Sự chuyển đổi ấy không chỉ thay đổi công cụ, mà còn đặt ra yêu cầu đổi mới tư duy, nâng cao trách nhiệm và năng lực tổ chức thực hiện, góp phần xây dựng Đảng ngày càng vững mạnh trong giai đoạn mới.
Trong một xã hội mà dữ liệu đang trở thành nguồn lực quan trọng, công nghệ ngày càng làm thay đổi cách con người làm việc, kết nối và ra quyết định, phương thức hoạt động của các tổ chức cũng đứng trước yêu cầu phải đổi mới.
Đối với công tác Đảng, yêu cầu ấy không chỉ đến từ sự phát triển của công nghệ, mà còn từ đòi hỏi nâng cao năng lực lãnh đạo, chất lượng tổ chức thực hiện và khả năng đáp ứng những nhiệm vụ ngày càng đa dạng, phức tạp trong giai đoạn mới. Từ việc triển khai các thủ tục hành chính trên môi trường điện tử, xây dựng Sổ tay đảng viên điện tử đến chuẩn hóa cơ sở dữ liệu tổ chức đảng, đảng viên, những bước đi trong thời gian gần đây cho thấy chuyển đổi số đang từng bước đi vào các hoạt động cụ thể của Đảng.
Đằng sau sự thay đổi từ hồ sơ giấy sang dữ liệu điện tử là một yêu cầu sâu hơn: tổ chức công việc khoa học hơn, tăng khả năng kết nối giữa các cấp, nâng cao chất lượng thông tin phục vụ lãnh đạo, chỉ đạo và tạo thuận lợi cho tổ chức đảng, đảng viên.
Chuyển đổi số công tác Đảng vì thế không phải một nhiệm vụ kỹ thuật đứng riêng, mà là một phần của quá trình đổi mới phương thức lãnh đạo, quản trị và tổ chức thực hiện trong toàn hệ thống chính trị. Quá trình ấy cần được triển khai trên nền tảng những nguyên tắc của Đảng, đồng thời phát huy vai trò của dữ liệu, công nghệ và con người để đáp ứng yêu cầu xây dựng Đảng trong thời đại số.
Từ việc quen làm sang cách làm mới
Chuyển đổi số trong công tác Đảng không phải là một yêu cầu riêng lẻ ở từng cơ sở, mà nằm trong chủ trương chung về đổi mới phương thức lãnh đạo, quản trị và tổ chức thực hiện nhiệm vụ trong toàn hệ thống chính trị.
Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là “đột phá quan trọng hàng đầu”; đồng thời yêu cầu người đứng đầu trực tiếp phụ trách, chỉ đạo và cán bộ, đảng viên phải gương mẫu thực hiện. Chủ trương này đặt chuyển đổi số trong một tầm nhìn rộng hơn việc ứng dụng các công cụ kỹ thuật: đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao hiệu quả quản trị và năng lực tổ chức thực hiện của hệ thống chính trị.
Bước sang năm 2026, Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng tiếp tục đặt khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong nhóm những động lực quan trọng của phát triển đất nước giai đoạn mới. Yêu cầu đổi mới tư duy, nâng cao năng lực lãnh đạo, tổ chức thực hiện và phát huy hiệu quả các nguồn lực vì thế cũng đặt ra đối với hoạt động của các cơ quan Đảng.
Từ định hướng chung ấy, chuyển đổi số công tác Đảng cần được nhìn nhận như một quá trình có tính hệ thống. Không chỉ là đưa một nghiệp vụ lên máy tính, quá trình này còn liên quan đến thể chế, quy trình, dữ liệu, con người và phương thức phối hợp giữa các cấp. Một hệ thống kỹ thuật chỉ phát huy giá trị khi được đặt trong một cách tổ chức công việc phù hợp và giải quyết được những nhu cầu thực tế.
Những bước đi trong thời gian gần đây cho thấy quá trình chuyển đổi đang dần được cụ thể hóa. Các quy định về thủ tục hành chính của Đảng trên môi trường điện tử, việc triển khai Sổ tay đảng viên điện tử và yêu cầu chuẩn hóa cơ sở dữ liệu đảng viên đã tạo ra những nền tảng ban đầu cho phương thức công tác mới.
Nút thắt lớn nhất nằm ở con người
Một dấu mốc đáng chú ý là Quy định số 338-QĐ/TW ngày 9/7/2025 của Ban Bí thư về thực hiện thủ tục hành chính của Đảng trên môi trường điện tử. Quy định đặt ra yêu cầu tổ chức các thủ tục theo hướng thuận tiện cho người sử dụng, bảo đảm tính chính xác, thống nhất của dữ liệu và giá trị của hồ sơ điện tử theo quy định.
