Hành trình về nguồn của Chi bộ Phòng Điều hành ASOC: Tri ân – Côn Đảo hùng thiêng

Tháng Tám ở đảo thiêng

Côn Đảo đón đoàn bằng biển xanh ngắt và những rặng bàng cổ thụ rợp bóng. Nhưng chỉ cần đi thêm vài trăm mét, vẻ thanh bình ấy nhường chỗ cho một trang sử khác. Suốt 113 năm (1862-1975), quần đảo này là nơi thực dân Pháp rồi đế quốc Mỹ dựng lên hệ thống nhà tù khắc nghiệt bậc nhất Đông Dương, với 127 phòng giam, 42 xà lim và 504 phòng giam biệt lập – khu “chuồng cọp” khét tiếng. Khoảng 20.000 chiến sĩ yêu nước thuộc nhiều thế hệ đã bị giam cầm, tra tấn và nằm lại nơi đây.

Chuyến đi diễn ra đúng dịp cả nước hướng về kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám (19/8/1945-19/8/2026) và Quốc khánh 2/9. Côn Đảo hôm nay cũng đã mang một diện mạo hành chính mới. Từ ngày 1/7/2025, quần đảo gồm 16 hòn đảo lớn nhỏ, cách trung tâm TP.HCM hơn 230 km, trở thành đặc khu duy nhất trực thuộc Thành phố.

Điểm dừng chân đầu tiên là Cầu tàu 914 và Dinh Chúa Đảo. Đứng trên những phiến đá xếp chồng nơi mép sóng, cả đoàn lặng đi khi nghe kể về con số 914 – theo lưu truyền là số người tù khổ sai đã ngã xuống trong quá trình xẻ đá từ Núi Chúa về đắp nên cầu tàu. Cũng chính cây cầu ấy, vào tháng 9/1945 và tháng 5/1975, đã rợp cờ hoa đón hàng ngàn người tù chính trị trở về đất liền trong ngày toàn thắng. Một cây cầu, hai chiều lịch sử.

“Trường học” sau song sắt

Những cánh cổng sắt đen sì của Trại Phú Hải, Phú Sơn, Phú Tường (chuồng cọp Pháp), Phú Bình (chuồng cọp Mỹ), Trại V và khu Chuồng Bò lần lượt mở ra. Xà lim ẩm thấp không ánh sáng. Hầm xay lúa ngột ngạt. Hầm phân bò sâu hoắm. Và phía trên các phòng biệt giam là dàn song sắt, nơi cai ngục đứng nhìn xuống, rắc vôi bột, xối nước bẩn, dùng sào bịt đồng thọc xuống người tù. Không cần lời bình luận, những chứng tích ấy đã tự nói lên sự tàn bạo của chế độ nhà tù.

Nhưng điều khiến đoàn công tác lặng người lâu hơn cả lại không phải sự tàn bạo, mà là những gì đã diễn ra bên trong bốn bức tường ấy. Người tù cộng sản đã biến xà lim thành lớp học: Dạy chữ theo lối “bình dân học vụ”, giảng lý luận cách mạng, ra báo bí mật; trong đó có tờ báo được viết bằng phấn vôi ngay trên nền đá nhà giam. Côn Đảo vì thế còn được gọi bằng một cái tên khác: “Trường học cộng sản”, nơi tôi luyện nên Chủ tịch Tôn Đức Thắng, các Tổng Bí thư Lê Duẩn, Nguyễn Văn Cừ, Lê Hồng Phong, cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng, các đồng chí Phạm Hùng, Lê Đức Thọ, Nguyễn Văn Linh…

Ở một góc khác của lịch sử, ngày 23/1/1952, cô gái Đất Đỏ Võ Thị Sáu bước ra pháp trường khi mới 19 tuổi. Chị từ chối rửa tội, nhìn thẳng vào họng súng kẻ thù và cất tiếng hát. Tại Bảo tàng Côn Đảo, những hiện vật, tư liệu và mô hình phục dựng giúp cả đoàn hệ thống lại trọn vẹn chặng đường 113 năm ấy, từ bản án đến bản lĩnh.

Phút lặng ở Hàng Dương

Thời khắc xúc động nhất của hành trình là lễ dâng hương tại Nghĩa trang Hàng Dương. Trên gần 20 ha đất dưới tán dương xanh hiện có 1.922 phần mộ, nhưng chỉ 714 ngôi mộ xác định được danh tính. Hơn 1.200 ngôi mộ còn lại khuyết danh. Con số ấy nói nhiều hơn mọi lời tưởng niệm.

Khói hương quyện vào tiếng gió biển rì rào. Đoàn thành kính dâng hương tại Đài tưởng niệm trung tâm và phần mộ Tổng Bí thư Lê Hồng Phong, nhà yêu nước Nguyễn An Ninh, Anh hùng LLVTND Vũ Văn Hiếu, nữ Anh hùng LLVTND Võ Thị Sáu, các đồng chí Lưu Chí Hiếu, Cao Văn Ngọc… Hai chữ “tự do” và “hòa bình”, ở khoảnh khắc ấy, không còn là khái niệm trong sách vở.

