Trong giai đoạn phát triển hiện nay, Việt Nam đứng trước nhiều thời cơ lớn nhưng cũng đối mặt với không ít thách thức. Đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao năng lực cầm quyền của Đảng và tinh gọn bộ máy hệ thống chính trị là đòi hỏi khách quan, là bước đi cần thiết để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước nhanh, bền vững.
Tái cấu trúc bộ máy hành chính nhà nước, trọng tâm là sắp xếp đơn vị hành chính (ĐVHC) cấp huyện, cấp xã, tiến tới mô hình tổ chức tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, là một cuộc cách mạng về tổ chức thể chế.
Công tác xây dựng Đảng và đổi mới tổ chức bộ máy đang được đặt ở vị trí trung tâm, tạo nền tảng cho đất nước vươn mình trong kỷ nguyên mới.
Tuy nhiên, trước những thay đổi lớn mang tính hệ thống, các thế lực thù địch, phản động và các đối tượng bất mãn, cực đoan đã lợi dụng không gian mạng để xuyên tạc, bóp méo bản chất của công tác cải cách. Vì vậy, cần nhận diện, phản bác các quan điểm sai trái, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng.
Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc sắp xếp bộ máy
Lý luận và thực tiễn đã chỉ ra rằng mọi biến đổi của kiến trúc thượng tầng đều phải dựa trên cơ sở hạ tầng kinh tế – xã hội. Triết học Mác – Lênin khẳng định cơ sở hạ tầng giữ vai trò quyết định kiến trúc thượng tầng, còn kiến trúc thượng tầng có sự tác động trở lại mạnh mẽ đối với cơ sở hạ tầng.
Cơ sở hạ tầng là tổng hợp những quan hệ sản xuất cấu thành cơ cấu kinh tế của một xã hội. Kiến trúc thượng tầng là toàn bộ những quan điểm chính trị, pháp quyền, triết học, tôn giáo… cùng các thiết chế tương ứng như nhà nước, đảng phái, tổ chức xã hội được hình thành trên nền tảng đó.
Khi lực lượng sản xuất phát triển, nền kinh tế chuyển mạnh sang kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa hiện đại, hạ tầng giao thông, hạ tầng số và hạ tầng kỹ thuật kết nối rộng khắp, ranh giới không gian kinh tế đã vượt xa địa giới hành chính truyền thống.
Một bộ máy hành chính cồng kềnh, chia nhỏ các ĐVHC sẽ trở thành lực cản, làm phân tán nguồn lực và tăng chi phí vận hành. Do đó, sắp xếp các ĐVHC là sự điều chỉnh chủ động, khoa học của kiến trúc thượng tầng nhằm mở đường cho cơ sở hạ tầng phát triển. Tinh gọn bộ máy không đơn thuần là thu bớt trụ sở hay giảm số lượng công chức.
Bản chất của nó là tái cấu trúc phương thức quản trị quốc gia, để hệ thống chính trị vận hành thông suốt, phù hợp với trình độ phát triển mới của lực lượng sản xuất.
Dưới góc nhìn xã hội học, ĐVHC là không gian sinh sống, kết nối và giao tiếp xã hội của cộng đồng dân cư. Quá trình đô thị hóa và di dân tại các đô thị lớn đang làm thay đổi mật độ dân số, cấu trúc lao động cũng như nhu cầu sử dụng dịch vụ công của người dân.
Sự thay đổi này đặt ra yêu cầu sử dụng hiệu quả nguồn lực ngân sách trong quản trị công. Duy trì nhiều đơn vị hành chính quy mô nhỏ có thể làm tăng chi phí tổ chức và vận hành bộ máy, ảnh hưởng đến khả năng phân bổ nguồn lực cho đầu tư phát triển. Sắp xếp đơn vị hành chính nhằm tinh gọn tổ chức, tiết kiệm chi phí, tạo điều kiện tập trung nguồn lực đầu tư vào trường học, bệnh viện, công viên và hạ tầng giao thông.
Bộ máy tinh gọn còn giúp rút ngắn quy trình hành chính, giảm nấc trung gian, làm rõ trách nhiệm của từng cán bộ, công chức. Nhờ đó, chất lượng phục vụ người dân được nâng lên, chi phí tuân thủ của người dân và doanh nghiệp giảm xuống.
