Từ những hạt mắc ca, những quả nhãn lồng được đưa lên máy bay
Ngày 30/9, 215 kg mắc ca của Điện Biên được bàn giao để đưa lên các chuyến bay của Vietnam Airlines. Ngay sau đó, từ ngày 01/10, những hạt mắc ca được trồng ở vùng đất cực Tây của Tổ quốc bắt đầu có mặt trên hành trình của Hãng hàng không Quốc gia. Từ một vùng trồng ở Điện Biên, sản vật địa phương đã bước vào một không gian mới, nơi hành khách đến từ nhiều quốc gia có thể lần đầu biết đến mắc ca Việt Nam và vùng đất tạo ra sản phẩm ấy.
Trong năm nay, vải trứng, nhãn lồng Hưng Yên, mận hậu Sơn La, thanh long Phú Hội, dưa lưới Lâm Đồng và hạt điều Đồng Nai cũng lần lượt được đưa lên một số chuyến bay trong nước và quốc tế trong chương trình “Con đường nông sản – Hoa quả bốn mùa”. Riêng thanh long Phú Hội và dưa lưới Lâm Đồng có tổng khối lượng dự kiến 1,5 tấn; Đồng Nai tài trợ 370 kg hạt điều rang nguyên vị để phục vụ trên một số đường bay quốc tế.
Nông sản không chỉ xuất hiện như món tráng miệng hay đồ ăn nhẹ. Nhãn lồng Hưng Yên được phục vụ ở hạng Thương gia trên các đường bay từ Hà Nội đi TP. Hồ Chí Minh, Cần Thơ, Phú Quốc và một số đường bay tới châu Âu, Australia, Nhật Bản, Hàn Quốc. Mỗi phần nhãn đều đi kèm thẻ giới thiệu nguồn gốc, vùng trồng. Câu chuyện về sản vật còn tiếp tục trên ấn phẩm Heritage, hệ thống giải trí, website và các nền tảng truyền thông của hãng.
Chị Trần Thị Hà Phương (Hà Nội) cho biết: “Nhãn lồng Hưng Yên vốn rất quen thuộc với người Việt, nhưng được thưởng thức ngay trên chuyến bay lại mang đến cảm giác khá đặc biệt. Tôi thích cách Vietnam Airlines giới thiệu cả nguồn gốc của sản phẩm, để hành khách hiểu thêm về đặc sản của từng vùng miền. Tôi nghĩ những trải nghiệm như thế này sẽ giúp du khách quốc tế biết đến nhiều hơn về nông sản và văn hóa Việt Nam”.
Cảm nhận ấy cũng xuất hiện ở hành khách nước ngoài. Ông Oliver Brown, hành khách quốc tịch Anh trên chuyến bay Hà Nội – TP. Hồ Chí Minh, chia sẻ khi lần đầu được thưởng thức mận hậu Sơn La: “Tôi chưa từng thử loại quả này trước đây nên khá bất ngờ khi được mời thưởng thức ngay trên chuyến bay”. Theo ông, trải nghiệm ẩm thực cũng là một cách để tìm hiểu thêm về văn hóa và vẻ đẹp Việt Nam.
Việc đưa đặc sản lên tàu bay đã được Vietnam Airlines triển khai từ nhiều năm trước. Từ năm 2018, nhãn lồng Hưng Yên được lựa chọn phục vụ trên các chuyến bay, sau đó là vải thiều, cam Cao Phong, bưởi da xanh, xoài cát Hòa Lộc, dưa lưới, thanh long cùng nhiều sản vật khác. Qua thời gian, hoạt động giới thiệu trái cây theo mùa dần mở rộng thành chương trình phối hợp với các địa phương, gắn sản phẩm với nguồn gốc và điểm đến.
… đến 2.260 tấn nông sản góp phần nâng chuẩn cho sản phẩm nông nghiệp
Theo số liệu của Vietnam Airlines, trong 9 tháng năm 2026, hãng và các công ty suất ăn hàng không thành viên đã sử dụng khoảng 2.260 tấn nông sản trong nước, trị giá hơn 80 tỷ đồng. Năm 2025, con số này đạt gần 2.800 tấn, trị giá hơn 100 tỷ đồng.
