Với mong muốn lan tỏa mạnh mẽ văn hóa báo cáo (Reporting Culture) trong toàn Tổng công ty, Ban An toàn Chất lượng (ATCL) Vietnam Airlines vừa tổ chức chương trình trao thưởng cho các cá nhân xuất sắc trong công tác báo cáo trên hệ thống AQD. Không chỉ là hoạt động ghi nhận, chương trình còn mang ý nghĩa đặc biệt: khuyến khích mỗi CBCNV mạnh dạn “Chủ động lên tiếng vì an toàn – Speak Up for Safety”, cùng xây dựng một môi trường khai thác minh bạch, chủ động và không ngừng học hỏi vì mục tiêu an toàn cao nhất.
Mỗi báo cáo là một hành động bảo vệ an toàn
Trong môi trường khai thác hàng không hiện đại, các rủi ro hiếm khi xuất hiện đột ngột. Phần lớn sự cố đều bắt đầu từ những “weak signals” rất nhỏ như một bất thường kỹ thuật thoáng qua, một sai lệch quy trình nhỏ trong khai thác, một tình huống workload cao hay một dấu hiệu fatigue chưa được nhận diện đầy đủ.
Chính vì vậy, hệ thống báo cáo an toàn (Safety Reporting) được xem là một trong những “phòng tuyến” quan trọng nhất của Hệ thống Quản lý An toàn – Safety Management System (SMS). Thông qua hệ thống AQD, các thông tin từ tuyến đầu khai thác được tập hợp, phân tích và chuyển hóa thành hành động kiểm soát rủi ro cụ thể.
Theo Ban ATCL, giá trị của Báo cáo không nằm ở số lượng báo cáo, mà ở tinh thần chủ động và chất lượng thông tin được chia sẻ. Một báo cáo tốt không chỉ mô tả sự việc, mà còn giúp tổ chức hiểu được bối cảnh khai thác, các yếu tố contributing factors và những hàng rào bảo vệ (barrier) an toàn đang suy yếu.
Phát biểu tại buổi xét duyệt nhân sự nhận giải thưởng, Cơ trưởng Nguyễn Đăng Quang – Trưởng Ban ATCL nhấn mạnh: “An toàn không được xây dựng từ sự im lặng. Một tổ chức an toàn là tổ chức mà mọi người sẵn sàng chia sẻ các mối nguy, các sai lệch và các bài học thực tế để cả hệ thống cùng phòng ngừa. Mỗi báo cáo trên AQD đều có giá trị, bởi phía sau đó là tinh thần trách nhiệm với đồng nghiệp, hành khách và với chính hoạt động khai thác của Vietnam Airlines.”
Ông cho biết sáng kiến trao thưởng Reporting được triển khai theo kết luận giao ban an toàn tháng 3/2026, nhằm ghi nhận các cá nhân có nhiều đóng góp trong công tác nhận diện, đánh giá và kiểm soát các điểm không phù hợp, các mối nguy tiềm ẩn rủi ro mất an toàn trong hoạt động khai thác.
Tôn vinh những “người gác cổng” thầm lặng của hệ thống an toàn
Theo Quyết định, Ban ATCL đã vinh danh 07 cá nhân tiêu biểu đến từ nhiều lĩnh vực khai thác khác nhau như VAECO, Đoàn Bay 919, Đại diện khai thác tại Bangkok (Thái Lan) và Đại diện khai thác tại Singapore. Đây là những cá nhân được đánh giá có tinh thần trách nhiệm cao, chủ động và tích cực trong công tác báo cáo trên hệ thống AQD.
Điểm đặc biệt của giải thưởng lần này là các cá nhân được tôn vinh không phải vì “không có sai sót”, mà vì đã tích cực đóng góp dữ liệu an toàn giúp tổ chức nhận diện sớm rủi ro và cải tiến hệ thống. Ông Nguyễn Hải Thanh – Trưởng phòng An toàn Chất lượng khai thác Kỹ thuật, Ban ATCL chia sẻ rằng nhiều báo cáo từ các cá nhân được khen thưởng đã hỗ trợ hiệu quả trong việc phân tích xu hướng kỹ thuật, nhận diện nguy cơ khai thác mặt đất, tăng cường nhận thức an toàn (Safety Awareness) tại các vị trí khai thác và cải thiện phối hợp trong môi trường khai thác thực tế.
Tôn vinh những “người gác cổng” thầm lặng của hệ thống an toàn
Theo Quyết định, Ban ATCL đã vinh danh 07 cá nhân tiêu biểu đến từ nhiều lĩnh vực khai thác khác nhau như VAECO, Đoàn Bay 919, Đại diện khai thác tại Bangkok (Thái Lan) và Đại diện khai thác tại Singapore. Đây là những cá nhân được đánh giá có tinh thần trách nhiệm cao, chủ động và tích cực trong công tác báo cáo trên hệ thống AQD.
Điểm đặc biệt của giải thưởng lần này là các cá nhân được tôn vinh không phải vì “không có sai sót”, mà vì đã tích cực đóng góp dữ liệu an toàn giúp tổ chức nhận diện sớm rủi ro và cải tiến hệ thống. Ông Nguyễn Hải Thanh – Trưởng phòng An toàn Chất lượng khai thác Kỹ thuật, Ban ATCL chia sẻ rằng nhiều báo cáo từ các cá nhân được khen thưởng đã hỗ trợ hiệu quả trong việc phân tích xu hướng kỹ thuật, nhận diện nguy cơ khai thác mặt đất, tăng cường nhận thức an toàn (Safety Awareness) tại các vị trí khai thác và cải thiện phối hợp trong môi trường khai thác thực tế.
