Có những chuyến bay đêm, khi hành khách đã chìm vào giấc ngủ và ánh đèn cabin chỉ còn le lói, tôi vẫn ngồi lại bên ghế phụ, lặng nhìn qua ô cửa sổ những đám mây trôi dưới ánh trăng. Đó là khoảnh khắc hiếm hoi trong nghề tiếp viên để tôi tự hỏi: hơn mười năm khoác lên mình bộ đồng phục mang biểu tượng bông sen vàng, ngoài việc phục vụ hành khách, mình đã làm gì cho đất nước, cho Đảng – tổ chức mà tôi vinh dự đứng vào hàng ngũ? Câu hỏi tưởng chừng riêng tư ấy thật ra là câu hỏi chung của không ít cán bộ, đảng viên, đoàn viên trong Đoàn Tiếp viên hôm nay, nhất là khi không gian mạng đang trở thành một mặt trận tư tưởng đặc biệt nóng bỏng.
Trong bài viết này, tôi xin chia sẻ một vài suy nghĩ về nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng – không phải dưới góc nhìn của một nhà lý luận, mà từ thực tiễn nghề nghiệp của một người tiếp viên hàng không, người ngày ngày đi qua biên giới của nhiều quốc gia, va đập với nhiều luồng thông tin, và cũng vì thế thấm thía hơn vì sao việc bảo vệ tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số lại là việc của tất cả chúng ta, chứ không chỉ riêng các cơ quan chuyên trách.
Nền tảng tư tưởng của Đảng – cội rễ không thể lay chuyển
Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) đã khẳng định: chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng, là kim chỉ nam cho hành động của Đảng ta. Đại hội XIII tiếp tục khẳng định và làm sâu sắc thêm luận điểm này, đặt nó trong tầm nhìn dài hạn về một Việt Nam phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045. Mới đây nhất, trong các bài viết và phát biểu định hướng kỷ nguyên mới, đồng chí Tổng Bí thư đã nhấn mạnh yêu cầu kiên định nền tảng tư tưởng đi liền với đổi mới sáng tạo – một yêu cầu vừa bảo đảm tính ổn định chính trị, vừa mở ra dư địa phát triển cho dân tộc.
Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị khóa XII về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới đã trở thành văn bản chỉ đạo nền tảng cho công tác này suốt nhiều năm qua. Nghị quyết xác định rõ: bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là bảo vệ Đảng, bảo vệ Cương lĩnh, đường lối của Đảng; bảo vệ nhân dân, Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; bảo vệ công cuộc đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế; bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc.
Tôi thường tự nhắc mình rằng những gì được ghi trong nghị quyết không phải khẩu hiệu treo tường. Đó là những giá trị cụ thể: là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội mà cha ông đã đổ máu để giành lấy; là con đường phát triển vì con người mà nhiều thế hệ người Việt đã lựa chọn; là vị thế của một đất nước từng bị bao vây, cấm vận giờ đây đứng trong nhóm 35 nền kinh tế lớn nhất thế giới, có quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện với hầu hết các cường quốc. Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, với tôi, trước hết là bảo vệ chính những thành quả ấy.
Mặt trận mới: không gian mạng và những thách thức của kỷ nguyên số
Nếu cách đây mười lăm năm, các luận điệu chống phá thường xuất hiện trên một số đài, báo nước ngoài với độ tiếp cận hạn chế, thì hôm nay tình hình đã hoàn toàn khác. Theo báo cáo Digital Vietnam, nước ta hiện có trên 78 triệu người dùng Internet và hơn 70 triệu tài khoản mạng xã hội đang hoạt động. Một dòng trạng thái trên Facebook, một video TikTok ba mươi giây, một đoạn cắt ghép trên YouTube có thể được nhân lên hàng triệu lần chỉ trong vài giờ. Không gian mạng, vì thế, không còn là môi trường phụ – nó đã trở thành một trong những mặt trận chính của cuộc đấu tranh tư tưởng.
Trên các nền tảng xuyên biên giới, các thế lực thù địch và một số đối tượng cơ hội chính trị đang sử dụng nhiều thủ đoạn ngày càng tinh vi: cắt ghép phát biểu của lãnh đạo Đảng, Nhà nước để tạo cảm giác mâu thuẫn nội bộ; lợi dụng những sự việc tiêu cực đơn lẻ để quy chụp toàn bộ hệ thống; tung tin giả về kinh tế, đối ngoại nhằm gây hoang mang dư luận; núp bóng các vấn đề dân chủ, nhân quyền, tôn giáo, dân tộc để công kích nền tảng chính trị. Đáng lo ngại hơn, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo đã làm xuất hiện những đoạn video deepfake giả mạo lãnh đạo, những bài viết được sản xuất hàng loạt mô phỏng giọng văn báo chí trong nước. Ranh giới giữa thật và giả ngày càng mong manh.