Tiếp đó, Kế hoạch số 77-KH/VPTW ngày 11/4/2026 của Văn phòng Trung ương Đảng về triển khai toàn quốc bốn thủ tục hành chính của Đảng trên môi trường điện tử đã xác định những nghiệp vụ cụ thể được đưa vào thực hiện. Bốn thủ tục gồm: chuyển sinh hoạt đảng chính thức; chuyển sinh hoạt đảng tạm thời; thu, nộp đảng phí; và lấy ý kiến nhận xét của chi ủy, chi bộ nơi cư trú đối với đảng viên đang công tác. Đây đều là những công việc quen thuộc trong hoạt động của tổ chức đảng.
Tuy nhiên, khi được thực hiện trên môi trường điện tử, cách thức tiếp nhận, luân chuyển, xử lý và theo dõi hồ sơ có điều kiện được tổ chức lại một cách thống nhất hơn. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào việc chuyển giao giấy tờ và tổng hợp thủ công, các khâu có thể được hỗ trợ bởi hệ thống điện tử, với trạng thái xử lý và trách nhiệm của từng chủ thể được thể hiện rõ hơn. Việc lựa chọn những thủ tục gần gũi với đảng viên cũng có ý nghĩa thực tiễn.
Chuyển sinh hoạt đảng liên quan trực tiếp đến quá trình công tác, học tập, thay đổi nơi sinh sống của đảng viên. Việc lấy ý kiến nhận xét nơi cư trú đòi hỏi sự phối hợp giữa tổ chức đảng nơi công tác và nơi cư trú. Thu, nộp đảng phí là nghiệp vụ được thực hiện thường xuyên. Khi những công việc này được số hóa phù hợp, lợi ích của chuyển đổi số có thể được cảm nhận trực tiếp từ cơ sở.
Quy mô triển khai năm 2026 cho thấy yêu cầu tổ chức thực hiện đã được mở rộng. Theo Báo Đại biểu Nhân dân, tại Hội nghị tập huấn toàn quốc triển khai thủ tục hành chính của Đảng trên môi trường điện tử giai đoạn 2 ngày 30/7/2026, hội nghị được kết nối tới 26 tỉnh, thành phố với 2.408 điểm cầu, gồm 39 điểm cầu cấp tỉnh và 2.369 điểm cầu cấp xã, phường, đặc khu và đảng ủy trực thuộc; khoảng 60.300 đại biểu tham dự.
Những con số này phản ánh quy mô của công tác tập huấn, đồng thời cho thấy thách thức của việc đưa một quy trình thống nhất đến nhiều cấp, nhiều địa bàn và nhóm người sử dụng khác nhau. Từ ban hành quy định đến vận hành thông suốt trên thực tế vẫn là một khoảng cách cần được lấp đầy bằng hướng dẫn, phối hợp và xử lý kịp thời những vướng mắc phát sinh.
Bên cạnh các thủ tục hành chính, Quy định số 339-QĐ/TW ngày 10/7/2025 của Ban Bí thư về sử dụng ứng dụng Sổ tay đảng viên điện tử cũng mở ra một phương thức tiếp cận thông tin mới. Ứng dụng được triển khai nhằm hỗ trợ đảng viên tiếp cận tài liệu, nghiên cứu, học tập và phục vụ các hoạt động của tổ chức Đảng theo quy định.
Nếu các thủ tục điện tử chủ yếu hướng tới việc giải quyết công việc, thì Sổ tay đảng viên điện tử còn gắn với nhu cầu tiếp cận thông tin và hỗ trợ sinh hoạt Đảng. Hai hướng triển khai này bổ sung cho nhau, từng bước đưa môi trường số vào cả hoạt động quản lý và hoạt động thường xuyên của đảng viên.
Khi dữ liệu thay đổi cách quản trị
Chuyển đổi số trong công tác Đảng diễn ra trong bối cảnh các ngành, lĩnh vực đang từng bước đổi mới phương thức hoạt động trên nền tảng công nghệ và dữ liệu. Với ngành hàng không, yêu cầu ấy càng trở nên rõ nét bởi đặc thù vận hành liên tục, mạng lưới hoạt động rộng và khối lượng thông tin cần được xử lý, phối hợp kịp thời.
