấm lá chắn lớn
Sự an toàn trên sân đỗ còn được dệt nên từ những thao tác tưởng chừng như rất nhỏ nhưng lại mang tính sống còn. Ngay khi tàu bay dừng hẳn, việc đặt chèn bánh trước và dựng nón bảo vệ quanh tàu bay phải được thực hiện chuẩn xác trước khi bất kỳ hoạt động phục vụ nào được bắt đầu. Những chiếc chèn, chiếc nón ấy chính là ranh giới cảnh báo, giữ cho tàu bay đứng yên vững vàng và khoanh vùng an toàn cho cả kíp làm việc. Và tuyệt đối, việc tháo chèn chỉ được thực hiện khi có lệnh rõ ràng, khi mọi công việc đã hoàn tất.
Mỗi khi bước ra sân đỗ, bộ trang phục bảo hộ cá nhân chính là giáp chắn của mỗi người. Chiếc áo phản quang giúp bạn nổi bật trong tầm mắt của tài xế và phi công giữa đêm tối. Bộ tai nghe giảm ồn bảo vệ thính giác của bạn trước sức ép âm thanh tàn phá của động cơ. Đôi giày bảo hộ mũi thép giữ cho bàn chân an toàn trước những va đập hay vật nặng rơi rớt. Không có bất kỳ ngoại lệ nào cho việc quên hay tóm tắt quy trình trang bị này.
Trong một môi trường ồn ào và gấp gáp, giao tiếp chuẩn xác là chìa khóa để mọi mắt xích vận hành trơn tru. Việc sử dụng thành thục các tín hiệu tay theo chuẩn quốc tế, kiểm tra kỹ hệ thống tai nghe nói chuyện với tổ lái trước khi đẩy tàu bay, và đặc biệt là thói quen nhắc lại toàn bộ nội dung lệnh thay vì chỉ gật đầu hay nói “đã hiểu” sẽ loại bỏ hoàn toàn những hiểu nhầm tai hại.
Tất nhiên, sự cẩn trọng phải bắt đầu từ trước khi xe lăn bánh ra sân đỗ. Việc dành ra vài phút kiểm tra phanh, đèn, còi và tình trạng kỹ thuật của phương tiện trước mỗi ca trực sẽ giúp bạn chủ động gạt bỏ rủi ro. Đừng bao giờ thỏa hiệp đưa một phương tiện đang có dấu hiệu hỏng hóc vào khu vực làm việc.
Khi đã ngồi sau tay lái, toàn bộ sự chú ý phải dành cho con đường phía trước. Chỉ hai giây lơ đễnh nhìn vào màn hình điện thoại ở tốc độ 25 km/h, chiếc xe của bạn đã trôi tự do 14 mét mà không có sự kiểm soát nào. Khoảng trống vô thức đó đủ để gây ra một thảm họa.
Văn hóa cởi mở và bước chân cuối cùng trọn vẹn
An toàn không thể là công việc của một cá nhân riêng lẻ. Đó là sự giám sát lẫn nhau bằng tình đồng nghiệp và trách nhiệm chung. Những người đứng đầu ca trực hay chịu trách nhiệm khu vực cần duy trì tầm nhìn bao quát trong suốt quá trình làm việc, sẵn sàng phát hiện những nguy cơ tiềm ẩn hay sự xuất hiện của những người không có nhiệm vụ để tạm dừng hoạt động kịp thời.
Điều quan trọng hơn cả là chúng ta cần cùng nhau xây dựng một môi trường không có sự im lặng hay giấu giếm. Một tình huống suýt xảy ra tai nạn nếu được báo cáo trung thực sẽ không mang lại án phạt, mà mang đến một bài học đắt giá để bảo vệ hàng ngàn người khác sau này. Mỗi báo cáo suýt soát chính là một món quà báo trước, giúp hệ thống sửa chữa lỗ hổng trước khi tai nạn thực sự gõ cửa.
Cuối cùng, khi mọi công việc phục vụ đã xong xuôi, trước khi tàu bay xin lệnh rời cổng, hãy dành những phút giây lắng đọng nhất cho bước đi kiểm tra cuối cùng. Hãy thong thả đi một vòng quanh tàu bay, nhìn ngắm kỹ lưỡng từng khoảng không dưới bụng máy bay, kiểm tra lại từng cánh cửa, từng nắp đậy, xác nhận chèn và nón đã được thu dọn, và không còn bất kỳ vật ngoại lai nào sót lại trên mặt đường.
Cú vẫy tay ra hiệu an toàn cho tổ lái sau vòng kiểm tra ấy không chỉ là bước kết thúc một quy trình, mà là lời cam kết trọn vẹn nhất cho một chuyến bay bình yên. Mỗi quy tắc trên sân đỗ đều được trả bằng những kinh nghiệm xương máu trong quá khứ. Hãy thực hiện chúng bằng tất cả sự cẩn trọng, bởi vì sự an toàn của đồng nghiệp và của chính chúng ta nằm trọn trong tay mỗi người.