Trong môi trường nghề nghiệp của mình, tôi gặp không ít hành khách nước ngoài lên máy bay đã có sẵn những hình dung lệch lạc về Việt Nam, được nuôi dưỡng từ chính những nội dung như thế. Có vị khách hỏi tôi rất thật lòng: “Ở Việt Nam, người dân có được lên Internet không?”. Có vị khác ngạc nhiên khi nghe tôi kể về những thành phố hiện đại bậc nhất Đông Nam Á như TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đà Nẵng. Những câu chuyện nho nhỏ ấy cho tôi thấy một sự thật: trận chiến trên không gian mạng không chỉ tác động đến người Việt Nam, nó còn định hình cách thế giới nhìn về đất nước chúng ta.
Người tiếp viên hàng không trong cuộc đấu tranh tư tưởng
Có người sẽ hỏi: tiếp viên hàng không thì liên quan gì đến công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng? Tôi cho rằng liên quan rất nhiều – và liên quan theo những cách rất đặc thù.
Thứ nhất, mỗi tiếp viên là một đại sứ văn hóa. Trong mỗi chuyến bay quốc tế, chúng tôi tiếp xúc với hàng trăm hành khách đến từ khắp nơi trên thế giới. Một câu chào bằng tiếng nước bạn, một lời giới thiệu chân thành về quê hương khi khách hỏi đến, một lần xử lý tình huống chuyên nghiệp và nhân văn – tất cả đều góp phần xây dựng hình ảnh một Việt Nam tự tin, hội nhập và đáng quý trọng. Đó chính là một phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng rất cụ thể: làm cho thế giới thấy con đường mà Việt Nam đang đi đem lại những kết quả thực, đem lại con người tử tế, hạnh phúc.
Thứ hai, đội ngũ tiếp viên Hãng hàng không Quốc gia là một tập thể đảng viên, đoàn viên có sức ảnh hưởng đặc biệt trên mạng xã hội. Trong số gần ba nghìn tiếp viên của Đoàn, có nhiều bạn sở hữu các tài khoản với hàng chục, thậm chí hàng trăm nghìn người theo dõi. Mỗi bài viết, mỗi đoạn clip ghi lại khoảnh khắc đời thường trong nghề đều có khả năng tác động đến nhận thức của một bộ phận công chúng, nhất là người trẻ. Khi chúng ta dùng những kênh ấy để lan tỏa hình ảnh đẹp về đất nước, về Hãng, về những giá trị tích cực của nghề – chúng ta đang thực hiện một hình thức tuyên truyền hiện đại, mềm mại nhưng hiệu quả.
Thứ ba, bản thân người tiếp viên cũng là đối tượng của các luồng thông tin xấu, độc. Đặc thù nghề nghiệp khiến chúng tôi có nhiều thời gian sử dụng điện thoại trong các chuyến bay dài, các đợt nghỉ giữa chặng tại nước ngoài. Nếu không có bản lĩnh chính trị vững vàng, không có kỹ năng nhận diện thông tin, rất dễ bị cuốn vào những luận điệu được trình bày một cách hấp dẫn, có vẻ “khách quan”. Vì thế, công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho đội ngũ tiếp viên không thể chỉ là vài buổi học khô khan, mà phải trở thành một quá trình thường xuyên, gắn với chính những tình huống thực tế chúng tôi gặp phải.
Từ nhận thức đến hành động: những việc cần làm
Từ những trải nghiệm của bản thân và quan sát thực tiễn của Đoàn Tiếp viên, tôi xin mạnh dạn đề xuất một số giải pháp.
Một là, đổi mới căn bản công tác giáo dục chính trị, tư tưởng theo hướng “thực chất, gần gũi, có tương tác”. Thay vì những hội nghị quán triệt một chiều, các chi bộ có thể tổ chức sinh hoạt chuyên đề bằng hình thức thảo luận tình huống: trước một bài viết xuyên tạc cụ thể đang lan truyền trên mạng, người đảng viên – tiếp viên sẽ phản ứng như thế nào? Trước một câu hỏi nhạy cảm của hành khách nước ngoài, ta sẽ trả lời ra sao mà vẫn giữ được sự chuyên nghiệp và đúng mực? Khi lý luận được gắn với thực tiễn nghề, nó sẽ không còn là điều gì xa lạ.
Hai là, xây dựng và phát huy đội ngũ “chiến sĩ thông tin” trong Đoàn Tiếp viên. Đây là những đảng viên, đoàn viên có khả năng viết, có hiểu biết, có ảnh hưởng trên mạng xã hội, được tổ chức bồi dưỡng và kết nối thành một lực lượng nòng cốt. Họ không cần đăng những bài chính luận khô cứng – chỉ cần kể những câu chuyện có thật về nghề, về đồng nghiệp, về đất nước qua góc nhìn của một người làm dịch vụ trên trời. Một đoạn video về việc tiếp viên hỗ trợ hành khách bị đột quỵ, một bức ảnh về chuyến bay giải cứu công dân từ vùng chiến sự, một dòng chia sẻ ngắn về cảm xúc khi bay qua biển Đông trong ngày đặc biệt – tất cả đều là “chính luận” theo nghĩa đẹp nhất của từ này.
