Kỷ nguyên số làm thay đổi sâu sắc cách thông tin được tạo ra, lan truyền và tiếp nhận. Một tin tức đúng, nếu đến chậm, rất dễ bị lấn át bởi một tin sai đến sớm. Một hình ảnh chưa được giải thích đầy đủ có thể bị cắt ghép, gán nghĩa và lan đi với tốc độ khó kiểm soát. Một khoảng trống truyền thông, dù ngắn ngủi, cũng có thể trở thành khoảnh khắc nảy sinh suy diễn.
Đó là vấn đề thực tế mà mọi tổ chức hiện nay đều phải đối diện. Với công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, sự thay đổi ấy đặt ra yêu cầu còn cấp thiết hơn: phải đổi mới nội dung, đổi mới phương thức và đổi mới cả tư duy hành động.
Bài viết tập trung đưa ra các phân tích và kiến nghị dựa trên định hướng của nhóm chủ đề: Đổi mới nội dung, phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên mới gắn với thực hiện “Chiến lược công tác chính trị, tư tưởng trong bối cảnh chuyển đổi số”.
Nhận thức về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong môi trường số
Trước hết, cần khẳng định, bảo vệ tự tưởng của Đảng không phải việc riêng của cơ quan tuyên giáo hay bộ phận truyền thông. Trong một doanh nghiệp nhà nước, công tác chính trị, tư tưởng ngày nay đã đi vào từng lớp hoạt động cụ thể: cách đơn vị phát ngôn, cách thông tin tới người lao động, cách quản trị hình ảnh, cách phản ứng trước dư luận, cách phối hợp giữa các đầu mối chuyên môn, và ngày càng cấp thiết hơn là cách gìn giữ uy tín của tổ chức trên không gian mạng.
Nói cách khác, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong môi trường số không thể chỉ thực hiện bằng các thông điệp chung chung. Nhiệm vụ ấy cần được chuyển hóa thành năng lực tổ chức thông tin, năng lực định hướng nhận thức và năng lực giữ thế chủ động của toàn hệ thống.
Đặt vào thực tiễn của Vietnam Airlines, yêu cầu đó càng rõ ràng hơn. Vietnam Airlines là một Tổng công ty có hệ thống hoạt động toàn cầu, với nhiều cơ quan, đơn vị, nhiều chi nhánh, nhiều đầu mối chuyên môn, nhiều điểm tiếp xúc với công chúng và nhiều loại hình hoạt động truyền thông thương hiệu khác nhau. Quy định nội bộ của Tổng công ty xác định truyền thông thương hiệu bao gồm nhận diện thương hiệu, xúc tiến thương mại, quan hệ công chúng, tổ chức sự kiện và tài trợ. Hệ thống truyền thông thương hiệu của Tổng công ty được tổ chức với Ban Truyền thông là cơ quan điều hành, cùng đầu mối truyền thông thương hiệu tại các cơ quan, đơn vị và cơ chế phối hợp toàn hệ thống. Quy định cũng nêu rõ việc xử lý thông tin phải theo nhóm, theo quy trình; các cơ quan, đơn vị không được tự ý lập tài khoản mạng xã hội hay website để truyền thông nếu chưa được chấp thuận. Những điểm ấy cho thấy Vietnam Airlines đã có tư duy quản trị thống nhất về thông tin và hình ảnh.
Tuy nhiên, trong bối cảnh chuyển đổi số, tư duy ấy cần được đẩy lên một tầng cao mới: sâu sắc hơn, nhanh hơn và liên thông hơn.
Thách thức của thời đại số
Điều đáng nói là thách thức của thời đại số không nằm ở một vài sự cố đơn lẻ, mà nằm ở chính cấu trúc vận hành của môi trường truyền thông mới.
Trước hết là sức ép về tốc độ. Không gian số vận hành gần như tức thời, trong khi nhiều quy trình xử lý nội dung trong cơ quan, doanh nghiệp vẫn mang dấu ấn của thời kỳ truyền thống: nhiều bước, nhiều tầng, xử lý tuần tự và lệ thuộc khá lớn vào trao đổi thủ công. Cách làm đó bảo đảm tính chặt chẽ, nhưng nếu không được cải tiến sẽ dễ bị chậm nhịp. Trong truyền thông hiện đại, chậm một bước thường đồng nghĩa với mất lợi thế chủ động thông tin.
Một thách thức khác là độ phân tán của dữ liệu và tài sản truyền thông. Ở một doanh nghiệp quy mô lớn như Vietnam Airlines, tài sản truyền thông không chỉ là bài viết hay hình ảnh riêng lẻ. Đó là kho tư liệu nội dung, hình ảnh, tư liệu, kết quả truyền thông và cả những kinh nghiệm xử lý đã tích lũy qua thời gian. Nếu những tài sản đó nằm rải rác ở nhiều nơi, do nhiều cá nhân nắm giữ, thiếu chuẩn chung về lưu trữ và tra cứu, hệ thống sẽ khó phản ứng nhanh, khó bảo đảm sự nhất quán và rất dễ phát sinh lệch chuẩn. Điều này có thể kéo theo lệch chuẩn thông điệp, lệch chuẩn nhận thức, làm giảm sức mạnh của thông tin chính thống.
