Hai mươi sáu năm trước, tôi bước vào xưởng bảo dưỡng máy bay với một tâm thế hồi hộp, háo hức và một trái tim đầy bỡ ngỡ. Ngày ấy, người thầy đầu tiên của tôi, một kỹ sư già sắp nghỉ hưu, đã chỉ vào chiếc máy bay nằm trong hangar và nói: “Ở đây, chúng ta không chỉ sửa máy bay. Chúng ta đang gìn giữ niềm tin của hàng trăm con người ở độ cao gần mười ngàn mét”.
Câu nói đó đã theo tôi suốt gần ba thập kỷ, trở thành kim chỉ nam cho mọi hành động. Và cũng từ đó, tôi thấm thía một điều: cốt lõi của văn hóa doanh nghiệp mà tôi luôn muốn lan tỏa:
Sự chuyên nghiệp không nằm ở bảng tên hay đồng phục, mà nằm ở những điều không ai nhìn thấy.
- An toàn là số 1: Không có “giá như” trên bầu trời
Trong từ điển của những người làm kỹ thuật hàng không, “an toàn” không phải là một khẩu hiệu treo trên tường, đó là một lằn ranh sinh tử. Với hai mươi sáu năm gắn bó cùng những máy bay, động cơ, tôi hiểu rằng trên bầu trời, không tồn tại hai chữ “giá như”.
Một sai sót nhỏ bằng đầu kim trên mặt đất có thể trở thành thảm họa ở độ cao trên dưới 25 000 feet. Vì vậy, văn hóa “An toàn là số 1” không thể chỉ dừng ở nhận thức, nó phải thấm vào máu, trở thành phản xạ tự nhiên của mỗi con người làm trong ngành hàng không. Đó là khi bạn sẵn sàng báo cáo một sai sót của chính mình, dù biết có thể phải đối mặt với kỷ luật, chỉ để đảm bảo một chuyến bay an toàn tuyệt đối. Đó là sự can đảm để nói “Không” với một yêu cầu khởi hành chuyến bay, nếu bạn chưa thực sự tin rằng máy bay đã sẵn sàng.
Ở đây, an toàn không phải là một lựa chọn. Đó là điều kiện tiên quyết và là điều duy nhất không thể thỏa hiệp.
- Quản lý rủi ro và sự linh hoạt trước thay đổi
Ngành hàng không luôn vận động với tốc độ chóng mặt. Tôi bắt đầu sự nghiệp với những bảng mạch analog, và hôm nay đang làm việc với những “siêu máy tính bay” phủ kín cảm biến. Vì thế, văn hóa của chúng ta không chỉ là gìn giữ những giá trị cốt lõi, mà còn là một tâm thế luôn sẵn sàng thích ứng với những thay đổi, cả trong công nghệ lẫn quy trình hoạt động.
Quản lý rủi ro không dừng lại ở việc xử lý những gì đã xảy ra, mà là khả năng “nhìn thấy trước” những gì có thể xảy ra. Đó là cách chúng ta chủ động đi trước một bước, nhận diện mối nguy, đánh giá tác động và kiểm soát ngay từ khi nó còn chưa hình thành. Điều đó đòi hỏi mỗi cá nhân phải không ngừng học hỏi, làm chủ công nghệ mới, cập nhật những phương thức bảo dưỡng tiên tiến nhất. Một người kỹ sư giỏi không phải là người né tránh thay đổi, mà là người biết làm chủ thay đổi, biến công nghệ thành công cụ phục vụ cho an toàn tuyệt đối.
Sự thay đổi là điều tất yếu. Nhưng chính năng lực quản lý rủi ro và sự chủ động thích ứng với thay đổi mới là “tấm khiên” giúp chúng ta vững vàng trước mọi biến số của bầu trời.
- Kỷ luật là “Thánh kinh”
Trong ngành kỹ thuật hàng không, chúng tôi làm việc với những bộ tài liệu bảo dưỡng dày hàng ngàn trang. Có người từng hỏi tôi: “Làm hai mươi sáu năm rồi, nhắm mắt cũng biết con ốc nằm ở đâu, sao vẫn phải lật sách?”
Câu trả lời rất đơn giản: văn hóa của chúng ta không cho phép sự tự mãn. Một kỹ sư chuyên nghiệp hiểu rằng: kinh nghiệm giúp xử lý những tình huống khó, nhưng chính quy trình mới là thứ đảm bảo những tình huống đó không xảy ra. Không có chỗ cho việc “làm theo thói quen” hay “làm nhanh cho xong” trong một môi trường mà sai số nhỏ nhất cũng có thể phải trả giá rất lớn.
