Khi một thiết bị nhỏ trở thành nguy cơ lớn
Drone/UAV ngày càng phổ biến trong đời sống và được sử dụng cho nhiều mục đích dân dụng. Tuy nhiên, khi những thiết bị này xuất hiện trái phép tại khu vực cấm bay, hạn chế bay hoặc lân cận sân bay, nguy cơ đối với hoạt động hàng không có thể gia tăng đáng kể.
Thực tế khai thác cho thấy đã có những trường hợp tổ lái phát hiện drone/UAV xuất hiện ở độ cao và khoảng cách nguy hiểm gần khu vực sân bay. Khi đó, các lực lượng chức năng có thể phải tạm dừng hoặc điều chỉnh hoạt động bay để xác minh, xử lý và bảo đảm an toàn. Chỉ một sự việc đơn lẻ cũng có thể tác động đến kế hoạch khai thác của cả sân bay, kéo theo nguy cơ chậm chuyến và ảnh hưởng đến hành khách.
Đặc biệt, cất cánh và hạ cánh là những giai đoạn nhạy cảm của chuyến bay. Tàu bay hoạt động ở độ cao thấp, trong khi tổ lái phải xử lý nhiều thông tin trong thời gian rất ngắn. Một drone/UAV xâm nhập đường bay có thể tạo ra nguy cơ va chạm với kính buồng lái, thân tàu bay, cánh hoặc động cơ.
Nếu vật thể bị hút vào động cơ, hậu quả có thể nghiêm trọng, gây hư hỏng kỹ thuật và phát sinh tình huống đòi hỏi tổ lái phải xử lý khẩn cấp. Vì vậy, một thiết bị bay nhỏ trên bầu trời có thể trở thành mối đe dọa trực tiếp đối với hành khách, tổ bay và hoạt động khai thác.
Những sự cố xảy ra tại các sân bay trong thời gian qua cho thấy drone/UAV có thể xuất hiện bất ngờ và gây ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động bay. Do đó, không thể chỉ dựa vào vị trí địa lý hoặc những sự cố đã từng xảy ra để đánh giá thấp nguy cơ tại một khu vực.
Trong hàng không, mọi tín hiệu bất thường trên bầu trời đều cần được nhìn nhận nghiêm túc. Khi có thông tin về drone/UAV hoặc vật thể bay không xác định xuất hiện gần khu vực khai thác, việc phát hiện, xác minh, thông báo và phối hợp xử lý kịp thời có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Phản ứng càng sớm, khả năng kiểm soát nguy cơ và hạn chế ảnh hưởng đến hoạt động bay càng cao.
An ninh hàng không cần sự chủ động từ nhiều phía
Ở góc độ an ninh hàng không, việc một thiết bị bay xuất hiện trái phép trong khu vực cấm bay, hạn chế bay hoặc khu vực hoạt động của tàu bay không chỉ đặt ra vấn đề về an toàn. Đây còn là dấu hiệu cần được phát hiện, xác minh và xử lý kịp thời nhằm loại trừ nguy cơ xâm nhập, gây gián đoạn hoặc uy hiếp hoạt động hàng không.
Đối với Vietnam Airlines, bảo đảm an toàn, an ninh không bắt đầu từ thời điểm tàu bay rời mặt đất mà là một chuỗi liên kết giữa nhiều lực lượng, cơ quan và đơn vị. Từ tiếp nhận thông tin, nhận diện nguy cơ, đánh giá tình huống đến phối hợp với các cơ quan chức năng và triển khai phương án ứng phó, mỗi mắt xích đều có vai trò trong việc bảo vệ an toàn cho chuyến bay.
Sự phổ biến của drone/UAV cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về ý thức của cộng đồng. Việc sử dụng thiết bị không đúng quy định, đặc biệt tại khu vực cấm bay, hạn chế bay hoặc gần sân bay, có thể gây hậu quả nghiêm trọng đối với hoạt động hàng không.
Bầu trời không phải là không gian có thể tùy ý sử dụng. Một thiết bị bay phục vụ mục đích cá nhân, nếu được vận hành thiếu hiểu biết hoặc không tuân thủ quy định, có thể trở thành mối nguy đối với một chuyến bay đang chở hàng trăm hành khách.
Bên cạnh các giải pháp về công nghệ, quản lý và giám sát, nâng cao nhận thức cộng đồng vẫn là một trong những lớp bảo vệ quan trọng. Người điều khiển drone/UAV cần nắm rõ khu vực được phép hoạt động và tuân thủ đầy đủ các quy định liên quan. Một hành động tưởng như vô hại trên mặt đất có thể trở thành nguy cơ nghiêm trọng khi diễn ra trên bầu trời.
Với mỗi cán bộ, nhân viên Vietnam Airlines, đặc biệt là những người tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào chuỗi hoạt động khai thác, tinh thần cảnh giác trước các dấu hiệu bất thường là yêu cầu quan trọng. Khi phát hiện hoặc tiếp nhận thông tin liên quan đến drone/UAV hoặc vật thể bay có khả năng ảnh hưởng đến hoạt động hàng không, cần kịp thời báo cáo và phối hợp xử lý theo quy định; không tự ý phán đoán, xem nhẹ hoặc bỏ qua những dấu hiệu chưa rõ ràng.
An toàn hàng không được xây dựng từ khả năng nhận diện rủi ro trước khi rủi ro trở thành sự cố. An ninh hàng không được củng cố từ khả năng phát hiện sớm, từ xa những dấu hiệu bất thường và sự phối hợp chính xác giữa các lực lượng.
Một chiếc drone/UAV có thể rất nhỏ trên bầu trời, nhưng sự chủ động của mỗi người trong việc nhận diện, thông tin và phối hợp xử lý có thể tạo nên một lớp bảo vệ lớn. Bởi phía sau mỗi chuyến bay an toàn không chỉ là những quy trình được thực hiện đúng, mà còn là sự tỉnh táo của cả một tập thể trước những nguy cơ có thể xuất hiện bất cứ lúc nào.