Năm 2025, Vietnam Airlines thực hiện an toàn khoảng 156.200 chuyến bay, vận chuyển 25,65 triệu lượt hành khách và 340.200 tấn hàng hóa; mạng bay đạt 113 đường bay, kết nối 22 điểm nội địa và 39 điểm quốc tế tại 22 quốc gia. Theo Báo cáo thường niên 2025 của Vietnam Airlines, chỉ số trưởng thành số của Công ty mẹ tăng từ 30,1% năm 2022 lên 77,08% năm 2024; năm 2025, Hãng đạt 120 điểm Digital Airline Score và gia nhập nhóm “Advanced E-commerce Carriers”.
Những con số trên phản ánh quy mô hoạt động và xu hướng đẩy mạnh số hóa của Vietnam Airlines. Trong một môi trường mà công nghệ ngày càng tham gia sâu vào hoạt động khai thác, thương mại, kỹ thuật và quản trị, yêu cầu đổi mới phương thức tổ chức công việc không chỉ đặt ra đối với hoạt động sản xuất kinh doanh mà còn đối với công tác xây dựng Đảng. Tuy nhiên, chuyển đổi số công tác Đảng phải xuất phát từ đặc thù nghiệp vụ, nguyên tắc tổ chức và yêu cầu quản lý của Đảng, không đơn thuần sao chép phương thức quản trị doanh nghiệp.
Một trong những giá trị đáng chú ý của môi trường số là khả năng hỗ trợ theo dõi tiến độ và trạng thái xử lý công việc. Trong phương thức truyền thống, việc tổng hợp thông tin thường phải qua nhiều bước liên hệ, nhận báo cáo và đối chiếu giữa các đơn vị. Khi quy trình được thực hiện trên hệ thống điện tử, thông tin về hồ sơ đã tiếp nhận, đang xử lý hoặc chưa hoàn thành có điều kiện được cập nhật và theo dõi tập trung hơn. Qua đó, cấp ủy và cơ quan tham mưu có thêm cơ sở để nắm tình hình, nhận diện vướng mắc và kịp thời đôn đốc theo thẩm quyền.
Tuy nhiên, để những thông tin ấy thực sự phục vụ công tác quản lý, dữ liệu đầu vào phải bảo đảm chất lượng. Đây là yêu cầu có tính nền tảng của chuyển đổi số công tác Đảng. Trong phương thức truyền thống, thông tin về tổ chức đảng và đảng viên có thể được lưu giữ trong nhiều hồ sơ, danh sách và hệ thống khác nhau. Khi cần xử lý một nghiệp vụ, cán bộ phụ trách phải thực hiện thêm các bước kiểm tra, đối chiếu để bảo đảm sự thống nhất. Môi trường số có thể giảm bớt những thao tác lặp lại, nhưng chỉ khi dữ liệu được chuẩn hóa, cập nhật chính xác và sử dụng đúng quy định.
Kế hoạch số 77-KH/VPTW ngày 11/4/2026 của Văn phòng Trung ương Đảng về triển khai toàn quốc bốn thủ tục hành chính của Đảng trên môi trường điện tử đặt ra yêu cầu rà soát, chuẩn hóa thông tin đảng viên, đối soát với Cơ sở dữ liệu đảng viên 4.0, đồng thời bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ giữa các hệ thống phục vụ triển khai thủ tục.
Một thông tin chưa chính xác có thể ảnh hưởng đến việc xác thực tài khoản, tiếp nhận hồ sơ hoặc xử lý các bước tiếp theo. Khi dữ liệu được sử dụng trong nhiều quy trình, yêu cầu kiểm tra, cập nhật và xác định trách nhiệm đối với dữ liệu càng phải được thực hiện chặt chẽ. Chất lượng dữ liệu vì vậy không chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà gắn trực tiếp với chất lượng công tác quản lý và hiệu quả tổ chức thực hiện.
Từ góc độ rộng hơn, chuyển đổi số tạo điều kiện để từng bước chuyển từ phương thức quản lý phụ thuộc nhiều vào tổng hợp thủ công sang phương thức có sự hỗ trợ của dữ liệu. Cơ quan tham mưu có thể khai thác thông tin phục vụ thống kê, báo cáo; cấp có thẩm quyền có thêm cơ sở để theo dõi tiến độ, đánh giá tình hình và chỉ đạo xử lý những vấn đề phát sinh. Dữ liệu không thay thế việc đánh giá, xem xét của con người, nhưng có thể giúp quá trình đó được thực hiện trên cơ sở thông tin đầy đủ và kịp thời hơn.
