Tiêu chuẩn riêng cho hành khách đặc biệt
Tại sân bay Nội Bài, một chú chó Golden Retriever đang nằm trong lồng vận chuyển để chuẩn bị thực hiện chuyến bay đến TP. Hồ Chí Minh. Chủ nhân hoàn tất thủ tục tại quầy và lo lắng nhìn về phía khu vực hành lý ký gửi. Đây là chuyến bay đầu tiên của chú chó.
Trách nhiệm bảo đảm an toàn và phúc lợi cho “hành khách đặc biệt” này thuộc về đội ngũ nhân viên mặt đất và tiếp viên. Những công việc được thực hiện trong vài giờ tiếp theo sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn của con vật.
Quy định vận chuyển động vật sống của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA LAR) được cập nhật hằng năm. Đây là bộ tiêu chuẩn quốc tế toàn diện về vận chuyển động vật bằng đường hàng không. Quy định bao quát hơn 700 loài, với yêu cầu cụ thể về lồng vận chuyển, nhiệt độ, thông gió và giấy tờ đối với từng loài.
IATA LAR là cơ sở kỹ thuật và pháp lý cho các quyết định liên quan đến vận chuyển động vật sống. Nhóm đối tượng này cần được áp dụng tiêu chuẩn riêng vì có khả năng phản ứng với căng thẳng, nhiệt độ, tiếng ồn và tình trạng thiếu thông gió.
Những yếu tố này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng của chúng. Khác với hàng hóa thông thường, động vật sống cần được bảo đảm điều kiện môi trường phù hợp trong suốt hành trình.
Một con vật được đặt trong lồng vận chuyển tại khoang hàng có thể gặp nguy hiểm do nhiệt độ quá cao hoặc thiếu ôxy nếu điều kiện vận chuyển không được kiểm soát đúng cách.
Tại Vietnam Airlines, việc vận chuyển động vật sống được thực hiện theo yêu cầu của IATA LAR và quy định của Cục Hàng không Việt Nam. Hãng có chính sách cụ thể về loài được phép vận chuyển, tiêu chuẩn lồng và điều kiện khai thác.
Thú cưng như chó, mèo có thể được vận chuyển trong khoang hành khách nếu đáp ứng đủ điều kiện. Một số trường hợp được vận chuyển trong khoang hàng có kiểm soát nhiệt độ. Động vật hoang dã và động vật nguy hiểm phải tuân thủ những quy định riêng nghiêm ngặt hơn.
Lồng vận chuyển và nhiệt độ: Hai yếu tố quyết định
Lồng vận chuyển động vật không thể là hộp carton hoặc lồng thép thông thường. Theo IATA LAR, lồng phải đáp ứng những tiêu chuẩn cụ thể đối với từng loài.
Về kích thước, động vật cần có đủ không gian để đứng, xoay người và nằm thoải mái. Vật liệu phải chắc chắn, không độc và đủ bền để không bị con vật bên trong phá hủy. Lồng cần có lỗ thông gió trên ít nhất hai mặt. Hệ thống khóa phải bảo đảm con vật không thể tự mở từ bên trong, đồng thời cho phép mở nhanh từ bên ngoài khi xảy ra tình huống khẩn cấp.
Một trong những lỗi phổ biến của người gửi là lựa chọn lồng quá nhỏ. Nhiều chủ vật nuôi cho rằng lồng vừa khít sẽ giúp con vật ổn định hơn trong quá trình vận chuyển. Tuy nhiên, động vật cần không gian để thay đổi tư thế trong nhiều giờ. Lồng quá chật có thể khiến chúng căng thẳng, bị quá nhiệt hoặc gặp chấn thương nếu bị mắc kẹt.
Vì vậy, nhân viên tiếp nhận hàng hóa cần kiểm tra kích thước lồng theo bảng tiêu chuẩn IATA LAR tương ứng với loài và kích thước của từng con vật. Việc đánh giá không thể chỉ dựa vào việc con vật có nằm vừa trong lồng hay không.
Nhiệt độ cũng là yếu tố có ý nghĩa sống còn. Khoang hàng của tàu bay thương mại có thể được kiểm soát nhiệt độ, nhưng không phải tất cả các khoang đều có điều kiện kiểm soát giống nhau.