Quy định hiện hành của Tổng công ty đã giao cho Ban Truyền thông trách nhiệm triển khai, giám sát sử dụng hình ảnh, chuẩn mực đồ họa, mẫu quảng cáo, tổ chức sản xuất và quản lý các tư liệu phục vụ công tác truyền thông thương hiệu. Đây chính là nền tảng quan trọng để phát triển mạnh hơn theo hướng dữ liệu hóa, số hóa và dùng chung toàn hệ thống.
Một điểm nghẽn nữa là độ liên thông giữa các khâu truyền thông. Trong thực tế, mỗi đầu mối thường quen xử lý phần việc của mình: nơi làm nội dung, nơi làm hình ảnh, nơi triển khai quảng cáo, nơi phụ trách quan hệ báo chí, nơi quản lý mạng xã hội, nơi tổ chức sự kiện. Cách phân công ấy là cần thiết. Nhưng nếu chỉ dừng ở phân công mà thiếu liên thông, thông tin phát ra sẽ khó tạo thành sức mạnh tổng hợp.
Công chúng bên ngoài không nhìn Vietnam Airlines như một tập hợp của nhiều bộ phận nhỏ. Họ nhìn thấy một chỉnh thể. Một thông điệp vì thế cũng cần vận hành như một chỉnh thể: cùng một tinh thần, cùng một hướng, cùng một logic triển khai trên nhiều lớp kênh. Đây cũng là tinh thần của “thế trận thông tin liên hoàn” trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên môi trường số.
Đổi mới tư duy, phương thức và hành động
Từ thực tiễn ấy, có thể nói, yêu cầu quan trọng bậc nhất hiện nay là đổi mới nhận thức về công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong doanh nghiệp. Cần thấy rõ rằng đây không phải một nhiệm vụ nằm tách biệt bên ngoài hoạt động chuyên môn, càng không phải việc chỉ xuất hiện khi có khủng hoảng hay có thông tin xấu. Nó hiện diện trong cả quá trình quản trị thông tin hằng ngày của tổ chức.
Trong đó, một nhiệm vụ quan trọng là đổi mới nội dung truyền thông theo hướng ngắn gọn, rõ ràng, dễ tiếp cận nhưng vẫn giữ chắc chiều sâu định hướng. Công chúng trên môi trường số ít có kiên nhẫn với những thông điệp rườm rà, nặng tính khẩu hiệu và xa rời trải nghiệm thực tế. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là làm nghèo đi nội dung. Vấn đề trọng yếu nằm ở cách diễn đạt.
Một nội dung tốt trong thời đại số cần hội tụ ba phẩm chất: đúng đắn, mạch lạc và có sức lan tỏa. Đúng đắn về thông tin và quan điểm. Mạch lạc về cấu trúc, câu chữ, hình thức thể hiện. Có sức lan tỏa vì phù hợp đặc điểm tiếp nhận của từng nền tảng. Khi ba phẩm chất ấy gặp nhau, thông tin chính thống mới có cơ hội đi xa, đi bền bỉ và thực sự dẫn dắt được nhận thức.
Đi đôi với đổi mới nội dung là xây dựng hệ sinh thái thông tin chính thống của Vietnam Airlines trên môi trường số. Hệ sinh thái ở đây không nên hiểu hẹp là một vài kênh truyền thông online. Nó phải là một mạng liên kết thống nhất giữa website, nền tảng mạng xã hội, các sản phẩm video, bài viết quan hệ công chúng, nội dung nội bộ, thư viện tư liệu, hệ thống quảng cáo số và những đầu mối cung cấp thông tin ở cơ quan, đơn vị, chi nhánh.
Mỗi kênh có chức năng riêng, nhưng toàn bộ hệ thống cần chia sẻ một chuẩn mực chung về thông điệp, hình ảnh, thời điểm và trách nhiệm phát hành. Khi có hệ sinh thái như vậy, mỗi nội dung phát ra sẽ không rơi vào tình trạng đơn lẻ; mà có nơi nâng đỡ, có nơi khuếch tán, có nơi lưu trữ và có nơi đối chiếu để xử lý nhất quán.
Muốn xây được hệ sinh thái đó, cần đi vào một việc rất căn cơ là chuẩn hóa và số hóa dữ liệu truyền thông. Dữ liệu ở đây không chỉ là file lưu trữ, mà còn là nền móng của năng lực truyền thông. Một kho dữ liệu được tổ chức tốt sẽ giúp người làm việc tìm đúng tài sản, dùng đúng phiên bản, biết rõ xuất xứ, tiết kiệm thời gian, tránh sai sót và tạo được nhịp phối hợp nhanh chóng trên toàn hệ thống.
