Hoàn thiện hành lang pháp lý, mở rộng cơ hội tham gia thị trường carbon
Thị trường carbon đang trở thành một trong những công cụ quan trọng thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh trên thế giới.
Đối với ngành hàng không – lĩnh vực có nhu cầu năng lượng lớn và chịu áp lực ngày càng cao về giảm phát thải, việc chủ động triển khai các giải pháp môi trường không chỉ là yêu cầu tuân thủ mà còn gắn với năng lực cạnh tranh và định hướng phát triển dài hạn của doanh nghiệp.
Tại Việt Nam, khung pháp lý về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và thị trường carbon tiếp tục được hoàn thiện. Đáng chú ý, ngày 26/10/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 396/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 06/2022/NĐ-CP về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ozon.
Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị định là phân cấp thẩm quyền cấp tài khoản trên Hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon. Theo đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cấp tài khoản cho các cơ sở được phân bổ hạn ngạch, các tổ chức tham gia một số chương trình, dự án theo quy định và các dự án carbon rừng có phạm vi từ hai tỉnh trở lên.
Đặc biệt, đối với một số chương trình, dự án đăng ký theo điểm c khoản 1 Điều 20a, Nghị định quy định thời hạn giải quyết hồ sơ cấp tài khoản là 5 ngày làm việc kể từ ngày tiếp nhận. Hồ sơ có thể được nộp trực tiếp, qua dịch vụ bưu chính hoặc trực tuyến thông qua Cổng dịch vụ công quốc gia và Ứng dụng định danh quốc gia.
Những điều chỉnh này góp phần làm rõ trách nhiệm của các cơ quan quản lý, tạo thuận lợi cho tổ chức tham gia hệ thống đăng ký quốc gia và từng bước hoàn thiện nền tảng vận hành thị trường carbon trong nước. Nghị định có hiệu lực từ ngày 12/12/2026.
Đối với Vietnam Airlines, đây là cơ sở chính sách quan trọng để hãng nghiên cứu, chuẩn bị và tham gia các cơ chế carbon phù hợp với quy định. Thông qua việc xây dựng các chương trình, dự án đáp ứng điều kiện, lượng phát thải được cắt giảm hoặc lượng carbon được hấp thụ có thể được xem xét ghi nhận theo phương pháp và quy trình tương ứng, mở ra khả năng tham gia trao đổi, bù trừ tín chỉ carbon.
Tuy nhiên, việc một hoạt động mang lại lợi ích môi trường không đồng nghĩa lượng giảm phát thải đó đương nhiên được chuyển đổi thành tín chỉ carbon. Các dự án cần đáp ứng yêu cầu về đăng ký, phương pháp luận, đo đạc, báo cáo, thẩm định và xác minh theo quy định.
Đây cũng là cơ sở để Vietnam Airlines tiếp tục hoàn thiện công tác quản trị dữ liệu phát thải, lượng hóa kết quả và nghiên cứu những chương trình có tiềm năng tham gia thị trường carbon.
Từ từng chuyến bay đến những chuyển đổi xanh có thể đo lường
Trong hoạt động hàng không, nhiên liệu là một trong những yếu tố quan trọng nhất quyết định lượng phát thải khí nhà kính. Vì vậy, tiết kiệm nhiên liệu luôn được Vietnam Airlines xác định là giải pháp trọng tâm, vừa nâng cao hiệu quả khai thác, vừa góp phần giảm dấu chân carbon.
Thông qua các giải pháp tiết kiệm nhiên liệu, phân tích và đánh giá tình hình khai thác theo từng chuyến bay nhằm tối ưu hóa hoạt động, trong 10 tháng đầu năm 2026, Vietnam Airlines ghi nhận lượng nhiên liệu tiết kiệm đạt 23.688 tấn, tăng 1.472 tấn, tương đương 6,63% so với cùng kỳ năm 2025. Kết quả này đạt khoảng 90% mục tiêu tiết kiệm 26.432 tấn nhiên liệu đặt ra cho cả năm 2026.
Đây là kết quả cho thấy hiệu quả của việc đưa các giải pháp tối ưu hóa vào hoạt động khai thác thường xuyên. Mỗi cải tiến trong sử dụng nhiên liệu không chỉ góp phần tiết giảm chi phí mà còn hạn chế lượng khí thải phát sinh, tạo cơ sở dữ liệu quan trọng cho công tác theo dõi và đánh giá hiệu quả môi trường.