Cùng với đó là sự chuyển dịch tư duy quản trị từ “chiều rộng địa lý” sang “tốc độ quản trị”. Trước đây, khi giao thông và công nghệ thông tin còn hạn chế, mô hình bốn cấp từ Trung ương, tỉnh, huyện đến xã là cần thiết. Tuy nhiên, quá nhiều tầng nấc trung gian đã tạo ra sự cắt khúc thông tin và phân tán trách nhiệm.
Mô hình ba cấp hiện nay, từ Trung ương đến tỉnh, thành phố và chính quyền cơ sở, dựa trên nền tảng dữ liệu liên thông, giúp rút ngắn khoảng cách hành chính, minh bạch quy trình và nâng cao hiệu lực quản trị.
Quyền lực nhà nước ngày nay không đo bằng số lượng trụ sở trên một địa bàn mà đo bằng tốc độ và hiệu quả phục vụ nhân dân. Loại bỏ cấp trung gian, quy hoạch lại không gian cấp xã, phường cũng là giải phóng lực lượng sản xuất khỏi ranh giới cát cứ địa phương, tạo không gian phát triển kinh tế – xã hội rộng lớn và đồng bộ hơn.
Đánh giá về quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từng khẳng định: “Cuộc cách mạng sắp xếp tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị đã và đang diễn ra rất khẩn trương, quyết liệt, thống nhất cao… Đây là thời điểm vàng để tinh gọn bộ máy”.
Kết quả từ thực tiễn
Chủ trương sắp xếp các ĐVHC cấp huyện, cấp xã giai đoạn 2019-2021 và 2023-2025 theo các nghị quyết của Bộ Chính trị, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Chính phủ là bước đi có tính đột phá. Thực tiễn vận hành thời gian qua cho thấy tính đúng đắn của chủ trương này.
Thứ nhất, việc thu gọn hàng trăm ĐVHC cấp huyện, cấp xã đã tinh gọn bộ máy, giảm hàng nghìn cán bộ dôi dư và tiết kiệm hàng nghìn tỷ đồng cho ngân sách nhà nước mỗi năm.
Thứ hai, sáp nhập đã mở rộng không gian phát triển, giúp các địa phương quy hoạch lại không gian kinh tế – xã hội, phát huy tiềm năng về đất đai, tài nguyên và nhân lực.
Thứ ba, chất lượng dịch vụ công được nâng cao. Nhờ đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng chính quyền điện tử, chính quyền số, việc giải quyết thủ tục hành chính không bị gián đoạn, đồng thời nhanh chóng, công khai, minh bạch hơn.
Sắp xếp các phường tại Hà Nội là ví dụ tiêu biểu. Là trung tâm chính trị, hành chính quốc gia với mật độ dân số cao bậc nhất cả nước, nhiều phường nội thành của Hà Nội trước đây có diện tích chưa đầy 0,3 km² nhưng vẫn duy trì đầy đủ bộ máy với hàng chục công chức.
Không gian quá nhỏ, ranh giới chia cắt gây khó khăn cho quy hoạch hạ tầng đồng bộ, làm trùng lặp vị trí công tác và tăng chi phí vận hành bộ máy.
Các quận nội thành Hà Nội như Hoàn Kiếm, Ba Đình, Đống Đa, Hai Bà Trưng có diện tích nhỏ nhưng mật độ dân số rất cao, gắn với nhiều giá trị lịch sử, văn hóa. Sáp nhập các phường giúp khắc phục tình trạng manh mún trong quản lý đô thị, tạo điều kiện xây dựng hạ tầng đồng bộ và triển khai mô hình quản trị đô thị thông minh.
Qua lấy ý kiến cử tri tại các phường thuộc diện sáp nhập của Hà Nội, tỷ lệ đồng thuận tại nhiều nơi đạt trên 90-95%, thể hiện niềm tin của Nhân dân vào đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước.
Sau sáp nhập và tái cấu trúc gắn với số hóa, mô hình phường mới tại Hà Nội tối ưu hóa không gian công cộng và hạ tầng kỹ thuật. Đội ngũ công chức tinh gọn, chuyên môn được nâng cao, tập trung cho chuyển đổi số. Người dân có thể thực hiện giao dịch hành chính trên cơ sở dữ liệu dùng chung, giải quyết thủ tục trực tuyến liên thông nhanh chóng, thuận tiện. Sáp nhập các phường tại Hà Nội là bước đi nhằm xây dựng mô hình chính quyền đô thị thông minh, phù hợp với tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.
