Trong môi trường hàng không, mỗi ngày chúng ta làm việc giữa quy trình, quy định, checklist và các tiêu chuẩn chặt chẽ. Chính trong dòng chảy đó, những dấu hiệu bất thường rất nhỏ đôi khi dễ bị lẫn đi nếu không được chú ý đúng mức.
Nhưng nếu nhìn SMS theo một cách khác, chúng ta sẽ thấy một ý nghĩa rất rõ ràng: đó là “hệ miễn dịch” của tổ chức. Không chờ đến khi sự cố xảy ra, SMS giúp nhận diện sớm những tín hiệu rủi ro, kết nối chúng lại và tạo điều kiện để xử lý kịp thời.
Và cũng giống như hệ miễn dịch, SMS chỉ thực sự hiệu quả khi mỗi chúng ta đều tham gia vào quá trình đó.
Nếu một ngày… không có SMS?
Hãy thử tưởng tượng một ngày làm việc bình thường: Một kỹ sư phát hiện dấu hiệu bất thường rất nhỏ trong quá trình kiểm tra; một tiếp viên nhận ra hành khách có hành vi khác lạ; một nhân viên mặt đất thấy quy trình còn điểm chưa hợp lý hay một phi công cảm thấy workload tăng cao bất thường trong một tình huống quen thuộc.
Nếu không có SMS, những điều này có thể chỉ dừng lại ở suy nghĩ cá nhân: Chắc không sao đâu. Chắc mình nghĩ quá. Chắc người khác đã biết rồi.
Nhưng lịch sử hàng không đã cho thấy một điều rất rõ ràng: tai nạn hiếm khi bắt đầu từ một lỗi lớn. Chúng thường bắt đầu từ những dấu hiệu nhỏ bị bỏ qua. Và đó chính là lý do SMS tồn tại.
SMS thực ra là gì?
Hãy quên định nghĩa dài dòng trong tài liệu đi một chút và thử hiểu SMS theo cách đơn giản hơn: SMS = Hệ miễn dịch của tổ chức.
Giống như cơ thể chúng ta có hệ miễn dịch để phát hiện virus trước khi chúng gây bệnh, SMS giúp tổ chức phát hiện rủi ro trước khi chúng trở thành sự cố.
Và giống như sức khỏe, miễn dịch chỉ hoạt động khi tất cả cùng tham gia.
Một hiểu lầm phổ biến là SMS chỉ thuộc về bộ phận an toàn. Thực tế, SMS là trách nhiệm của mọi vị trí, bởi rủi ro không phân biệt chức danh. Phi công có thể nhận diện rủi ro từ workload, quy trình và điều kiện khai thác. Tiếp viên nhìn thấy rủi ro từ hành khách, cabin và các tình huống khẩn cấp. Nhân viên kỹ thuật phát hiện rủi ro từ thiết bị và hoạt động bảo dưỡng. Nhân viên mặt đất nhận diện rủi ro từ phương tiện, công tác phối hợp và môi trường khai thác.
Ngay cả nhân sự khối văn phòng cũng có thể phát hiện rủi ro từ quy trình, tổ chức, quyết định hoặc nguồn lực. Mỗi người nhìn thấy một mảnh ghép khác nhau của bức tranh an toàn. SMS giúp ghép những mảnh ghép đó lại.
Chắc hẳn đôi khi bạn cũng đặt câu hỏi: Tại sao phải đào tạo định kỳ?
Một câu hỏi rất hợp lý: “Chúng ta đã học rồi mà, sao còn học lại?”
Câu trả lời ngắn gọn thôi: Vì thế giới thay đổi.
- Quy định thay đổi
- Công nghệ thay đổi
- Mạng bay thay đổi
- Môi trường khai thác thay đổi
- Rủi ro mới xuất hiện
SMS không phải cuốn sách viết xong rồi cất lên kệ. Nó giống như bản đồ thời tiết: phải cập nhật liên tục. Đào tạo định kỳ không phải để “ôn bài cũ”. Mà để đảm bảo tất cả chúng ta đang cùng nhìn về hiện tại và tương lai, chứ không phải quá khứ.
Điều thú vị: SMS giúp công việc dễ hơn, không khó hơn
Nghe có vẻ ngược đời, đúng không? Nhưng bạn hãy thử nghĩ:
- Khi rủi ro được nhận diện sớm thì sẽ có ít sự cố bất ngờ hơn
- Khi quy trình được cải tiến thì sẽ ít phải “chữa cháy” hơn
- Khi thông tin được chia sẻ thì sẽ ít phải “đoán” hơn
SMS tốt không làm tăng workload. SMS tốt giúp giảm stress và tăng sự chủ động. Nói một cách khác: SMS không phải thêm việc. SMS giúp đỡ việc về lâu dài.
SMS là văn hóa
Quy trình có thể viết trong tài liệu. Văn hóa thì không. Văn hóa là khi mọi người sẵn sàng báo cáo mà không sợ bị phán xét, mọi người tin rằng ý kiến của mình có giá trị và mọi người hiểu rằng an toàn là trách nhiệm chung. Đào tạo SMS chính là cách chúng ta giữ cho văn hóa đó luôn sống.
Nếu như trước kia, một khóa học SMS phải kéo dài trong nhiều ngày thì hiện nay, khóa đào tạo SMS đã được thiết kế ngắn gọn hơn và có thể học linh hoạt qua e-learning. Việc học và làm bài test sau khóa học không phải để kiểm tra trí nhớ mà là để kích hoạt tư duy an toàn.
Một câu hỏi nhỏ dành cho bạn: Nếu ngày mai bạn phát hiện một điều “hơi bất thường” trong công việc, bạn có:
A. Bỏ qua vì chưa chắc là vấn đề
B. Giữ trong đầu vì nghĩ không quan trọng
C. Chia sẻ và báo cáo để mọi người cùng biết
SMS tồn tại để giúp chúng ta tự tin chọn C. Và đào tạo SMS giúp việc đó trở nên tự nhiên. Hãy coi đây là một lời mời, không phải một yêu cầu.
Chúng ta làm việc trong một ngành mà mỗi ngày đều có hàng trăm, hàng nghìn con người tin tưởng giao cho chúng ta điều quý giá nhất của họ: sự an toàn. Đào tạo SMS không phải chỉ để “đáp ứng quy định”. Mà để chúng ta có thể tự tin rằng mình hiểu vai trò của mình trong bức tranh lớn, mình biết cách nhận diện và chia sẻ rủi ro và hơn cả mình góp phần giữ cho hệ thống luôn mạnh khỏe.
Nếu bạn đang chuẩn bị tham gia khóa đào tạo SMS sắp tới, hãy thử bước vào khóa học với một suy nghĩ mới: Không phải “mình phải học”. Mà là “mình là một phần của hệ thống an toàn”. Và hệ thống đó chỉ mạnh khi có bạn.
Hẹn gặp bạn trong khóa đào tạo SMS
