Khởi nghiệp thành công từ niềm đam mê
Nghệ thuật dân gian múa lân – sư – rồng được cho là xuất hiện đầu tiên tại Trung Quốc, dần trở thành hoạt động văn hóa khá phổ biến ở các nước châu Á. Tại Việt Nam, nghệ thuật múa này được duy trì phát triển ở các tỉnh, thành phố, gắn liền với nơi có cộng đồng người Hoa sinh sống như câu nói quen thuộc: “Nơi nào có người Hoa là có múa lân”, trong đó Sài Gòn – Chợ Lớn được xem là ‘cái nôi’ nuôi dưỡng nghệ thuật múa này.
Cần Thơ hiện có hơn 82.000 người Hoa sinh sống. Cũng như các dân tộc khác, người Hoa ở Cần Thơ luôn quan tâm giữ gìn các lễ hội văn hóa truyền thống, trong đó có múa lân -sư – rồng, đặc biệt là nghề chế tác đầu lân đòi hỏi sự sáng tạo và khéo léo của những người thợ lành nghề. Trong dịp Tết Bính Ngọ 2026, Heritage trân trọng giới thiệu với độc giả nghệ nhân Phạm Viết Lãm – người đam mê nghề chế tác đầu lân.
Từ nhỏ, Lãm thường được các cậu bên ngoại dẫn đi xem biểu diễn múa lân. “Những hình ảnh nhiều sắc màu của”vũ điệu múa lân cứ mãi in sâu trong tâm trí tôi”, Lãm nói. Năm 2016, anh tìm hiểu các thước phim làm đầu lân trên mạng, mua vật dụng về làm thử và tiếp thu góp ý từ nhiều người nên đã làm thành công một đầu lân hoàn chỉnh. Sau khi tốt nghiệp lớp 12 (năm 2018), dù có học thêm chuyên ngành dược nhưng Lãm quyết định chọn nghề chế tác đầu lân để khởi nghiệp.
Những chiếc đầu lân tinh xảo
“Xưởng chế tác” đầu lân của Lãm nằm trên đường Trần Hưng Đạo. Gọi là xưởng, thực chất anh tận dụng tầng trệt nhà ở, với khoảng 6 thợ lành nghề là những người trong gia đình và hàng xóm, mỗi người chia nhau làm một công đoạn. Với góp sức theo từng công đoạn, anh đã rút ngắn thời gian làm một đầu lân xuống còn 1 – 2 ngày, thay vì gần nửa tháng như lúc mới vào nghề. Các công đoạn làm đầu lân khá phức tạp, từ tạo khung tre, dán vải, vẽ hoa văn cho đến trang trí lông, phụ kiện mắt, râu. Trong đó, uốn khung sườn là công đoạn quyết định khuôn mặt lân cân đều và khâu vẽ hoa văn là quan trọng nhất để đầu lân toát lên sắc thái thanh thoát, uy nghi.
Nghệ nhân trẻ chế tác đa dạng các mẫu đầu lân phổ biến thị trường như lân mỏ bằng truyền thống, mỏ dảnh (phật sơn), mỏ tròn (hạt sơn) và tỳ hưu, với giá bán từ 5,5 triệu đến hơn 10 triệu đồng mỗi sản phẩm. Lân mỏ dảnh có sừng nhọn, điệu bộ, tướng mạo oai vệ phù hợp trong dịp bái tổ, mở võ đường hoặc biểu diễn trên sân khấu; trong khi đó, lân mỏ tròn có sừng nắm đấm, múa theo long hình hoặc miêu hình, động tác nhanh nhẹn, thiên về thể hiện cảm xúc khi biểu diễn trên cọc tre.
Mẫu đầu lân Lãm đang làm nhiều nhất là mengkok (lân mỏ dảnh là lân sư rồng, theo mẫu biến tấu của Malaysia, có nguồn gốc từ văn hóa Trung Quốc) vì được du nhập vào Việt Nam trong thời gian gần đây. Loại này có mắt to, hoa văn đặc trưng và đặc biệt là phần trước đầu lân có 3 trán mang ý nghĩa như gương soi sáng phản chiếu đất, trời và con người sống hài hòa trên trái đất. Ngoài các đầu lân có kích thước tiêu chuẩn phục vụ cho biểu diễn, anh còn làm các đầu lân trang trí với các kích cỡ lớn, nhỏ khác nhau để đáp ứng thị hiếu của khách hàng như trưng bày hoặc làm quà lưu niệm.
Ước mơ vươn xa
Năm 2023, các đơn vị trong nước đặt hàng chục chiếc đầu lân vào dịp Trung thu và Tết Nguyên đán và hiện nay, có hơn 80% sản phẩm đầu lân anh làm được xuất khẩu ra nước ngoài như Malaysia, Mỹ, Singapore hay Brunei, số còn lại cung ứng cho các đoàn lân trong nước. Ở các nước trên, anh liên kết với các đối tác để cung ứng hàng, số còn lại thì bán theo dạng xách tay.
“Xưởng chế tác” đầu lân ngày nào cũng nhộn nhịp, anh luôn cập nhật các mẫu đầu lân mới, hướng dẫn kỹ thuật và nâng cao tay nghề cho thợ. Đây cũng là cách anh góp phần nhỏ vào việc giữ gìn và bảo tồn nghề làm thủ công truyền thống.
Hòa cùng tiếng trống rộn ràng, điệu múa lân – sư – rồng mang lại niềm hân hoan cho người dân đón Tết Nguyên đán, cầu nguyện một năm mới bình an, thịnh vượng và hạnh phúc. Ước mơ của Lãm là ngày càng làm được nhiều sản phẩm đầu lân, theo đường tàu biển hoặc các chuyến bay của Vietnam Airlines xuất khẩu đầu lân đến nhiều nước trên thế giới.
Xem thêm các bài viết về văn hóa, du lịch, phong cách sống địa phương tại đây: https://heritagevietnamairlines.com/
