Tháng 3/2026, cuộc họp Safety, Security & Quality Advisory Group (SSQ AG) của liên minh SkyTeam đã diễn ra tại Paris với sự tham gia của các hãng thành viên nhằm trao đổi về những xu hướng rủi ro an toàn nổi bật trong ngành hàng không toàn cầu. Trong số các chủ đề được thảo luận, nguy cơ cháy nổ từ pin lithium và sạc dự phòng tiếp tục được xác định là một trong những mối nguy tăng trưởng nhanh nhất đối với hoạt động khai thác bay hiện đại.
Những thông tin được chia sẻ tại cuộc họp cho thấy rõ rằng nguy cơ này không còn mang tính cá biệt mà đã trở thành xu hướng toàn cầu, đòi hỏi các hãng hàng không phải liên tục cập nhật biện pháp kiểm soát, huấn luyện và truyền thông tới hành khách cũng như nhân viên.
Xu hướng gia tăng các sự cố vụ việc liên quan tới pin lithium và sạc dự phòng
Xu hướng gia tăng các sự cố liên quan đến pin lithium
Trong những năm gần đây, sự phổ biến của các thiết bị điện tử cá nhân, đặc biệt là pin dự phòng dung lượng cao, đã làm gia tăng đáng kể nguy cơ xảy ra hiện tượng thermal runaway (phản ứng nhiệt mất kiểm soát). Dữ liệu được chia sẻ tại cuộc họp cho thấy số lượng sự cố liên quan đến pin lithium có xu hướng tăng đều qua từng năm, với nhiều trường hợp xảy ra ngay trong khoang hành khách hoặc trong hành lý xách tay.
Đáng chú ý, sự cố có thể xuất hiện ở mọi giai đoạn của chuyến bay: từ boarding, taxi, cất cánh, bay bằng cho tới hạ cánh. Điều này khiến việc quản lý pin lithium trở thành thách thức đặc biệt, bởi các thiết bị này không thể bị loại bỏ khỏi môi trường cabin – nơi mỗi chuyến bay có hàng trăm thiết bị điện tử cá nhân được mang theo.
Thống kê số lượng sự cố/vụ việc theo loại thiết bị cho thấy sự gia tăng rõ rệt của các sự cố và vụ việc mất an toàn xảy ra do sạc dự phòng
Chỉ riêng giai đoạn 2025 – đầu năm 2026 đã ghi nhận hàng loạt sự cố đáng chú ý. Điển hình, ngày 28/01/2025, một vụ cháy nghiêm trọng trên tàu bay A321 của Air Busan xảy ra trước khi cất cánh tại sân bay Gimhae (Hàn Quốc), khiến phần thân trên của máy bay bị thiêu rụi và buộc phải sơ tán toàn bộ 176 người trên tàu bay. Nguyên nhân được xác định xuất phát từ pin của một sạc dự phòng bị chập điện và phát cháy.
Trong một sự cố khác trên chuyến bay từ Incheon đến Hong Kong, pin dự phòng bốc cháy trong quá trình sạc trên tàu bay, gây cháy xém ghế và khiến một hành khách bị bỏng nhẹ. Một số trường hợp tương tự cũng được ghi nhận tại cầu ống lồng trong quá trình boarding, khi pin dự phòng rơi và phát cháy trong túi hành khách.
Toàn bộ phần thân trên của tàu bay A321 bị thiêu rụi
Ngoài ra, nhiều sự cố phát sinh khói, hạ cánh khẩn cấp hoặc kích hoạt quy trình xử lý cháy do pin lithium và sạc dự phòng trên các chuyến bay quốc tế liên tục được ghi nhận. Những sự kiện này cho thấy rủi ro từ pin lithium không còn là nguy cơ tiềm ẩn mà đã trở thành thách thức hiện hữu, đòi hỏi ngành hàng không phải có cách tiếp cận quản lý mang tính hệ thống và chủ động hơn.