Những điều kiện khai thác khác nhau cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng duy trì nhiệt độ an toàn cho động vật.
Đây là lý do nhiều hãng hàng không, trong đó có Vietnam Airlines, áp dụng lệnh tạm dừng vận chuyển động vật trong những tháng cao điểm mùa hè. Khi nhiệt độ mặt đất quá cao, nguy cơ động vật bị quá nhiệt trong khoang hàng của tàu bay đang đỗ tại sân bay là rất lớn.
Việc tạm dừng vận chuyển khi nhiệt độ sân bay vượt ngưỡng quy định xuất phát từ yêu cầu an toàn và bảo đảm phúc lợi động vật. Khi nhiệt độ tại Tân Sơn Nhất vào lúc 14 giờ trong mùa hè vượt 35°C, nhiệt độ trong khoang hàng của tàu bay đỗ ngoài sân có thể đạt 50–60°C. Đây là mức nhiệt có thể gây tử vong cho hầu hết động vật trong vài chục phút.
Kiểm soát xuyên suốt hành trình vận chuyển
Khác với hành khách trong khoang khách, động vật ở khoang hàng không có người trực tiếp theo dõi trong suốt chuyến bay. Vì vậy, công tác chuẩn bị trước chuyến bay cần được thực hiện đầy đủ và chính xác.
Lồng vận chuyển phải bảo đảm thông gió tốt. Động vật cần được cung cấp đủ thức ăn và nước uống trước chuyến bay theo hướng dẫn của IATA LAR. Giấy tờ thú y phải đầy đủ và hợp lệ. Thông tin về động vật sống cũng phải được ghi nhận trong thông báo cho cơ trưởng (NOTOC), bao gồm vị trí của chúng trong khoang hàng. Đây là cơ sở để tổ lái điều chỉnh hệ thống thông gió và kiểm soát nhiệt độ khoang khi cần thiết.
Tiếp viên trưởng cũng cần được thông báo về sự hiện diện của động vật sống trên chuyến bay. Thông tin này giúp tiếp viên sẵn sàng phối hợp xử lý khi tổ lái thông báo có dấu hiệu bất thường liên quan đến tình trạng khoang hàng.
Tại Vietnam Airlines, trong các mùa cao điểm du lịch hè và dịp Tết, nhu cầu vận chuyển thú cưng thường tăng cao. Nhân viên tiếp nhận hàng hóa và nhân viên làm thủ tục cần đặc biệt chú ý đến việc thực hiện đầy đủ các yêu cầu của IATA LAR.
Một con thú cưng đến nơi an toàn, khỏe mạnh và không bị căng thẳng là thước đo hiệu quả của toàn bộ chuỗi phục vụ. Quá trình này bắt đầu từ khâu làm thủ tục, tiếp nhận, chất xếp và kết thúc khi con vật đến điểm đến.
Mỗi động vật sống được vận chuyển trên tàu bay đều đi kèm một trách nhiệm không thể chuyển giao. Chúng không thể tự xác nhận điều kiện vận chuyển, không hiểu quy trình và cũng không thể lên tiếng khi gặp vấn đề. Kiến thức và sự tận tâm của những người tiếp nhận, xử lý và vận chuyển chính là yếu tố bảo vệ chúng trước các rủi ro.
Đó cũng là lý do các tiêu chuẩn IATA LAR được xây dựng và cần được thực hiện nghiêm túc trong từng khâu vận chuyển.
Vietnam Airlines cung cấp dịch vụ vận chuyển động vật cảnh theo hành lý ký gửi tuỳ thuộc vào từng loại tàu bay. Nếu hành khách có nhu cầu mang theo động vật cảnh, vui lòng liên hệ với các chi nhánh của Vietnam Airlines và đặt trước dịch vụ ít nhất 24 tiếng trước giờ khởi hành.
Bên cạnh đó, hành khách cần lưu ý:
Chuẩn bị sẵn giấy phép xuất/nhập khẩu, chứng nhận kiểm dịch, sức khỏe, tiêm phòng.
Thu xếp thời gian có mặt tại sân bay sớm (khuyến khích trước 2 tiếng) để làm các thủ tục trước chuyến bay.
Trong một số trường hợp thời tiết quá nóng hay quá lạnh trong hành trình bay, động vật cảnh sẽ không được mang theo.
