Trong những năm dịch Covid-19, có một câu chuyện mà đến bây giờ tôi vẫn thấy nặng lòng mỗi khi nhớ lại. Một phi công đang thực hiện cách ly theo quy định thì nhận tin mẹ mất. Anh không thể trở về tiễn đưa mẹ trong những giờ phút cuối cùng.
Đối với người làm công tác kế hoạch tổ bay, đó là một hoàn cảnh khiến chúng tôi phải nghĩ nhiều. Trong công việc hằng ngày, chúng tôi quen với những con số: số lượng phi công, giờ bay, thời gian làm nhiệm vụ, thời gian nghỉ ngơi, khả năng đáp ứng nguồn lực.
Nhưng phía sau mỗi cái tên trên bảng kế hoạch là một con người với gia đình, những mối quan tâm và cả những nỗi niềm riêng.
Dịch bệnh rồi cũng qua đi, hoạt động hàng không dần trở lại nhịp bình thường. Những quy định cách ly từng khiến công tác bố trí tổ bay trở nên rất phức tạp giờ đã là chuyện của một giai đoạn đặc biệt.
Nhưng câu chuyện ấy vẫn nhắc tôi rằng công việc kế hoạch tổ bay chưa bao giờ đơn thuần là những phép tính về nguồn lực hay việc sắp xếp con người vào các chuyến bay.
Chúng tôi làm việc với những con số, nhưng phía sau những con số ấy trước hết là con người. Nhiều năm công tác tại Phòng Kế hoạch tổ bay, Trung tâm Điều hành khai thác (OCC), Tổng công ty Hàng không Việt Nam, tôi nhận thấy có những bài học không đến từ sách vở hay quy trình nghiệp vụ, mà từ chính những tình huống thực tế như vậy.
Công việc càng nhiều áp lực, người thực hiện càng phải giữ được sự tỉnh táo trong chuyên môn, sự nghiêm túc với các quy định và cả sự thấu hiểu đối với những người cùng làm việc.
Những bài toán luôn thay đổi
Nếu những năm Covid-19 là thời kỳ kế hoạch bay và chính sách cách ly có thể thay đổi liên tục, thì các đợt cao điểm Tết, cao điểm hè lại đặt ra những áp lực khác về nguồn lực và khả năng đáp ứng sản lượng.
Mỗi dịp Tết, khi nhu cầu đi lại tăng cao, công tác bố trí tổ bay đòi hỏi sự tính toán kỹ lưỡng hơn. Lịch bay đêm, những chuyến khởi hành từ sáng sớm và nhu cầu tăng chuyến trong điều kiện nguồn lực phi công, tiếp viên có hạn khiến công tác bố trí tổ bay thêm phức tạp.
Có những phi công, tiếp viên thực hiện nhiệm vụ xuyên giao thừa, khi nhiều gia đình đang quây quần bên nhau. Cũng có những người được bố trí nghỉ trong dịp Tết.
Vừa đáp ứng kế hoạch khai thác, bảo đảm các quy định về thời gian làm nhiệm vụ và nghỉ ngơi, vừa quan tâm đến nguyện vọng chính đáng của người lao động là bài toán không phải lúc nào cũng có lời giải khiến tất cả đều hài lòng.
Cao điểm hè lại có những đặc thù riêng. Sản lượng khai thác duy trì ở mức cao trong nhiều tháng, các yêu cầu điều chỉnh lịch bay phát sinh trong khi điều kiện thời tiết, hạ tầng sân bay và nguồn lực vẫn có giới hạn. Công tác kế hoạch vì vậy cần chính xác, đồng thời phải có khả năng dự báo và chủ động chuẩn bị phương án thay thế.
Năm 2026, những biến động của tình hình thế giới tiếp tục đặt ra yêu cầu mới. Xung đột tại Trung Đông khiến giá nhiên liệu hàng không tăng mạnh, hoạt động trung chuyển qua khu vực này bị gián đoạn.
Với Vietnam Airlines, bên cạnh áp lực chi phí là cơ hội đáp ứng nhu cầu đi lại trên các đường bay thẳng giữa Việt Nam và châu Âu. Để tăng thêm ghế mở bán, kế hoạch khai thác phải được tính toán, điều chỉnh đến từng chuyến bay. Có chuyến cần bố trí tàu bay có sức chứa lớn hơn, có phương án phải xem xét lại thời gian bay, khả năng nối chuyến và nguồn lực tổ bay.
Việc thay đổi đường bay để tránh vùng trời có xung đột cũng có thể kéo theo điều chỉnh về thời gian làm nhiệm vụ, lịch nghỉ và kế hoạch phân bay tiếp theo.