Korean Air và chiến lược “phòng ngừa nhiều lớp”
Song song với việc cập nhật các yêu cầu mới trong quy định quốc tế, nhiều hãng hàng không đã chủ động triển khai các giải pháp kiểm soát chặt chẽ và sáng tạo. Trong đó, Korean Air được xem là ví dụ tiêu biểu sau khi tăng cường mạnh mẽ các biện pháp ứng phó trước những sự cố gần đây trong khu vực.
Tại cuộc họp SSQ AG quý I/2026, nội dung thu hút nhiều sự chú ý là phần trình bày của Korean Air về chiến lược tăng cường phòng ngừa cháy nổ pin lithium và sạc dự phòng. Không chỉ dừng ở việc tuân thủ quy định, hãng còn triển khai cách tiếp cận “phòng ngừa nhiều lớp” (multi-layer prevention), kết hợp đồng bộ giữa truyền thông, kiểm soát tại sân bay, trang thiết bị trên tàu bay và đào tạo phi hành đoàn.
Phòng huấn luyện chữa cháy mô tả khoang hành khách
Từ tháng 3/2025, Korean Air đã áp dụng quy định không cho phép hành khách để pin dự phòng và thuốc lá điện tử trong ngăn hành lý phía trên. Thay vào đó, các thiết bị này phải được mang theo người hoặc để trong túi ghế phía trước để dễ dàng kiểm soát và xử lý khi xảy ra sự cố.
Ngoài ra, để hạn chế nguy cơ cháy do tiếp xúc giữa cực pin và vật kim loại, hành khách được yêu cầu bọc cách điện cho pin bằng băng keo hoặc bảo quản riêng trong túi nhựa, túi chuyên dụng; không để chung với các vật kim loại khác. Hãng cũng áp dụng các giới hạn nghiêm ngặt về số lượng và dung lượng pin được mang theo. Đây cũng là những giải pháp mà Vietnam Airlines đã và đang triển khai trên các chuyến bay khai thác.
Tăng cường phát hiện sớm và năng lực ứng phó
Từ tháng 9/2025, Korean Air tiếp tục triển khai giai đoạn tăng cường thứ hai trong chính sách an toàn pin lithium của Hàn Quốc, tập trung vào các biện pháp bổ sung và trang thiết bị bắt buộc trên tàu bay.
Tại quầy làm thủ tục, hành khách được cung cấp băng keo cách điện để dán các cực pin dự phòng nếu cần thiết nhằm giảm nguy cơ chập mạch. Đồng thời, công tác kiểm tra an ninh tại sân bay được siết chặt hơn với việc chú trọng phát hiện pin dự phòng trong hành lý xách tay, đặc biệt là các thiết bị có dấu hiệu hư hỏng, biến dạng hoặc không rõ nguồn gốc.
Trên tàu bay, Korean Air triển khai nhiều giải pháp đổi mới đáng chú ý. Một trong số đó là việc dán nhãn cảm biến nhiệt tại khu vực khoang hành lý phía trên. Những nhãn này có khả năng đổi màu khi nhiệt độ tăng bất thường, giúp tổ bay phát hiện sớm nguy cơ quá nhiệt hoặc cháy âm ỉ – vốn là những tình huống khó quan sát trực tiếp trong khoang hành lý.
Bên cạnh đó, hãng cũng tăng số lượng túi cách ly pin trên tàu bay. Các túi này được thiết kế đặc biệt để chịu nhiệt cao và hạn chế lan truyền lửa trong trường hợp xảy ra thermal runaway. Việc bổ sung trang bị giúp tổ bay có thể phản ứng nhanh hơn, đặc biệt trên các chuyến bay dài với số lượng lớn thiết bị điện tử cá nhân.