Trong bối cảnh chuyển đổi số, thư viện dữ liệu truyền thông cần được coi là một dạng hạ tầng mềm của doanh nghiệp, tương tự như dữ liệu vận hành hay dữ liệu khách hàng ở các lĩnh vực khác. Khi dữ liệu được chuẩn hóa, tổ chức sẽ bớt phụ thuộc vào trí nhớ cá nhân, bớt phụ thuộc vào các “điểm nghẽn con người”, và tăng đáng kể khả năng duy trì tính chính thống, tính thống nhất của thông tin.
Song song với đó là yêu cầu số hóa quy trình quản trị nội dung và chiến dịch. Mỗi nội dung, mỗi chiến dịch, mỗi tư liệu cần có trạng thái xử lý rõ ràng: ai đề xuất, ai biên tập, ai duyệt, ai phát hành, ai theo dõi kết quả, ai lưu trữ. Điều quan trọng không phải là có thêm một công cụ cho đủ hiện đại, mà là làm sao để toàn hệ thống làm việc trên cùng một logic: có dữ liệu, có dòng chảy, có lịch sử, có trách nhiệm.
Khi quy trình đã được số hóa và minh bạch, năng lực phản ứng của tổ chức sẽ chắc tay hơn. Trong môi trường số, đó là một lợi thế rất lớn.
Một yêu cầu khác cũng rất đáng lưu ý là nâng cao năng lực số của đội ngũ và phát huy sáng kiến từ cơ sở. Chuyển đổi số rốt cuộc vẫn là chuyển đổi của con người, thậm chí là văn hóa của cả tổ chức. Hệ thống tốt đến đâu mà người dùng không thay đổi thói quen, không có ý thức chia sẻ dữ liệu đúng chuẩn, không coi trọng sự nhất quán thông tin, thì hiệu quả sẽ rất hạn chế.
Trong một doanh nghiệp nhà nước như Vietnam Airlines, đội ngũ cán bộ, đảng viên, người lao động cần được trang bị thêm kỹ năng sử dụng nền tảng số, kỹ năng nhận diện rủi ro thông tin, kỹ năng ứng xử trên môi trường mạng và kỹ năng phối hợp liên thông. Cùng với đó, cần trân trọng những sáng kiến nhỏ nhưng trúng điểm nghẽn từ cơ sở như: cách tổ chức thư viện ảnh tốt hơn, cách phân loại dữ liệu chặt chẽ hơn, cách phối hợp giữa đầu mối chuyên môn và đầu mối truyền thông nhanh hơn, cách phản hồi thông tin rõ hơn. Nhiều đổi mới lớn thường bắt đầu từ những cải tiến nhỏ nhưng liên tục như vậy.
Kết luận
Nhìn rộng ra khu vực doanh nghiệp nhà nước, đây cũng là bài toán có ý nghĩa chung. Doanh nghiệp nhà nước luôn đứng trong vùng giao thoa đặc biệt giữa nhiệm vụ sản xuất kinh doanh, trách nhiệm chính trị và yêu cầu nêu gương về quản trị. Trong bối cảnh số, xã hội bên cạnh quan sát các doanh nghiệp nhà nước không chỉ qua báo cáo hay kết quả tài chính, còn đánh giá cách ứng xử thông tin, sự minh bạch, cách phản hồi dư luận và cách gìn giữ uy tín tổ chức.
Bởi vậy, nếu Vietnam Airlines làm tốt việc đổi mới nội dung, phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng gắn với chuyển đổi số, giá trị của việc đó không chỉ dừng ở nội bộ Tổng công ty. Nó còn góp thêm một kinh nghiệm thực tiễn cho câu chuyện rộng hơn của khu vực doanh nghiệp nhà nước trong thời đại số.
Từ tất cả những phân tích trên, có thể thấy hướng đi phù hợp đối với Vietnam Airlines trong thời gian tới là: tiếp tục nâng cao chất lượng nội dung chính thống; xây dựng hệ sinh thái thông tin liên hoàn; chuẩn hóa dữ liệu truyền thông; số hóa quy trình quản trị nội dung; tăng cường liên thông giữa các cơ quan, đơn vị, chi nhánh và các đầu mối phụ trách truyền thông thương hiệu; bồi dưỡng năng lực số và trách nhiệm chính trị cho đội ngũ; khuyến khích sáng kiến từ cơ sở, từ thực tiễn công việc hằng ngày.
Thực hiện thành công các nhiệm vụ này sẽ góp phần đảm bảo công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng luôn đạt hiệu quả cao trong môi trường truyền thông mới, trên cơ sở vững chắc là năng lực, quy trình và dữ liệu mạnh mẽ.