Bên cạnh nhiên liệu, Vietnam Airlines cũng chú trọng giảm thiểu lãng phí thực phẩm. Theo các số liệu được sử dụng trong chương trình, ngành hàng không thế giới phát sinh khoảng 3,6 triệu tấn rác thải cabin mỗi năm, trong đó khoảng 720.000 tấn là thực phẩm và đồ uống còn nguyên vẹn nhưng vẫn bị tiêu hủy.
Trước thực trạng này, Vietnam Airlines triển khai chương trình “Lotus Green Choice”, hướng tới hạn chế suất ăn dư thừa và khuyến khích hành khách tham gia vào những lựa chọn có trách nhiệm hơn với môi trường.
Hãng đồng thời điều chỉnh cơ cấu suất ăn theo đặc thù từng khung giờ bay để việc cung ứng sát hơn với nhu cầu thực tế. Từ tháng 9/2025 đến tháng 8/2026, giải pháp này giúp giảm hơn 43.000 suất ăn, tương đương hơn 17 tấn thức ăn.
SAF và phục hồi rừng: Những trụ cột trong chiến lược dài hạn
Song song với các giải pháp tối ưu khai thác, Vietnam Airlines tiếp tục thúc đẩy sử dụng nhiên liệu hàng không bền vững (SAF).
Trong năm 2026, hãng đặt KPI sử dụng hơn 3.000 tấn SAF nguyên chất, góp phần giảm lượng phát thải CO2. Đây cũng là bước chuẩn bị để Vietnam Airlines từng bước thích ứng với những yêu cầu môi trường ngày càng cao của thị trường quốc tế, trong đó có quy định RefuelEU Aviation của Liên minh châu Âu.
Để thúc đẩy lĩnh vực này, Vietnam Airlines đã ký kết Biên bản ghi nhớ (MOU) với Boeing về nghiên cứu, phát triển nhiên liệu hàng không bền vững tại Việt Nam. Thỏa thuận tạo cơ sở tăng cường trao đổi chuyên môn, nghiên cứu và thúc đẩy các sáng kiến khoa học công nghệ mới, hướng tới phát triển nguồn SAF trong nước trong thời gian tới.
Nếu SAF góp phần chuyển đổi nguồn năng lượng sử dụng trong hoạt động bay, các chương trình phục hồi hệ sinh thái tự nhiên lại tạo ra giá trị môi trường thông qua việc tăng cường khả năng hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng.
Thông qua chương trình thường niên “Góp Lá Vá Rừng”, năm 2026, Vietnam Airlines đã hoàn thành mục tiêu phục hồi 72 ha rừng tự nhiên với 43.400 cây bản địa được gieo trồng tại Khu bảo tồn thiên nhiên Xuân Nha và hành lang sinh thái Vân Hồ – Hang Kia – Pà Cò (Sơn La). Chương trình không chỉ góp phần phục hồi hệ sinh thái, bảo vệ đa dạng sinh học mà còn tăng cường khả năng hấp thụ carbon của các khu rừng.
Đáng chú ý, Nghị định 396/2026/NĐ-CP đã làm rõ hơn cơ sở pháp lý đối với các dự án carbon rừng. Theo đó, trình tự đăng ký, điều chỉnh, hủy đăng ký dự án carbon rừng và cấp tín chỉ carbon rừng theo cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ carbon trong nước được thực hiện theo Nghị định số 180/2026/NĐ-CP ngày 21/5/2026 của Chính phủ về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng.
Quy định này tạo cơ sở để các tổ chức có liên quan nghiên cứu, triển khai dự án carbon rừng theo khuôn khổ pháp lý cụ thể. Với những hoạt động phục hồi rừng đã và đang triển khai, Vietnam Airlines có thêm cơ sở để nghiên cứu khả năng tham gia các chương trình phù hợp, trên nguyên tắc bảo đảm điều kiện về quyền tham gia dự án, phương pháp xác định lượng carbon hấp thụ, đo đạc và xác minh kết quả theo quy định.
Các sáng kiến từ tiết kiệm nhiên liệu, giảm lãng phí thực phẩm đến sử dụng SAF và phục hồi rừng đang giúp Vietnam Airlines giảm tác động môi trường, sử dụng tài nguyên hiệu quả và cắt giảm phát thải.
Trong thời gian tới, Hãng sẽ tiếp tục tuân thủ quy định quốc tế, cập nhật chính sách về SAF, tăng cường hợp tác và nghiên cứu giải pháp tối ưu hóa nhiên liệu.
Đồng thời, việc chuẩn hóa dữ liệu, phương pháp tính toán và giám sát phát thải sẽ giúp lượng hóa minh bạch hiệu quả các sáng kiến, tạo nền tảng chủ động tham gia thị trường carbon, góp phần thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 của ngành hàng không.