Dẫu vậy, cần phân biệt giữa khả năng của công nghệ và hiệu quả đã được chứng minh. Một hệ thống có chức năng theo dõi tiến độ chưa đồng nghĩa mọi công việc đã được rút ngắn thời gian. Muốn đánh giá chuyển đổi số thực chất, cần có những chỉ số cụ thể về thời gian xử lý, tỷ lệ hồ sơ hoàn thành, mức độ sử dụng, chất lượng dữ liệu và phản hồi của tổ chức đảng, đảng viên. Khi những kết quả ấy có thể được kiểm chứng, chuyển đổi số mới không chỉ dừng ở việc thay đổi công cụ, mà từng bước góp phần nâng cao chất lượng quản trị và hiệu quả công tác xây dựng Đảng.
Con người và bài toán thu hẹp khoảng cách số
Công nghệ có thể được triển khai đồng bộ, nhưng khả năng tiếp cận của người sử dụng không phải lúc nào cũng đồng đều. Sự khác biệt về độ tuổi, điều kiện làm việc, thiết bị và kỹ năng số là những yếu tố cần được tính đến khi đưa các nền tảng mới vào hoạt động của tổ chức Đảng.
Một đảng viên thường xuyên sử dụng thiết bị thông minh có thể nhanh chóng làm quen với thủ tục trực tuyến. Trong khi đó, người ít tiếp xúc với công nghệ có thể cần được hướng dẫn từ những thao tác cơ bản. Nếu chỉ gửi tài liệu và yêu cầu tự thực hiện, những khó khăn cá nhân có thể kéo dài, ảnh hưởng đến tiến độ chung. Vì vậy, công tác tập huấn và hỗ trợ người dùng phải được xem là một phần của quá trình chuyển đổi, chứ không phải nhiệm vụ phát sinh sau khi hệ thống đã vận hành.
Theo nội dung Kế hoạch số 77-KH/VPTW được dẫn trong tài liệu, việc triển khai chú trọng hướng dẫn trực tiếp đối với đảng viên cao tuổi, đảng viên chưa có thiết bị thông minh và tổ chức hỗ trợ tại cơ sở khi cần thiết. Cách tiếp cận này cho thấy yêu cầu chuyển đổi số phải đi cùng việc tạo điều kiện để người sử dụng có thể tham gia. Không chỉ đảng viên, đội ngũ cấp ủy và cán bộ tham mưu cũng cần được trang bị kỹ năng phù hợp.
Người phụ trách phải hiểu quy trình nghiệp vụ, nắm được cách vận hành hệ thống, biết nhận diện vướng mắc và hướng dẫn đúng thẩm quyền. Khi có thay đổi về tính năng hoặc quy trình, thông tin cần được cập nhật kịp thời để tránh tình trạng mỗi nơi thực hiện một cách. Đây là bài toán tổ chức không thể giải quyết chỉ bằng phần mềm. Công nghệ cung cấp công cụ, nhưng sự phối hợp giữa các cấp, chất lượng hướng dẫn và tinh thần trách nhiệm của cán bộ, đảng viên mới quyết định công cụ đó có đi vào thực tế hay không.
Thu hẹp khoảng cách số vì thế không chỉ là hỗ trợ người chưa thành thạo công nghệ. Đó còn là quá trình xây dựng một năng lực chung, để tổ chức Đảng có thể vận hành ổn định trong môi trường mới.
Giữ vững nguyên tắc, bảo đảm an toàn trong môi trường số
Giữ vững nguyên tắc trong môi trường số vì vậy không phải là rào cản của đổi mới. Đó là điều kiện để chuyển đổi số được triển khai an toàn, tin cậy và bền vững. Đổi mới phương thức thực hiện không đồng nghĩa với thay đổi những nguyên tắc căn bản của công tác Đảng. Khi hồ sơ được chuyển từ giấy sang điện tử, yêu cầu về thẩm quyền, trình tự, tính chính xác và trách nhiệm của từng cấp vẫn phải được bảo đảm. Một quy trình có thể được hỗ trợ để xử lý thuận tiện hơn, nhưng không vì thế mà bỏ qua những bước kiểm tra cần thiết hoặc thay thế trách nhiệm của người có thẩm quyền.
Đối với công tác Đảng, vấn đề an toàn thông tin càng có ý nghĩa quan trọng. Dữ liệu về tổ chức đảng, đảng viên và các hoạt động nghiệp vụ có tính đặc thù, đòi hỏi việc quản lý, khai thác phải tuân thủ đúng quy định. Tài khoản cần được phân quyền phù hợp; hồ sơ điện tử phải được bảo vệ; việc truy cập, chỉnh sửa và sử dụng dữ liệu phải có cơ chế kiểm soát.
Quy định số 338-QĐ/TW đặt ra các yêu cầu về bảo đảm an toàn, bảo mật, tính toàn vẹn dữ liệu và trách nhiệm trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính của Đảng trên môi trường điện tử. Điều này cho thấy chuyển đổi số không phải là sự lựa chọn giữa thuận tiện và kỷ luật. Hai yêu cầu phải được thực hiện đồng thời.