Nhận diện và phản bác các luận điệu sai trái
Tranh thủ thời điểm toàn Đảng, toàn dân tập trung triển khai Nghị quyết Đại hội XIV và tinh gọn bộ máy hệ thống chính trị, các thế lực thù địch, phản động cùng các đối tượng cơ hội chính trị liên tục tung ra luận điệu sai trái, bóp méo bản chất. Nhận diện và phản bác trực diện các luận điệu này là yêu cầu cấp thiết trên mặt trận tư tưởng.
Trước hết, cần bác bỏ luận điệu cho rằng “sáp nhập ĐVHC là xóa bỏ truyền thống văn hóa, lịch sử, làm mất đi bản sắc làng xã, phố phường”. Văn hóa và bản sắc không phụ thuộc vào địa giới hành chính trên giấy tờ, mà kết tinh trong lối sống, di sản, tín ngưỡng, tri thức dân gian và niềm tự hào của cộng đồng.
Điều chỉnh tên gọi hành chính không làm mất đi các di tích lịch sử, đình, chùa hay lễ hội truyền thống. Thực tế, trong quá trình sáp nhập, Đảng và Chính phủ luôn chỉ đạo lựa chọn tên gọi mới trên cơ sở kế thừa giá trị lịch sử, văn hóa hoặc ghép tên hài hòa, có lấy ý kiến rộng rãi của Nhân dân.
Sáp nhập còn giúp tập trung nguồn lực để tu bổ, tôn tạo di tích một cách bài bản hơn.
Thứ hai, cần phản bác luận điệu quy chụp “sáp nhập thực chất là đấu đá nội bộ, thanh trừng phe phái, giảm biên chế cơ học đẩy người lao động vào đường cùng”. Luận điệu này nhằm gieo rắc nghi ngờ, chia rẽ nội bộ và hạ thấp uy tín của Đảng. Công tác tổ chức, cán bộ trong quá trình sáp nhập luôn được thực hiện theo nguyên tắc dân chủ, công khai, minh bạch, có lý, có tình.
Văn kiện Đại hội XIV của Đảng và các chỉ đạo của Tổng Bí thư nhấn mạnh: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ công tác cán bộ bảo đảm thực chất, hiệu quả… Xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp thực sự có đức, có tài, không ngừng tự đổi mới, ngang tầm nhiệm vụ”.
Nhà nước ban hành chính sách đối với cán bộ, công chức dôi dư nghỉ hưu trước tuổi hoặc chuyển đổi nghề nghiệp, như Nghị định số 29/2023/NĐ-CP. Việc sắp xếp cán bộ được thực hiện theo lộ trình 5 năm, không rập khuôn, máy móc, bảo đảm ổn định đời sống cán bộ và trật tự xã hội.
Thứ ba, cần chỉ rõ sự ngụy biện của luận điệu “sáp nhập chỉ gây phiền hà, ‘hành’ dân khi thay đổi giấy tờ, lãng phí trụ sở cũ”. Luận điệu này lợi dụng tâm lý ngại thay đổi của một bộ phận người dân để phóng đại khó khăn ban đầu.
Về thủ tục, với chiến lược chuyển đổi số quốc gia và Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư (Đề án 06), việc điều chỉnh thông tin cư trú, căn cước hay đăng ký kinh doanh được tích hợp trên môi trường số. Cơ quan chức năng chủ động chuyển đổi dữ liệu miễn phí, không bắt buộc người dân đổi giấy tờ đồng loạt nếu chưa có nhu cầu giao dịch mới.
Về trụ sở dôi dư, chính quyền các địa phương, trong đó có Hà Nội, đã có kế hoạch chuyển đổi công năng thành cơ sở y tế, trường học, điểm sinh hoạt văn hóa cộng đồng hoặc trụ sở cho lực lượng an ninh cơ sở, biến tài sản công dư thừa thành phúc lợi xã hội.
Trong cuộc đấu tranh tư tưởng, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và vai trò của báo chí cách mạng, trong đó có Giải Búa liềm vàng, có ý nghĩa quan trọng.
Kết luận số 21-KL/TW ngày 25/10/2021 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng xác định “xây” là nhiệm vụ cơ bản, chiến lược, lâu dài, “chống” là nhiệm vụ quan trọng, cấp bách.
Ở mặt “xây”, báo chí tập trung tuyên truyền sự vận hành hiệu quả của mô hình bộ máy mới, lan tỏa gương cán bộ tận tụy, sáng tạo, các sáng kiến chuyển đổi số, tạo đồng thuận trong Nhân dân.