So với tổng sản lượng nông nghiệp cả nước, đây chưa phải một thị trường lớn. Ví dụ, riêng Sơn La năm 2026 dự kiến thu hoạch khoảng 100.000 tấn mận trên diện tích hơn 14.500 ha; sản phẩm mận hậu đã có 5 mã số vùng trồng. Vì thế, vài tấn nông sản xuất hiện trên máy bay không thể giải quyết bài toán đầu ra của một vùng sản xuất nhưng nó mở rộng ra khả năng tiếp cận người tiêu dùng và nâng nhận diện cho sản phẩm.
Mặt khác, chuỗi cung ứng hàng không đặt ra những yêu cầu riêng. Thực phẩm phải đáp ứng tiêu chuẩn về chất lượng, an toàn, bảo quản và quy trình chế biến. Với các loại quả phục vụ trực tiếp, yêu cầu về hình thức, độ chín và khả năng duy trì chất lượng trong quá trình vận chuyển càng chặt chẽ. Theo Vietnam Airlines, các sản phẩm được lựa chọn đưa vào chương trình năm 2026 theo mùa vụ, chất lượng và khả năng đáp ứng yêu cầu phục vụ trên từng đường bay.
Điều đó tạo thêm động lực để người sản xuất, hợp tác xã và doanh nghiệp chuẩn hóa quy trình, bảo đảm truy xuất nguồn gốc và duy trì chất lượng ổn định. Nếu được xây dựng thành chuỗi cung ứng dài hạn, thị trường suất ăn hàng không không chỉ tạo đầu ra mà còn góp phần nâng chuẩn cho sản phẩm nông nghiệp.
Chương trình đã ghi nhận sự tham gia trực tiếp của các tỉnh, thành phố. Hoạt động đưa thanh long, dưa lưới lên máy bay nằm trong thỏa thuận hợp tác toàn diện giữa Lâm Đồng và Vietnam Airlines giai đoạn 2022-2026. Với Hưng Yên, hợp tác giai đoạn 2026-2030 bao gồm quảng bá du lịch, xúc tiến đầu tư, thương mại và giới thiệu sản phẩm, dịch vụ.
Qua đó, câu chuyện có thể đi xa hơn khi nông sản được đặt trong tổng thể ẩm thực, văn hóa, di sản và điểm đến.
“Đường bay Di sản” và sức mạnh mềm quốc gia
Những năm gần đây, Vietnam Airlines tăng cường liên kết với các địa phương trong quảng bá văn hóa và du lịch, hướng tới những “Đường bay Di sản”. Các nội dung về lễ hội, điểm đến, ẩm thực và sản vật được đưa vào nhiều điểm tiếp xúc với hành khách, từ chuyến bay, phòng khách, hệ thống giải trí đến các ấn phẩm và nền tảng truyền thông.
Một chuyến bay là nơi diễn ra những tiếp xúc đầu tiên của một du khách với Việt Nam và cũng là nơi lưu lại những trải nghiệm cuối cùng khi họ rời đất nước. Tà áo dài của tiếp viên, một món ăn Việt hay hương vị của một sản vật địa phương đều có thể góp phần tạo nên ký ức ấy.
Ẩm thực đặc biệt thuận lợi để kể câu chuyện văn hóa bởi hành khách có thể trực tiếp trải nghiệm. Một món ăn hay sản vật, khi được giới thiệu cùng tên gọi và xuất xứ, có khả năng khơi gợi sự tò mò về nơi nó sinh ra. Đó cũng là cách nhiều quốc gia đã sử dụng ẩm thực như một phần trong quảng bá hình ảnh và thương hiệu quốc gia.
Đây là một hướng tiếp cận phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Nghị quyết đặt ra yêu cầu đưa văn hóa thực sự trở thành nguồn lực nội sinh, động lực phát triển và sức mạnh mềm của quốc gia. Điều này đòi hỏi các giá trị văn hóa không chỉ được bảo tồn mà cần được chuyển hóa thành sản phẩm, dịch vụ và trải nghiệm có khả năng đi vào đời sống, tạo giá trị kinh tế và nâng cao sức hấp dẫn của Việt Nam.
Để hiệu quả không dừng ở những đợt giới thiệu ngắn ngày, các địa phương cần lựa chọn sản phẩm thật sự đại diện, bảo đảm chất lượng và nguồn cung. Doanh nghiệp hàng không cần duy trì chương trình đủ dài, đồng thời kết nối thông tin về sản vật với du lịch và các kênh tiêu thụ. Khi sự gia tăng về nhận diện có thể chuyển thành nhu cầu tìm hiểu điểm đến, tìm mua sản phẩm và thị trường cho người sản xuất, giá trị của những chương trình này mới được nối dài sau chuyến bay.
