Trong bối cảnh thời tiết diễn biến ngày càng khó lường, mật độ không lưu liên tục gia tăng và mạng bay không ngừng mở rộng, duy trì tỷ lệ đúng giờ (On-Time Performance – OTP) không còn là bài toán của riêng một bộ phận điều hành mà đã trở thành năng lực cạnh tranh của mỗi hãng hàng không.
Đó cũng là lý do Vietnam Airlines và NABLA Mobility triển khai chương trình thử nghiệm giải pháp Operational Forecaster – nền tảng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm dự báo nguy cơ chậm chuyến và hỗ trợ Trung tâm Điều hành khai thác (OCC) chủ động ứng phó với các rủi ro và nâng cao trải nghiệm khách hàng.
Phát biểu tại buổi khởi động dự án, ông Shinji Tanaka, Nhà sáng lập kiêm CEO NABLA Mobility, cho biết Vietnam Airlines đã đạt nhiều kết quả tích cực trong việc cải thiện chỉ số OTP, đặc biệt là giảm đáng kể tình trạng reactionary delay – chậm chuyến dây chuyền phát sinh từ các chuyến bay trước.
Theo ông Tanaka, lưu lượng không lưu tại khu vực Đông Nam Á đang tăng nhanh, trong khi các hiện tượng thời tiết bất thường xuất hiện với tần suất cao hơn, khiến công tác điều hành khai thác ngày càng phức tạp. Trong bối cảnh đó, việc Vietnam Airlines vẫn duy trì được kết quả khai thác tích cực cho thấy những nỗ lực rất lớn của đội ngũ OCC.
“Chúng tôi không muốn xây dựng một công cụ thay thế người điều hành. Điều AI có thể làm là giúp OCC nhìn thấy rủi ro sớm hơn, từ đó có thêm thời gian để đánh giá và đưa ra quyết định phù hợp”, ông Tanaka chia sẻ.
Khác với các phần mềm chỉ hiển thị dữ liệu thời tiết hoặc lịch khai thác, Operational Forecaster sử dụng mô hình học máy kết hợp dữ liệu lịch sử, dữ liệu thời tiết, dữ liệu lưu lượng không lưu và kế hoạch khai thác trong ngày để dự báo khả năng chậm chuyến trước khi sự cố xảy ra.
Không chỉ xác định chuyến bay có nguy cơ bị ảnh hưởng, hệ thống còn phân tích nguyên nhân, đánh giá mức độ tin cậy của dự báo và mô phỏng tác động dây chuyền tới toàn mạng bay, giúp OCC có thêm cơ sở để xây dựng các phương án điều hành.
Trong phần trình diễn, đội ngũ NABLA Mobility giới thiệu giao diện trực quan của Operational Forecaster với khả năng hiển thị toàn bộ hoạt động khai thác theo thời gian thực, tự động đánh dấu các chuyến bay có nguy cơ chậm theo từng cấp độ, đồng thời cho phép theo dõi nguyên nhân, cập nhật diễn biến tại từng sân bay, chia sẻ ghi chú giữa các bộ phận và mô phỏng nhiều kịch bản điều hành khác nhau trước khi đưa ra quyết định.
Một trong những tính năng được đánh giá cao là khả năng tự động xác định những chuyến bay cần ưu tiên xử lý khi số lượng cảnh báo tăng cao. Thay vì phải theo dõi đồng thời hàng trăm chuyến bay, nhân viên điều hành có thể tập trung vào những tình huống có nguy cơ ảnh hưởng lớn nhất đến toàn mạng khai thác.
Trong khuôn khổ chương trình PoC, NABLA Mobility sẽ tiếp nhận dữ liệu khai thác từ Vietnam Airlines để xây dựng và huấn luyện mô hình AI. Trong giai đoạn thử nghiệm, hệ thống hoạt động độc lập và không tích hợp trực tiếp vào hạ tầng công nghệ thông tin hiện có của hãng.
Theo kế hoạch, hai bên sẽ dành khoảng ba tháng để chuẩn bị dữ liệu, hiệu chỉnh mô hình và hoàn thiện giao diện theo thực tế khai thác trước khi triển khai vận hành thử nghiệm trong ba tháng tiếp theo.
Song song với quá trình phát triển hệ thống, các chuyên gia NABLA sẽ làm việc trực tiếp với đội ngũ OCC nhằm tìm hiểu quy trình điều hành, cơ chế phối hợp giữa các vị trí cũng như các tình huống khai thác điển hình, qua đó tối ưu giải pháp phù hợp với thực tiễn của Vietnam Airlines.
Ông Nhữ Huy Hùng – PGĐ TTĐHKT cũng chia sẻ, hãng đang triển khai lộ trình nâng cấp hạ tầng công nghệ phục vụ điều hành khai thác. Hiện nay, một số dữ liệu như thông tin đặt chỗ, kế hoạch khai thác hay phân công nguồn lực vẫn được tổng hợp từ nhiều hệ thống khác nhau. Nền tảng công nghệ mới dự kiến đưa vào vận hành trong năm 2027 sẽ góp phần đồng bộ dữ liệu, tạo tiền đề cho việc ứng dụng sâu hơn các giải pháp AI và phân tích dữ liệu trong công tác điều hành.
Khép lại buổi khởi động, hai bên thống nhất duy trì cơ chế làm việc thường xuyên trong suốt quá trình triển khai nhằm hoàn thiện mô hình, đánh giá hiệu quả thử nghiệm và từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng một hệ thống điều hành khai thác chủ động hơn.
Không đặt mục tiêu thay thế kinh nghiệm của người điều hành, chương trình PoC được kỳ vọng sẽ giúp Vietnam Airlines chuyển từ cách tiếp cận “xử lý khi sự cố xảy ra” sang “nhận diện và ứng phó trước rủi ro”, qua đó nâng cao hiệu quả khai thác và chất lượng dịch vụ trên toàn mạng bay.