Đào tạo thực tiễn cho phi hành đoàn
Đào tạo phi hành đoàn được xác định là trụ cột thứ ba trong chiến lược của Korean Air. Hãng đã tăng cường huấn luyện thực hành xử lý cháy pin lithium với nhiều kịch bản mô phỏng sát thực tế.
Các buổi huấn luyện không chỉ tập trung vào quy trình dập cháy mà còn so sánh hiệu quả của nhiều phương pháp khác nhau như sử dụng Halon, nước hoặc vật liệu chuyên dụng như vermiculite. Thông qua các bài kiểm tra thực nghiệm, phi hành đoàn được trang bị kiến thức thực tế về đặc tính cháy của pin lithium – vốn có khả năng tự duy trì phản ứng nhiệt và khác biệt đáng kể so với các loại cháy thông thường.
Có thể thấy, trong giai đoạn hai, Korean Air đã chuyển trọng tâm từ kiểm soát hành khách sang tăng cường trang thiết bị, khả năng phát hiện sớm và năng lực ứng phó trên tàu bay, qua đó hoàn thiện cách tiếp cận phòng ngừa nhiều lớp đối với rủi ro pin lithium.
Bài học cho ngành hàng không và Vietnam Airlines
Một điểm đáng chú ý là Korean Air không chỉ tập trung xử lý khi sự cố xảy ra mà còn chú trọng giảm thiểu nguy cơ ngay từ đầu. Việc truyền thông rộng rãi tới hành khách về quy định không sạc pin dự phòng trên chuyến bay và không để pin trong khoang hành lý phía trên được triển khai đồng bộ thông qua nhiều kênh như thông báo trước chuyến bay, video an toàn, phát thanh trên tàu bay và tài liệu hướng dẫn tại ghế ngồi.
Từ góc nhìn toàn cầu, cách tiếp cận của Korean Air phản ánh xu hướng chung của ngành hàng không: chuyển dịch từ “ứng phó sự cố” sang “quản lý rủi ro chủ động”. Nếu trước đây trọng tâm chủ yếu là trang bị phương tiện chữa cháy và quy trình xử lý, thì hiện nay các hãng đang mở rộng sang các biện pháp phòng ngừa sớm, kiểm soát từ nguồn và tăng cường nhận thức của hành khách.
Đối với Vietnam Airlines, việc tham gia các diễn đàn như SSQ AG không chỉ giúp cập nhật kịp thời xu hướng và quy định quốc tế mà còn tạo cơ hội học hỏi kinh nghiệm thực tiễn từ các hãng trong liên minh SkyTeam. Những bài học từ các sự cố gần đây trên thế giới cho thấy rủi ro từ pin lithium không còn là nguy cơ tiềm ẩn xa vời mà đã trở thành thách thức hiện hữu, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều bộ phận như an toàn, khai thác, dịch vụ mặt đất, tiếp viên và truyền thông.
Trong bối cảnh số lượng thiết bị điện tử cá nhân của hành khách ngày càng gia tăng, thách thức quản lý pin lithium sẽ tiếp tục tồn tại trong nhiều năm tới. Tuy nhiên, với sự chia sẻ thông tin và hợp tác trong khuôn khổ liên minh SkyTeam, các hãng hàng không đang từng bước xây dựng một cách tiếp cận thống nhất dựa trên dữ liệu, kinh nghiệm thực tiễn và các giải pháp công nghệ mới.
Việc chủ động cập nhật, học hỏi và áp dụng các thực hành tốt từ các hãng bạn không chỉ góp phần nâng cao mức độ an toàn khai thác mà còn thể hiện cam kết của Vietnam Airlines trong việc đảm bảo an toàn tuyệt đối cho hành khách và phi hành đoàn. Đây cũng là nền tảng quan trọng để tiếp tục củng cố niềm tin của khách hàng đối với thương hiệu Hãng Hàng không Quốc gia Việt Nam trong bối cảnh ngành hàng không toàn cầu đang thay đổi nhanh chóng.