Văn hóa của một hãng hàng không vững mạnh không được xây bằng những lời nói, mà được định hình từ sự tuân thủ tuyệt đối các quy trình, ngay cả khi không có ai giám sát. Đó không chỉ là kỷ luật. Đó là lòng tự trọng nghề nghiệp.
- Sự tử tế trong sự phối hợp
Một chuyến bay cất cánh đúng giờ là kết quả của cả một “dây chuyền” khổng lồ: từ phi công, tiếp viên, kỹ sư kỹ thuật đến nhân viên mặt đất. Văn hóa doanh nghiệp không nằm ở những khẩu hiệu trên tường, mà thể hiện rõ nhất trong cách chúng ta đối xử với nhau khi áp lực lên đến đỉnh điểm.
Tôi đã từng nghe kể những đêm trực trắng trong mưa bão; hay khi một kỹ sư kỹ thuật kiên nhẫn giải thích từng chi tiết cho nhân viên điều hành bay giữa áp lực chậm chuyến. Sự chuyên nghiệp, ở đây, chính là sự thấu hiểu công việc của nhau.
Khi bạn làm tròn phần việc của mình để người ở công đoạn sau không phải vất vả hơn, đó không chỉ là trách nhiệm, đó là sự tử tế. Và chính lúc ấy, văn hóa doanh nghiệp không còn là khái niệm, mà đang thực sự “sống”.
- Tính kế thừa – Ngọn đuốc không bao giờ tắt
Hai mươi sáu năm làm nghề, điều khiến tôi tự hào nhất không phải là những tấm bằng khen, mà là nhìn thấy những thế hệ kỹ sư trẻ trưởng thành từng ngày. Văn hóa doanh nghiệp sẽ không thể tồn tại nếu chỉ dừng lại ở một thế hệ.
Chúng ta cần một môi trường mà ở đó, người đi trước sẵn sàng chia sẻ, không giữ nghề; và người đi sau không ngại học, không ngại hỏi. Tôi luôn nói với các bạn trẻ: “Đừng sợ sai, nhưng hãy sợ sự cẩu thả.”
Một tổ chức mạnh là tổ chức biết bao dung với những sai sót trong quá trình học hỏi, nhưng tuyệt đối không thỏa hiệp với sự hời hợt trong thái độ làm việc.
- Thay lời kết
Hàng không là một ngành khắc nghiệt nhưng cũng đầy lãng mạn. Mỗi lần ngồi trong một chiếc máy bay, nghe tiếng động cơ vang lên trước giờ lăn bánh, tôi vẫn thấy sống mũi mình cay lại. Bởi tôi hiểu, phía sau âm thanh ấy là biết bao con người đang âm thầm góp sức.
Văn hóa của chúng ta không phải là điều gì xa vời. Nó nằm trong cách ta siết chặt một con bu lông, cách ta kiểm tra tỉ mỉ từng chi tiết, và cả trong một nụ cười dành cho đồng nghiệp sau ca trực dài. Tôi tin rằng, khi mỗi người đều coi “sự chuyên nghiệp là hơi thở” và “sự tử tế là nhịp đập”, hãng hàng không của chúng ta sẽ không chỉ bay cao trên bầu trời, mà còn bay xa trong lòng tin của khách hàng.
Hai mươi sáu năm qua, tôi đã sống và làm việc như thế, và tôi mong bạn cũng vậy. Bởi chúng ta không chỉ cùng làm việc trong một tổ chức, chúng ta là một gia đình, những người đang cùng nhau gìn giữ bầu trời. Và trên hết, đó là niềm tự hào khi được là một phần của Vietnam Airlines, nơi mỗi con người, dù ở bất kỳ vị trí nào, cũng đang góp một phần nhỏ bé nhưng không thể thiếu để giữ cho những sải cánh vươn cao.
Tự hào không phải vì chúng ta làm những điều lớn lao, mà vì chúng ta làm những điều nhỏ bé hàng ngày một cách chuyên nghiệp, kỷ luật và tử tế. Để mỗi chuyến bay cất cánh, không chỉ mang theo hành khách, mà còn mang theo uy tín, danh dự và tinh thần của Vietnam Airlines.