Ở mặt “chống”, báo chí cách mạng là lực lượng xung kích phản bác luận điệu sai trái, tin giả, đấu tranh chống “diễn biến hòa bình”, cảnh báo nguy cơ “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ.
Giải Búa liềm vàng lần thứ XI – năm 2026 diễn ra trong năm đầu triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, cũng là thời điểm mô hình tổ chức bộ máy mới chính thức vận hành.
Theo Kế hoạch số 39-KH/BTCTW ngày 30/6/2026 của Ban Tổ chức Trung ương, Giải năm nay tập trung tuyên truyền mô hình mới, cách làm hay trong sáp nhập ĐVHC, tinh gọn bộ máy, chuyển đổi số; bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; khơi dậy niềm tin và sự đồng thuận của Nhân dân.
Tại Đảng bộ Skypec, Đảng ủy đã ban hành Công văn số 396-CV/TVĐU ngày 23/7/2026, quán triệt Kế hoạch số 39-KH/BTCTW đến cán bộ, đảng viên và người lao động, đưa việc viết bài tuyên truyền xây dựng Đảng thành đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng.
Mỗi cán bộ, đảng viên khi tham gia viết bài cũng là tự rèn luyện bản lĩnh chính trị, nâng cao “sức đề kháng” trước thông tin độc hại trên không gian mạng. Đơn vị gắn công tác xây dựng Đảng với nhiệm vụ sản xuất kinh doanh, định hướng các bài viết phản ánh thực tiễn chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực lãnh đạo. Điều đó cho thấy chủ trương của Đảng đã đi vào từng cơ quan, đơn vị.
Để chủ trương sáp nhập ĐVHC tiếp tục đi vào cuộc sống hiệu quả, bền vững, đồng thời đấu tranh với các âm mưu chống phá, cần tập trung thực hiện đồng bộ một số giải pháp.
Một là, đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền trước, trong và sau sáp nhập theo phương châm “lấy cái đẹp dẹp cái xấu”. Báo chí cách mạng giữ vai trò định hướng dư luận, giải thích rõ lý do, tiêu chí, lộ trình và quyền lợi của Nhân dân; khuyến khích viết về những tấm gương đặt lợi ích tập thể lên trên lợi ích cá nhân, các sáng kiến hành chính phục vụ người dân tốt hơn.
Hai là, đánh giá cán bộ khách quan, công tâm; lựa chọn người có đức, có tài, có tư duy đổi mới đảm nhiệm vị trí lãnh đạo tại ĐVHC mới. Giải quyết thỏa đáng, kịp thời chế độ, chính sách đối với cán bộ dôi dư; làm tốt công tác tư tưởng để cán bộ yên tâm, đồng thuận.
Ba là, tăng cường chuyển đổi số, hiện đại hóa hạ tầng công nghệ thông tin tại ĐVHC mới. Bảo đảm liên thông dữ liệu dân cư, đất đai, doanh nghiệp để người dân không phải làm lại các thủ tục không cần thiết; đẩy mạnh dịch vụ công trực tuyến toàn trình, hạn chế nhũng nhiễu, tiêu cực.
Bốn là, chủ động nắm bắt dư luận xã hội, nhất là trên không gian mạng; kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các đối tượng đưa thông tin sai sự thật, kích động, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Xây dựng “thế trận lòng dân” trên không gian mạng, trang bị cho người dân tư duy phản biện để có “sức đề kháng” trước tin giả, tin xấu độc.
Thực tiễn sáp nhập ĐVHC thời gian qua, trong đó có việc sắp xếp các phường tại Hà Nội, đã mang lại hiệu quả rõ rệt: bộ máy gọn nhẹ hơn, nguồn lực tập trung hơn, dịch vụ công hiện đại hơn và đời sống nhân dân được chăm lo tốt hơn. Những luận điệu xuyên tạc đi ngược lại xu thế phát triển và nguyện vọng chính đáng của nhân dân.
Tái cấu trúc, sáp nhập ĐVHC và tinh gọn bộ máy hệ thống chính trị là yêu cầu tất yếu, thể hiện tầm nhìn và quyết tâm chính trị của Đảng và Nhà nước. Đây là cuộc đổi mới về phương thức lãnh đạo và quản trị quốc gia, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới.
Dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, từ Trung ương đến các cấp ủy cơ sở như Đảng bộ Skypec, cùng sự đồng lòng của Nhân dân, công cuộc đổi mới tổ chức bộ máy sẽ tạo đà để đất nước phát triển phồn vinh, hạnh phúc.
