Báo cáo trung thực, xử lý công bằng để nâng cao an toàn
Trao đổi về vấn đề này, Cơ trưởng Võ Thanh Hải, Trưởng phòng An toàn Chất lượng, Đoàn bay 919 cho biết, văn hóa báo cáo giữ vai trò cốt lõi trong hệ thống quản lý an toàn. Điều này không chỉ nhằm ghi nhận những sự cố đã xảy ra mà quan trọng hơn là giúp tổ chức chủ động nhận diện các mối nguy, sai sót và bất cập trong khai thác ngay từ khi chưa phát triển thành sự cố.
Khi người lao động chủ động cung cấp thông tin, hệ thống có thêm dữ liệu để nhận diện rủi ro, phân tích nguyên nhân và đưa ra biện pháp phòng ngừa, cải tiến. Những bài học từ một sự việc vì thế không dừng lại ở cá nhân mà có thể được đúc kết thành kinh nghiệm chung cho toàn tổ chức.
Để khuyến khích việc báo cáo tự nguyện và trung thực, Đoàn bay 919 triển khai Chính sách báo cáo không trừng phạt của Vietnam Airlines, đồng thời áp dụng Bộ định nghĩa hành vi để xác định rõ ranh giới giữa hành vi có thể chấp nhận và hành vi không thể chấp nhận. Phi công được hướng dẫn sử dụng hệ thống báo cáo trên website SMS, ứng dụng Mobile eReport và kênh phản ánh, góp ý về an toàn, an ninh không định danh thông qua mã QR.
Văn hóa báo cáo chỉ có ý nghĩa khi đi cùng văn hóa chính trực. Trong khai thác hàng không, thông tin phải được cung cấp trung thực, đầy đủ và kịp thời, bởi một báo cáo không chính xác có thể dẫn đến đánh giá sai về rủi ro. Ngược lại, CBNV thẳng thắn báo cáo cả những sai sót của chính mình giúp tổ chức xác định đúng vấn đề và ngăn ngừa tái diễn.
Theo cơ trưởng Võ Thanh Hải, khi đánh giá một sự việc, Đoàn bay sử dụng Bộ định nghĩa hành vi của Tổng Công ty để xem xét khách quan bản chất sự việc, các yếu tố hệ thống và mức độ trách nhiệm của cá nhân. Cách tiếp cận này nhằm phân biệt giữa sai sót không cố ý cần được nhận diện để học hỏi, cải tiến với những hành vi vượt quá ranh giới chấp nhận được.
Các hành vi như vi phạm vì lợi ích cá nhân, vi phạm lặp lại hoặc cẩu thả, vô trách nhiệm nghiêm trọng phải được xem xét, xử lý phù hợp theo quy định. Vì vậy, khuyến khích báo cáo và xây dựng không có nghĩa là bỏ qua kỷ luật khai thác, mà là bảo đảm việc đánh giá và xử lý được thực hiện đúng bản chất, công bằng và nhất quán.
Tuân thủ để bảo vệ hành khách
Một hệ thống báo cáo chỉ thực sự hiệu quả khi người cung cấp thông tin tin tưởng rằng ý kiến của mình được tiếp nhận, phân tích và sử dụng đúng mục đích. Tại Đoàn bay 919, thông tin từ các kênh báo cáo được Phòng An toàn Chất lượng tiếp nhận, đánh giá và chuyển tới các đơn vị chuyên môn để xử lý theo thẩm quyền. Những vấn đề cần cấp có thẩm quyền cao hơn được chuyển qua Tổ An toàn – SAG1 của Đoàn bay hoặc Tổng Công ty để xem xét.
Bên cạnh các hệ thống báo cáo, Đoàn bay duy trì cơ chế báo cáo bí mật, tạo điều kiện để người lao động phản ánh những vấn đề nhạy cảm mà không phải tiết lộ danh tính, đồng thời có cơ chế phản hồi về kết quả xử lý. Các hệ thống phân tích dữ liệu bay như Cassiopee Alpha cũng được sử dụng để cung cấp dữ liệu khách quan, hỗ trợ đánh giá sự việc. Như vậy, thông tin an toàn không chỉ được thu thập mà được đưa vào một quy trình từ tiếp nhận, phân tích, đánh giá đến phản hồi và phòng ngừa, qua đó tạo ra giá trị trực tiếp cho hoạt động khai thác.
Đối với Đoàn bay 919, tuân thủ quy trình và quy định khai thác không chỉ là yêu cầu nghề nghiệp mà còn liên quan trực tiếp đến an toàn và chất lượng phục vụ hành khách. Việc tuân thủ các quy định về khai thác, hải quan, xuất nhập cảnh, an ninh hàng không và yêu cầu của nhà chức trách tại các sân bay trong và ngoài nước đều có thể tác động đến hành trình của hành khách.
Theo đó, Đoàn bay triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm thúc đẩy văn hóa báo cáo và văn hóa chính trực; đổi mới huấn luyện, đánh giá theo CBTA/EBT; tăng cường giám sát, kiểm tra và phản hồi khách quan; nâng cao trách nhiệm cá nhân thông qua các tài liệu hướng dẫn như Pilot Guide Book, đồng thời đề cao vai trò nêu gương của lãnh đạo các đội bay.
Mục tiêu là xây dựng môi trường trong đó mỗi phi công không chỉ biết phải làm gì mà còn hiểu vì sao phải làm đúng, chủ động báo cáo nguy cơ và chịu trách nhiệm với quyết định nghề nghiệp của mình.
Một chuyến bay an toàn là kết quả của nhiều hoạt động từ những báo cáo được gửi đi, nguy cơ được nhận diện, dữ liệu được phân tích, quy trình được kiểm tra và bài học được đưa trở lại chương trình đào tạo. Với Đoàn bay 919, văn hóa báo cáo, văn hóa chính trực và kỷ luật khai thác vì thế không phải là khẩu hiệu mà được cụ thể hóa thông qua chính sách, công cụ báo cáo, dữ liệu, đào tạo, huấn luyện, giám sát và trách nhiệm nêu gương của người lãnh đạo.
Khi mỗi phi công sẵn sàng báo cáo nguy cơ, trung thực trong thông tin, nghiêm túc tuân thủ quy trình và chủ động học hỏi từ sai sót, những hành động thầm lặng đó cùng hướng tới một mục tiêu: bảo đảm an toàn cho hành khách trên từng chuyến bay và để chuyến bay sau luôn an toàn hơn chuyến bay trước.