Ba là, gắn kết chặt chẽ giữa công tác xây dựng Đảng và công tác chuyên môn. Một chi bộ trong sạch, vững mạnh không phải là chi bộ có nhiều cuộc họp, mà là chi bộ mà ở đó từng đảng viên hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chuyên môn, sống mẫu mực và có ảnh hưởng tích cực đến đồng nghiệp. Khi mỗi tiếp viên – đảng viên là một tấm gương về tay nghề, về thái độ phục vụ, về lối sống, thì chính sự tồn tại của họ đã là một câu trả lời thuyết phục cho mọi luận điệu xuyên tạc về “sự xuống cấp” mà các đối tượng thù địch hay rêu rao.
Bốn là, chủ động tận dụng cơ hội của chuyển đổi số. Ngành hàng không là một trong những ngành đi đầu về số hóa, từ vận hành, đặt vé đến chăm sóc khách hàng. Đoàn Tiếp viên hoàn toàn có thể vận dụng tinh thần ấy vào công tác Đảng: số hóa các tài liệu sinh hoạt chi bộ, xây dựng nhóm trao đổi nội bộ trên các nền tảng được kiểm soát, sử dụng công nghệ phân tích để nắm bắt tâm tư đảng viên, đoàn viên trên các tổ bay. Chuyển đổi số trong công tác xây dựng Đảng không phải là mục tiêu tự thân, mà là phương tiện để công tác ấy bám sát hơn cuộc sống của mỗi đảng viên trong đặc thù bay liên tục, ít có thời gian tập trung tại đơn vị.
Năm là, kết hợp “xây” và “chống” một cách hài hòa. “Chống” – tức đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch – là cần thiết và phải làm thường xuyên. Nhưng nếu chỉ “chống” mà không “xây”, chúng ta sẽ mãi ở thế bị động, chạy theo các luận điệu được tung ra. “Xây” ở đây là chủ động lan tỏa cái đúng, cái đẹp; là làm cho hệ giá trị tích cực mạnh đến mức tự nhiên đẩy lùi cái sai trái mà không cần phải tranh luận từng vụ việc. Một bức tranh sáng được vẽ kỹ, không cần phải thường xuyên “phản bác” những bức tranh đen tối ai đó tung ra, vì người xem tự khắc biết phân biệt.
Trách nhiệm của một đảng viên trên độ cao mười nghìn mét
Nghề tiếp viên dạy tôi nhiều bài học, trong đó có một bài học giản dị: ở độ cao mười nghìn mét, mọi sự khác biệt về quốc tịch, tôn giáo, địa vị xã hội đều trở nên nhỏ bé trước cái mong manh chung của con người. Đó là khi tôi hiểu vì sao Bác Hồ luôn nhấn mạnh đến chữ “dân”, đến tinh thần phục vụ. Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, suy cho cùng, là bảo vệ một con đường mà ở đó con người, đặc biệt là người lao động bình thường, được đặt vào trung tâm.
Kỷ nguyên phát triển mới mà chúng ta đang bước vào không hứa hẹn một con đường bằng phẳng. Cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc, biến đổi khí hậu, già hóa dân số, sức ép của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư – tất cả đặt đất nước trước những bài toán chưa từng có. Trong bối cảnh ấy, sự đoàn kết, thống nhất về tư tưởng trong toàn Đảng, toàn dân là điều kiện tiên quyết để vượt qua. Và mỗi đảng viên, dù ở vị trí nào – một bí thư chi bộ ở vùng cao, một kỹ sư trong nhà máy, hay một tiếp viên hàng không trên đường bay quốc tế – đều có phần trách nhiệm của mình.
Về phần tôi, tôi sẽ tiếp tục làm tốt công việc của một tiếp viên: chu đáo, chuyên nghiệp, tận tâm. Sẽ tiếp tục là một đảng viên: học tập, rèn luyện, gương mẫu. Sẽ tiếp tục là một người Việt Nam yêu nước theo cách của riêng mình: kể những câu chuyện đẹp về đất nước cho hành khách nước ngoài, lan tỏa những điều tích cực trên trang cá nhân, kiên nhẫn giải thích cho những người còn ngộ nhận, và quan trọng nhất, không im lặng trước những luận điệu xuyên tạc. Bởi tôi tin rằng, ở thời đại nào, sự im lặng của những người tử tế cũng đều đắt giá.
Khi máy bay hạ cánh và những hành khách cuối cùng rời cabin với nụ cười và lời cảm ơn, tôi thường nghĩ: nếu mỗi chuyến bay là một bài chính luận sống động về một Việt Nam đang vươn mình, thì mỗi tiếp viên – đảng viên chúng tôi chính là người viết bài bằng chính công việc của mình, từng ngày, từng chuyến. Đó có lẽ là cách bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng giản dị nhất, nhưng cũng bền vững nhất – bảo vệ bằng chính sự sống động của những thành quả mà nền tảng ấy đem lại.
