Từ câu chuyện về một người mẹ đến ký ức của đất thép
Điểm dừng đầu tiên của đoàn là Nhà tưởng niệm Mẹ Việt Nam Anh hùng – Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Thị Rành. Công trình được khởi công ngày 21/7/2012 và khánh thành ngày 31/1/2013.
Củ Chi được biết đến là vùng “đất thép thành đồng”, nơi ghi dấu những năm tháng chiến đấu khốc liệt của quân và dân miền Nam. Tại xã Phước Hiệp, câu chuyện về Mẹ Nguyễn Thị Rành – người có 8 người con trai và 2 cháu nội, ngoại hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ – là một trong những câu chuyện để lại nhiều xúc động.
Sinh năm 1900, mẹ Nguyễn Thị Rành sớm trải qua những mất mát của cuộc đời. Cha mẹ mất khi còn nhỏ, năm 14 tuổi, mẹ bị bắt về làm mướn để trừ món nợ của cha mẹ. Sau này lập gia đình với thầy giáo Nguyễn Văn Cầm ở ấp Bàu Công, xã Tân Mỹ, huyện Đức Hòa, tỉnh Long An, mẹ vừa chăm lo gia đình, vừa cùng chồng tham gia hoạt động cách mạng.
Trong những năm chiến tranh, mẹ ở lại xã Phước Hiệp, kiên quyết không vào ấp chiến lược của địch, bất chấp bom đạn và những cuộc truy bắt. Mẹ nuôi dưỡng cán bộ, chiến sĩ, du kích địa phương, tham gia đào hầm và góp sức vào cuộc chiến đấu của quân dân Củ Chi.
Địch nhiều lần bắt giữ, dụ dỗ, tra tấn nhằm buộc mẹ gọi con cháu về đầu hàng. Nhưng mẹ vẫn một lòng bám đất, giữ cơ sở, tiếp tục nuôi dưỡng cán bộ, chiến sĩ và đội du kích nữ Củ Chi cho đến ngày đất nước thống nhất.
Nỗi đau lớn nhất của người mẹ có lẽ là những lần tiễn con ra đi mà không thể đón trở về. Từ năm 1947 đến 1969, 8 người con trai của mẹ là Dúng, Sóc, Vẻ, Hè, Huội, Sướng, Nâng, Luôn lần lượt hy sinh. Những người cháu của mẹ sau đó tiếp tục lên đường, rồi mẹ lại phải đối diện với những mất mát tiếp theo.
Cả cuộc đời, mẹ Nguyễn Thị Rành đã dành cho gia đình, quê hương và đất nước. Những gì mẹ trải qua khiến câu chuyện về người mẹ ở vùng đất thép không chỉ nằm trong những dòng lịch sử, mà trở thành ký ức khó quên đối với những người có dịp tìm hiểu về cuộc đời mẹ.
Ngày 6/1/1978, mẹ được tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam. Mẹ mất ngày 26/1/1979 vì tuổi cao, sức yếu. Năm 1994, mẹ được truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Tên mẹ Nguyễn Thị Rành cũng được đặt cho một trạm y tế và một tuyến đường dài gần 20 km tại huyện Củ Chi.
Đứng trong không gian nhà tưởng niệm, mỗi thành viên trong đoàn càng cảm nhận rõ hơn rằng phía sau hai chữ “hòa bình” là những năm tháng chiến đấu, những mất mát và cả những hy sinh thầm lặng của biết bao gia đình.
Xuống lòng đất để hiểu hơn về một thời chiến đấu
Rời Nhà tưởng niệm Mẹ Việt Nam Anh hùng – Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Thị Rành, đoàn tiếp tục đến Địa đạo Củ Chi – một trong những địa danh gắn liền với cuộc kháng chiến của quân và dân miền Nam.
Trực tiếp cúi mình, chui qua những đoạn hầm tối, nhỏ hẹp và ngột ngạt dưới lòng đất, các thành viên trong đoàn phần nào hình dung được điều kiện sống và chiến đấu khắc nghiệt mà quân dân Củ Chi từng trải qua.
Hệ thống địa đạo dài hơn 250 km, gồm 3 tầng ở các độ sâu khác nhau, từ 3 m, 5–8 m đến 12 m. Bên trong có phòng ở, bếp ăn, kho, bệnh xá và giếng nước. Đáng chú ý, phần lớn hệ thống được đào bằng những công cụ thô sơ trong nhiều năm, dưới điều kiện chiến tranh khốc liệt.
Những vật dụng, vũ khí còn được lưu giữ cùng câu chuyện về cách người dân xây dựng, che giấu địa đạo cho thấy sự bền bỉ, sáng tạo và khả năng thích ứng của quân dân Củ Chi trong chiến tranh.
Chuyến đi cũng tạo cơ hội để các đảng viên trong Chi bộ có thêm thời gian trò chuyện, chia sẻ ngoài công việc thường ngày. Từ những câu chuyện của quá khứ, mỗi người càng thêm trân trọng những gì đang có và ý thức rõ hơn về trách nhiệm của mình trong công việc hôm nay.
Đặc biệt, chứng kiến Củ Chi từ một vùng “đất trắng” từng chịu nhiều tàn phá nay đã thay đổi với những xóm làng trù phú, đoàn càng có thêm niềm tin vào sức sống của đất và người nơi đây. Với mỗi cán bộ, đảng viên Phòng Tài chính, Ban TCKT, chuyến về nguồn không chỉ là dịp tìm hiểu lịch sử. Đó còn là một khoảng lặng để nhìn lại mình, nhắc nhở về tinh thần trách nhiệm, ý thức rèn luyện và sự đồng lòng trong tập thể.
Từ những câu chuyện của Mẹ Nguyễn Thị Rành đến những đường hầm sâu dưới lòng đất Củ Chi, lịch sử hiện lên không chỉ qua những con số hay mốc thời gian, mà qua số phận của những con người đã sống, chiến đấu và hy sinh. Trở về từ chuyến đi, điều còn đọng lại không chỉ là niềm tự hào, mà còn là sự trân trọng đối với hòa bình và trách nhiệm tiếp tục làm tốt công việc của mình trong hiện tại.