Với người làm kế hoạch tổ bay, mỗi thay đổi như vậy là một bài toán mới: đáp ứng yêu cầu thương mại nhưng phải bảo đảm điều kiện khai thác, sử dụng nguồn lực hiệu quả mà không được xem nhẹ các tiêu chuẩn an toàn. Điều đáng nói là những yêu cầu ấy thường đến cùng một lúc. Vừa phải ứng phó với chi phí nhiên liệu tăng, vừa phải tận dụng cơ hội thị trường, vừa bảo đảm kế hoạch khai thác không bị ảnh hưởng dây chuyền.
Công việc của Phòng Kế hoạch tổ bay vì vậy không đơn thuần là lập lịch phân bay. Với quy mô hơn 4.000 phi công, tiếp viên phục vụ hoạt động khai thác của Vietnam Airlines và các hãng thành viên, phòng phải thường xuyên tính toán nhu cầu nguồn lực, dự báo những giai đoạn có nguy cơ thiếu hụt và phối hợp với các đơn vị liên quan để xây dựng phương án phù hợp.
Những giai đoạn khai thác khó khăn cũng cho thấy không một bộ phận nào có thể tự mình giải quyết tất cả. Có những phương án phải trao đổi, điều chỉnh nhiều lần. Có những yêu cầu không thể đáp ứng ngay, dù ai cũng hiểu tính cấp thiết của công việc. Khi ấy, điều quan trọng không phải là cố bảo vệ phương án của mình, mà là cùng nhau tìm ra giải pháp phù hợp nhất.
Để công tác Đảng không đứng ngoài công việc
Chi bộ Kế hoạch tổ bay hiện có 32 đảng viên. Những vấn đề về thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, ý thức trách nhiệm, kỷ luật và sự phối hợp trong công việc là nội dung thường xuyên được trao đổi trong sinh hoạt chi bộ.
Tham gia công tác chi ủy, tôi luôn nghĩ chất lượng sinh hoạt Đảng cần được nhìn rộng hơn việc thực hiện đầy đủ các nội dung theo quy định. Điều đáng quan tâm là sau mỗi kỳ sinh hoạt, những vấn đề được trao đổi có giúp mỗi người nhìn nhận rõ hơn trách nhiệm của mình hay không.
Với người làm kế hoạch tổ bay, tính tiên phong, gương mẫu bắt đầu từ những việc cụ thể: chủ động rà soát phương án trước khi trình, kịp thời cảnh báo nguy cơ thiếu hụt nguồn lực, không đùn đẩy khi phát sinh vướng mắc hoặc mạnh dạn đề xuất cách làm mới khi quy trình hiện tại chưa thực sự hiệu quả.
Trong sinh hoạt chi bộ, việc duy trì nguyên tắc tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình gắn với đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ tạo điều kiện để đảng viên trao đổi thẳng thắn, nhìn nhận những mặt còn hạn chế và cùng tìm cách khắc phục.
Có những vấn đề thoạt nhìn chỉ thuần túy thuộc về chuyên môn, nhưng khi xem xét kỹ lại liên quan đến ý thức trách nhiệm và cách phối hợp giữa con người với nhau. Một kế hoạch chậm hoàn thành có thể do nhiều nguyên nhân.
Một phương án phải điều chỉnh nhiều lần chưa hẳn là thiếu sót, bởi điều kiện khai thác luôn biến động. Điều quan trọng là biết phân tích đúng nguyên nhân, phân biệt yếu tố khách quan với những việc có thể chủ động làm tốt hơn.
Tôi nghĩ người đảng viên không nhất thiết phải luôn là người có thành tích nổi bật nhất. Nhưng cần là người nghiêm túc với công việc, dám nhận trách nhiệm, biết lắng nghe và không ngại nhìn nhận những điều mình chưa làm tốt.
Với cán bộ làm công tác quản lý, sự gương mẫu còn thể hiện ở cách đối xử công bằng với đồng nghiệp, tạo điều kiện để mọi người phát huy năng lực và sẵn sàng tiếp thu những ý kiến khác biệt.
Một tập thể có thể có những người rất giỏi chuyên môn, nhưng nếu thiếu sự tin tưởng và phối hợp thì khó phát huy hết khả năng. Đó cũng là lý do công tác xây dựng đoàn kết, giữ gìn kỷ luật và phát huy tinh thần trách nhiệm cần gắn với nhiệm vụ chuyên môn của đơn vị.