Báo cáo không phải để quy trách nhiệm – mà để học hỏi và phòng ngừa
Một trong những nội dung được nhấn mạnh nhiều nhất tại chương trình là xây dựng “Just Culture” – văn hóa công bằng trong báo cáo an toàn. Theo tài liệu SMS và định hướng của Risk-based IOSA, báo cáo chỉ thực sự hiệu quả khi người lao động tin rằng họ có thể báo cáo trung thực mà không bị quy kết hay xử lý mang tính cá nhân. Khi người lao động e ngại báo cáo, hệ thống sẽ mất dữ liệu; và khi mất dữ liệu, tổ chức sẽ mất khả năng nhìn thấy rủi ro trước khi sự cố xảy ra.
Trưởng Ban ATCL khẳng định: “Điều chúng tôi mong muốn lan tỏa không phải là áp lực viết báo cáo, mà là nhận thức rằng báo cáo (Reporting) là một hành động chuyên nghiệp và tích cực. Một báo cáo hôm nay có thể giúp ngăn ngừa một sự cố trong tương lai. Ban ATCL đang từng bước thúc đẩy mô hình “Reporting Culture” – nơi mỗi sự việc đều được nhìn nhận như cơ hội để cải tiến hệ thống thay vì tìm kiếm trách nhiệm cá nhân. Đây cũng là nền tảng quan trọng để Vietnam Airlines xây dựng hệ thống An toàn thông minh (Safety Intelligence) theo chuẩn quốc tế.”
Những chia sẻ chân thật từ người nhận giải
Tại VAECO không khí buổi lễ trao giải trở nên đặc biệt khi các cá nhân nhận giải chia sẻ những cảm nhận rất chân thành về công tác báo cáo.
Ông Nguyễn Thái Sơn – kỹ sư tàu bay của VAECO – chia sẻ: “Điều quan trọng nhất là chúng tôi cảm nhận được các báo cáo đang được lắng nghe. Khi một vấn đề kỹ thuật được phân tích và chuyển thành hành động cải tiến cụ thể, người viết sẽ thấy trách nhiệm của mình thực sự tạo ra giá trị.”
Trong khi đó, Cơ trưởng Chu Xuân Minh – một trong hai phi công được vinh danh của Đoàn bay cho biết: “Trước đây, nhiều người vẫn nghĩ báo cáo là việc phát sinh thêm sau chuyến bay. Nhưng khi tham gia nhiều hơn vào các hoạt động khai thác, tôi nhận ra mỗi báo cáo đều có thể giúp người khác tránh lặp lại cùng một tình huống. Điều đó khiến mình cảm thấy việc báo cáo thực sự có ý nghĩa.”
Những chia sẻ giản dị nhưng chân thật ấy đã phản ánh đúng tinh thần mà Ban ATCL muốn xây dựng: Báo cáo không phải nhiệm vụ hành chính, mà là trách nhiệm nghề nghiệp gắn trực tiếp với an toàn khai thác.
Theo Ban ATCL, trong thời gian qua, hệ thống AQD đã trở thành nền tảng quan trọng để kết nối dữ liệu an toàn toàn Tổng công ty. Từ các báo cáo về unstable approach, firm/ hard landing, fatigue, ground handling, maintenance irregularities cho đến coordination issues trong khai thác hàng không – tất cả đều góp phần hình thành “bức tranh rủi ro” toàn diện cho hệ thống SMS.
Đặc biệt, trong bối cảnh Vietnam Airlines đang chuẩn bị cho đánh giá Risk-based IOSA, Báo cáo ngày càng đóng vai trò như “nguồn nhiên liệu” cho quản trị rủi ro hiện đại. Risk-based IOSA không chỉ đánh giá việc tổ chức có quy trình hay không, mà đánh giá năng lực nhận diện và kiểm soát rủi ro dựa trên dữ liệu khai thác thực tế.
Điều đó đồng nghĩa rằng mỗi báo cáo hôm nay đều có thể trở thành dữ liệu quan trọng giúp cải thiện huấn luyện, điều chỉnh quy trình hoặc củng cố các rào chắn (Berriers) an toàn trong tương lai.
Lan tỏa văn hóa Báo cáo “Speak Up for Safety”
Khép lại chương trình, điều đọng lại không chỉ là những phần quà hay giấy khen, mà là tinh thần tích cực đang được lan tỏa trong toàn hệ thống. Theo quyết định khen thưởng, mỗi cá nhân được trao tặng túi xách tay và tag hành lý tái chế từ áo phao – món quà mang ý nghĩa biểu tượng cho tinh thần an toàn và phát triển bền vững mà Vietnam Airlines đang hướng tới. Nhưng có lẽ, phần thưởng lớn nhất đối với những người làm báo cáo chính là việc tiếng nói của họ đang góp phần giúp hệ thống khai thác an toàn hơn mỗi ngày.
Trong ngành hàng không, an toàn không được tạo ra bởi một cá nhân hay một phòng ban riêng lẻ. An toàn được xây dựng từ sự chủ động của mỗi con người trong hệ thống – từ cockpit, cabin, kỹ thuật, mặt đất cho đến khai thác bay. Và đôi khi, một báo cáo được gửi đi hôm nay có thể là điều ngăn chặn một sự cố trong tương lai.
