Hiện nay, tội phạm mạng liên tục thay đổi kịch bản, từ mạo danh ngân hàng, doanh nghiệp, người thân đến sử dụng AI tạo hình ảnh và giọng nói giả để đánh vào tâm lý nạn nhân. Dù thủ đoạn khác nhau, điểm chung là đều khiến người bị hại mất bình tĩnh và hành động vội vàng.
Đó cũng là lý do các chuyên gia an ninh mạng khuyến nghị mọi người hãy ghi nhớ “cẩm nang 3 bước vàng” dưới đây.
Bước 1: Dừng lại – đừng để cảm xúc quyết định
Điểm mạnh nhất của kẻ lừa đảo không phải công nghệ mà là khả năng tạo áp lực tâm lý. Chúng thường dựng lên những tình huống khẩn cấp như tài khoản ngân hàng bị khóa, vi phạm pháp luật, người thân gặp tai nạn hoặc yêu cầu chuyển tiền ngay để nạn nhân không kịp suy nghĩ.
Khi nhận được một cuộc gọi hoặc tin nhắn bất thường, CBNV hãy dừng lại vài phút trước khi trả lời hoặc thực hiện bất kỳ yêu cầu nào. Tuyệt đối không cung cấp số căn cước công dân, thông tin tài khoản ngân hàng, mã OTP hay chuyển tiền khi chưa xác minh.
Cần nhớ rằng cơ quan công an, ngân hàng và các cơ quan nhà nước không yêu cầu người dân chuyển tiền qua điện thoại để phục vụ điều tra hoặc xác minh tài khoản.
Bước 2: Kiểm tra – đừng tin ngay điều mình nhìn thấy
Website, fanpage, email hay thậm chí cuộc gọi video đều có thể bị làm giả. Vì vậy, trước khi bấm vào một đường link hoặc làm theo hướng dẫn của người lạ, CBNV hãy tự hỏi: “Thông tin này đã được kiểm chứng chưa?”
Nếu người gọi tự xưng là nhân viên ngân hàng, doanh nghiệp hoặc cơ quan chức năng, mọi người hãy chủ động kết thúc cuộc gọi và liên hệ lại qua số hotline chính thức. Không nhấp vào các đường dẫn được gửi qua SMS, Zalo, Messenger hoặc email nếu chưa xác định rõ nguồn gốc.
Trong nhiều trường hợp, chỉ một cuộc gọi xác minh kéo dài vài phút có thể giúp tránh được khoản thiệt hại hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng.
Bước 3: Bảo vệ – hành động ngay nếu phát hiện dấu hiệu lừa đảo
Nếu đã lỡ chuyển tiền, cung cấp thông tin hoặc nhấp vào đường dẫn nghi ngờ, điều quan trọng nhất là không chần chừ. Mọi người hãy liên hệ ngay với ngân hàng để đề nghị tạm khóa tài khoản hoặc dừng giao dịch; đồng thời lưu lại toàn bộ tin nhắn, số điện thoại, tài khoản nhận tiền, hình ảnh và các bằng chứng liên quan để phục vụ quá trình xác minh.
Sau đó, nhanh chóng trình báo cơ quan công an nơi gần nhất để được hướng dẫn xử lý. Đối với CBNV Vietnam Airlines, nếu vụ việc có liên quan đến hoạt động của Tổng công ty hoặc phát hiện các website, fanpage, email giả mạo thương hiệu Vietnam Airlines, cần báo ngay cho đơn vị phụ trách để kịp thời cảnh báo và ngăn chặn.
Trong môi trường làm việc số, chỉ một thao tác bất cẩn cũng có thể ảnh hưởng không chỉ đến bản thân mà còn đến đồng nghiệp và doanh nghiệp. Vì vậy, xây dựng thói quen “dừng lại – kiểm tra – bảo vệ” không chỉ giúp mỗi CBNV tự bảo vệ mình mà còn góp phần xây dựng môi trường làm việc an toàn, giảm thiểu rủi ro cho toàn hệ thống Vietnam Airlines.
Đôi khi, chỉ vài phút bình tĩnh để kiểm chứng thông tin cũng là khoảng thời gian quyết định giữa một giao dịch an toàn và một vụ lừa đảo đáng tiếc.