Công nghệ có thể hỗ trợ kiểm soát quy trình tốt hơn, nhưng chỉ khi việc phân quyền, xác thực, lưu trữ và giám sát được tổ chức đúng. Cùng với đó, cần chú trọng trách nhiệm giải trình. Khi một hồ sơ được xử lý qua nhiều cấp, hệ thống phải hỗ trợ xác định rõ khâu tiếp nhận, người xử lý và trạng thái công việc theo quy định. Việc ứng dụng công nghệ không làm trách nhiệm cá nhân nhẹ đi; trái lại, phương thức mới đòi hỏi mỗi thao tác phải được thực hiện cẩn trọng và đúng thẩm quyền.
Từ số hóa thủ tục đến hệ sinh thái công tác Đảng số
Những thay đổi trong từng quy trình, từng thao tác và cách thức phối hợp giữa các cấp tuy có thể bắt đầu từ những công việc nhỏ, nhưng khi được thực hiện đồng bộ sẽ góp phần hình thành phương thức làm việc mới trong công tác Đảng. Giá trị của quá trình ấy không chỉ nằm ở việc giảm bớt thao tác thủ công, mà còn ở khả năng nâng cao chất lượng dữ liệu, tăng tính chủ động trong quản lý và hỗ trợ công tác lãnh đạo, chỉ đạo trên cơ sở thông tin đầy đủ, kịp thời hơn.
Chuyển đổi số công tác Đảng là một quá trình lâu dài, cần được triển khai có trọng tâm, có lộ trình và thường xuyên đánh giá, điều chỉnh. Những kết quả ban đầu là cơ sở để tiếp tục hoàn thiện, nhưng hiệu quả thực chất phải được thể hiện qua chất lượng tổ chức thực hiện, mức độ sử dụng của cán bộ, đảng viên và những chuyển biến cụ thể trong công việc.
Từ chủ trương đến quy trình, từ dữ liệu đến con người, các yếu tố ấy chỉ phát huy giá trị khi được kết nối trong một phương thức hoạt động thống nhất. Công nghệ có thể mở rộng khả năng xử lý và tiếp cận thông tin, nhưng không thay thế vai trò lãnh đạo của cấp ủy, trách nhiệm của cán bộ, đảng viên hay những nguyên tắc tổ chức của Đảng.
Ở tầm nhìn rộng hơn, chuyển đổi số công tác Đảng còn gắn với yêu cầu nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền và sức chiến đấu của Đảng trong giai đoạn phát triển mới. Khi đất nước bước vào thời kỳ đẩy mạnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và hội nhập sâu rộng, khối lượng thông tin, tốc độ vận động của thực tiễn và yêu cầu phối hợp giữa các cấp, các ngành ngày càng lớn. Điều đó đòi hỏi phương thức lãnh đạo, chỉ đạo phải tiếp tục được đổi mới, bảo đảm thông tin kịp thời, tổ chức thực hiện chặt chẽ và phản ứng hiệu quả trước những vấn đề mới phát sinh.
Trong tiến trình ấy, chuyển đổi số không phải một nhiệm vụ kỹ thuật đứng riêng, mà là một thành tố của quá trình đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, xây dựng hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả và nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân. Những nền tảng số được xây dựng hôm nay, nếu được vận hành đúng hướng, sẽ góp phần tạo lập cơ sở dữ liệu và phương thức phối hợp cần thiết để các cấp ủy nắm chắc tình hình, tăng cường năng lực dự báo, nâng cao chất lượng tham mưu và tổ chức thực hiện các chủ trương, nghị quyết.
Đó cũng là sự chuẩn bị cần thiết để công tác xây dựng Đảng tiếp tục đáp ứng yêu cầu của thời đại số, đồng hành với mục tiêu phát triển nhanh, bền vững của đất nước.
Đổi mới phương thức nhưng giữ vững nguyên tắc; khai thác giá trị của dữ liệu đi đôi với bảo đảm an toàn, bảo mật; ứng dụng công nghệ gắn với nâng cao năng lực và trách nhiệm của con người, đó là những yêu cầu để chuyển đổi số công tác Đảng đi vào chiều sâu. Khi các nền tảng số thực sự phục vụ tốt hơn cho tổ chức đảng và đảng viên, “không gian số” sẽ dần trở thành một phần tự nhiên trong phương thức hoạt động của Đảng, góp phần nâng cao chất lượng công tác xây dựng Đảng và đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới.
