Nở rộ các thủ đoạn giả mạo tinh vi đánh vào tâm lý giá rẻ
Theo cơ quan chức năng, các hình thức lừa đảo trên không gian mạng liên tục gia tăng với phương thức ngày càng tinh vi nhờ sự hỗ trợ của công nghệ hiện đại. Đánh giá về thực trạng này, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an cho biết thời gian vừa qua, tình hình tội phạm lừa đảo trực tuyến tiếp tục diễn biến rất phức tạp.
Các đối tượng đã hình thành các đường dây hoạt động có tổ chức, xuyên quốc gia, sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ giả mạo hình ảnh, giọng nói (deepfake) và các nền tảng mạng xã hội để tiếp cận nạn nhân trên diện rộng. Các đối tượng thường xuyên nghiên cứu, lợi dụng các sự kiện của đời sống xã hội để xây dựng kịch bản tiếp cận người dân nhằm lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Nắm bắt tâm lý muốn săn vé máy bay và đặt phòng giá rẻ của người dân trong mùa cao điểm du lịch hè năm 2026, các đối tượng lừa đảo đã xây dựng nhiều kịch bản tinh vi để đánh trúng nhu cầu này. Thủ đoạn phổ biến nhất là lập các website, fanpage hoặc tài khoản mạng xã hội giả danh các khu nghỉ dưỡng, khách sạn, công ty du lịch uy tín, đăng tải hình ảnh bắt mắt kèm chương trình khuyến mãi hấp dẫn để dụ khách chuyển tiền đặt cọc, sau đó cắt đứt liên lạc.
Bên cạnh đó, chiêu thức lừa đảo mua vé máy bay giá rẻ cũng nở rộ khi các đối tượng giả danh đại lý hoặc nhân viên hãng hàng không, yêu cầu khách chuyển khoản nhanh để giữ chỗ nhưng thực tế lại xuất vé giả hoặc không xuất vé.
Gần đây, hình thức lừa đảo qua mã QR hoặc đường link giả mạo cũng gia tăng, dẫn dụ người dân truy cập vào các liên kết độc hại nhằm đánh cắp thông tin cá nhân và tài khoản ngân hàng. Tinh vi hơn, tội phạm mạng còn đóng vai nhân viên chăm sóc khách hàng gọi điện thông báo chuyến bay bị hủy, đổi lịch hoặc cần hoàn tiền, từ đó ép nạn nhân cài đặt ứng dụng lạ và cung cấp mã OTP để chiếm đoạt tài sản.
Không chỉ dừng lại ở việc bị chiếm đoạt tài sản trước mắt, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao cảnh báo việc lộ lọt thông tin cá nhân còn kéo theo nhiều hệ lụy nghiêm trọng, lâu dài và rất khó khắc phục. Khi dữ liệu cá nhân bị rò rỉ, các đối tượng có thể giả mạo danh tính của nạn nhân để đăng ký tài khoản ngân hàng, ví điện tử, thuê bao viễn thông trái phép, hoặc mua bán dữ liệu này trong các đường dây tội phạm mạng để thực hiện các chiến dịch lừa đảo tiếp theo.
Nguy hiểm hơn, việc mất quyền kiểm soát các tài khoản quan trọng như email, mạng xã hội sẽ biến nạn nhân thành công cụ để đối tượng tiếp tục lừa đảo người thân, bạn bè. Dưới sự hỗ trợ của công nghệ AI, tội phạm mạng còn có thể cắt ghép hình ảnh, giọng nói thu thập được để tạo ra các sản phẩm deepfake phục vụ hành vi tống tiền, bôi nhọ danh dự, gây mất an toàn cho cả gia đình lẫn cơ quan, tổ chức nơi nạn nhân đang làm việc.
Xây dựng “sức đề kháng” trên môi trường số
Trong bối cảnh vấn nạn lừa đảo trực tuyến đang gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến toàn cầu, đặc biệt là giai đoạn Việt Nam đang bước vào thời kỳ chuyển đổi số toàn diện, người dân cần nâng cao cảnh giác của bản thân trên không gian mạng. Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao cho biết trong bối cảnh các thủ đoạn lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi, chỉ cần một phút chủ quan, người dùng có thể bị đánh cắp thông tin hoặc chiếm đoạt tài sản.
Để tự nâng cao “sức đề kháng” trên môi trường số, nguyên tắc cốt lõi là người dân chỉ nên giao dịch trên các nền tảng chính thức, có đầy đủ dấu hiệu xác thực của các hãng hàng không, khách sạn và đơn vị lữ hành uy tín. Trước khi thực hiện bất kỳ giao dịch chuyển tiền nào, việc xác minh kỹ thông tin người nhận, tài khoản thanh toán và tính minh bạch của nguồn cung cấp là bắt buộc, tuyệt đối không chuyển tiền chỉ vì các chương trình khuyến mãi bất thường hoặc áp lực phải thanh toán gấp.
Song song đó, người dùng cần hạn chế tối đa việc chia sẻ công khai các thông tin nhạy cảm như hình ảnh cá nhân, số điện thoại, địa chỉ hay lịch trình di chuyển, công tác lên mạng xã hội nhằm triệt tiêu nguồn dữ liệu mà tội phạm mạng có thể khai thác. Việc chủ động cập nhật hệ điều hành, cài đặt phần mềm bảo mật, sử dụng mật khẩu mạnh khác nhau cho từng tài khoản kết hợp xác thực đa lớp cũng là lá chắn hiệu quả để vá các lỗ hổng công nghệ.
Trước sự biến đổi khó lường của tội phạm công nghệ cao, cơ quan chức năng khuyến cáo người dân không vội tin vào các cuộc gọi, tin nhắn yêu cầu cung cấp mã OTP hoặc cài đặt ứng dụng lạ, đồng thời luôn kiểm tra thông tin qua các kênh chính thống. Khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn, hãy bình tĩnh, ngừng giao dịch ngay lập tức và liên hệ với ngân hàng, nhà cung cấp dịch vụ hoặc cơ quan công an nơi gần nhất để được hỗ trợ kịp thời.