Từ ngọn lửa Côn Đảo đến buồng điều hành 24/7

Khép lại hành trình di tích, Chi bộ Phòng Điều hành ASOC tổ chức sinh hoạt chuyên đề “Tiếp lửa truyền thống – Vững bước điều hành – Khát vọng vươn xa”. Đây mới là phần việc trọng tâm của chuyến đi khi chuyển hóa cảm xúc lịch sử thành cam kết nghề nghiệp.

Điều hành khai thác hàng không là công việc không có khái niệm ngơi nghỉ. Một ca trực có thể cùng lúc đối mặt với giông bão bất thường, hỏng hóc kỹ thuật, thay đổi slot bay theo điều phối luồng không lưu (ATFM/CTOT) và hiệu ứng chậm chuyến dây chuyền lan trên toàn mạng. Trong bối cảnh đó, chi bộ xác định vai trò của người đảng viên rất cụ thể: nhận diện đúng rủi ro, ra quyết định chính xác, kịp thời, phối hợp thông suốt, giữ vững an toàn và sự liên tục của chuyến bay.

Bình tĩnh – Chủ động – Linh hoạt: Bình tĩnh để giữ sự tỉnh táo, chuẩn xác trước khối lượng thông tin dồn dập. Chủ động để dự báo sớm nguy cơ, chuẩn bị phương án dự phòng và theo sát công việc đến mắt xích cuối cùng. Linh hoạt để tìm giải pháp tối ưu, nhưng luôn trong khuôn khổ quy trình và tiêu chuẩn an toàn.

An toàn là số 1, không đánh đổi: Nguyên tắc bất biến được nhắc lại, tuyệt đối không đánh đổi an toàn để lấy chỉ số đúng giờ (OTP), năng suất phục vụ (OSP) hay thời gian quay đầu tàu bay (FHT). Người điều hành luôn phải giữ tư duy bao quát toàn mạng và đặt an toàn của hành khách, phi hành đoàn lên trên hết.

Tiên phong chuyển đổi số: Học tinh thần sáng tạo trong gian khó của lớp cha anh, chi bộ đặt mục tiêu đi đầu trong rút gọn quy trình thừa, chuẩn hóa dữ liệu khai thác và ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) vào phân tích, dự báo, tối ưu nguồn lực. Một chi tiết nhỏ ngay tại Côn Đảo cho thấy dòng chảy ấy đã đi rất xa: từ tháng 4/2026, Nghĩa trang Hàng Dương đã có nền tảng số quản lý, cho phép thân nhân tra cứu và định vị phần mộ liệt sĩ chỉ bằng vài thao tác trên điện thoại.

Văn hóa hiệp đồng ba miền: Như tinh thần đoàn kết keo sơn của những người bạn tù năm xưa, công tác điều hành chỉ thành công khi có sự phối hợp nhịp nhàng giữa Phòng Điều hành với Trung tâm Điều hành khai thác (OCC), các trung tâm khai thác Tân Sơn Nhất, Nội Bài, Đà Nẵng, cùng Công ty TNHH MTV Dịch vụ mặt đất sân bay Việt Nam (VIAGS), Công ty TNHH MTV Kỹ thuật máy bay (VAECO), Đoàn bay, Đoàn Tiếp viên và các cảng hàng không. Khẩu hiệu hành động xuyên suốt: “Một tập thể điều hành – Một mục tiêu chung”.

Hành trang trở về

Chuyến đi khép lại, nhưng hành trang mang về không nằm trong vali. Đó là bản lĩnh hơn trong từng quyết định chỉ huy ca trực; chủ động hơn trong dự báo và hành động; linh hoạt hơn khi xử lý tình huống bất thường; trách nhiệm hơn với an toàn và chất lượng dịch vụ; và đoàn kết hơn trong phối hợp toàn chuỗi khai thác hàng không.

Những người tù Côn Đảo năm xưa đã giữ vững lý tưởng trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhất. Những người điều hành bay hôm nay giữ an toàn cho hàng chục nghìn hành khách mỗi ngày, trong những ca trực không có quyền sai sót. Hai công việc cách nhau gần một thế kỷ, nhưng cùng đòi hỏi một phẩm chất: kỷ luật và trách nhiệm đến cùng.

Ngọn lửa thiêng Côn Đảo đã tiếp thêm sức mạnh để tập thể Chi bộ Phòng Điều hành ASOC vững vàng tay lái, giữ trọn niềm tin, cùng Hãng hàng không Quốc gia Vietnam Airlines sải cánh vươn cao, vươn xa trên bầu trời quốc tế.