Đổi mới để đáp ứng yêu cầu mới
Những biến động của hoạt động hàng không thời gian qua khiến chúng tôi nhận thấy rõ hơn sự cần thiết phải đổi mới phương pháp làm việc.
Nâng cao chất lượng dự báo nguồn lực, tối ưu hành trình tổ bay, kiểm soát chi phí khách sạn, xe đưa đón và công tác phí đều là những việc cần được quan tâm thường xuyên. Khi giá nhiên liệu tăng cao và áp lực tiết giảm chi phí lớn hơn, hiệu quả sử dụng mỗi nguồn lực càng có ý nghĩa.
Cùng với đó, việc hoàn thiện hệ thống điều hành lịch bay phi công, tiếp viên AVES và từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào nhiệm vụ chuyên môn đã mở thêm khả năng hỗ trợ xử lý dữ liệu, giảm thao tác thủ công và hạn chế sai sót.
Tuy nhiên, công nghệ không thể thay thế hoàn toàn kinh nghiệm, khả năng đánh giá và trách nhiệm của người làm kế hoạch. Một phương án tối ưu trên hệ thống vẫn phải được kiểm tra trong điều kiện khai thác thực tế.
Bên cạnh ứng dụng công nghệ, phòng tiếp tục duy trì việc luân chuyển vị trí công tác trong nội bộ, giúp cán bộ, nhân viên có điều kiện tiếp cận những mảng nghiệp vụ khác nhau. Khi hiểu thêm công việc của đồng nghiệp, mỗi người cũng dễ chia sẻ và phối hợp với nhau hơn.
Những thay đổi ấy không quá lớn lao, nhưng rất cần thiết trong môi trường mà yêu cầu công việc luôn biến động. Từ góc độ công tác Đảng, tôi cho rằng phát huy vai trò tiên phong của đảng viên cũng cần bắt đầu từ tinh thần sẵn sàng học hỏi, không bằng lòng với cách làm cũ và chủ động đóng góp vào những cải tiến của tập thể.
Cùng với nhiệm vụ chuyên môn, chi bộ và tập thể phòng luôn quan tâm, chăm lo đời sống người lao động, thăm hỏi những trường hợp khó khăn, ốm đau, hiếu hỷ, duy trì các hoạt động đoàn thể và phong trào văn hóa, thể thao.
Những việc ấy có thể không trực tiếp cải thiện một chỉ tiêu khai thác, nhưng giúp đồng nghiệp hiểu và gắn bó với nhau hơn. Trong những giai đoạn nhiều áp lực, sự quan tâm và chia sẻ đôi khi có ý nghĩa hơn chúng ta vẫn nghĩ.
Phần lớn hành khách sẽ không bao giờ biết những người xây dựng lịch bay, tính toán nguồn lực hay điều chỉnh phương án tổ bay là ai. Điều họ quan tâm là chuyến bay có được thực hiện an toàn, thuận lợi và đúng kế hoạch hay không. Với người làm kế hoạch, đó cũng chính là một phần ý nghĩa của công việc.
Nhìn lại những năm dịch bệnh, các đợt cao điểm Tết, cao điểm hè và những biến động của thị trường hàng không năm 2026, tôi thấy công việc của mình đã thay đổi rất nhiều. Những bài toán về nguồn lực, chi phí và hiệu quả khai thác ngày càng phức tạp. Nhưng có một điều không thay đổi: phía sau mỗi quyết định vẫn là trách nhiệm đối với con người và công việc chung.
Tôi vẫn nhớ người phi công không thể về chịu tang mẹ trong những ngày cách ly. Câu chuyện ấy nhắc rằng không phải khó khăn nào cũng có thể giải quyết bằng một phương án điều hành, nhưng sự thấu hiểu và tinh thần trách nhiệm thì không thể thiếu. Công tác xây dựng Đảng ở cơ sở, với tôi, cũng bắt đầu từ những điều như vậy.
Bên cạnh việc thực hiện đầy đủ nghị quyết và duy trì nền nếp sinh hoạt, điều cần hướng tới là để mỗi cán bộ, đảng viên có trách nhiệm hơn với phần việc của mình, biết chia sẻ khó khăn với đồng nghiệp và cùng nhau xây dựng một tập thể vững mạnh.
Một bảng kế hoạch có thể được điều chỉnh nhiều lần trước khi đi vào thực hiện. Một nghị quyết cũng cần được cụ thể hóa qua nhiều việc làm mới tạo ra chuyển biến thực sự. Có lẽ, điều quan trọng không nằm ở những gì đã viết trong kế hoạch hay nghị quyết, mà ở cách mỗi người thực hiện trách nhiệm của mình khi bắt tay vào công việc.
