Lễ hội ánh trăng
Oóc Om Bóc, hay Lễ Cúng Trăng, là một lễ hội lớn và có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong đời sống tâm linh của đồng bào Khmer, diễn ra vào rằm tháng Mười âm lịch – thời điểm một chu kỳ gieo trồng vừa kết thúc.
Người dân chọn những hạt lúa nếp ngon nhất, giã thành cốm dẹp, bày cùng những sản vật đặc trưng chuối, khoai, dừa dâng lên cúng Trăng ngay tại sân nhà, trong phum sóc hoặc khuôn viên chùa, với niềm tin rằng ánh trăng sẽ chứng giám cho lòng thành kính trước đất trời. Đó là một nghi lễ nông nghiệp cổ xưa, được hình thành từ mối giao kết mật thiết giữa con người và thiên nhiên. Họ cảm tạ thần Mặt Trăng – vị thần theo quan niệm dân gian đã chở che cho mùa màng thuận lợi, mang lại cuộc sống đủ đầy.
Dưới ánh trăng rằm, người cao tuổi có uy tín hoặc thỉnh sư về nhà chủ trì nghi lễ. Sau phần khấn nguyện, người lớn đút cốm dẹp cho trẻ nhỏ, hỏi về những điều ước và trao gửi lời chúc lành. Nhúm cốm dẹp nhỏ bé vì thế không chỉ là sản vật của mùa màng, mà còn là cách một thế hệ trao lại cho thế hệ sau những lời chúc lành và ký ức văn hóa.
Sau phần lễ là những cuộc gặp gỡ, trò chuyện, sinh hoạt văn nghệ như múa dân gian, hát truyền thống, trình diễn nhạc ngũ âm và các trò vui cộng đồng nối dài đêm trăng, đưa mọi người xích lại gần nhau hơn.
Khi mặt nước vang nhịp cộng đồng
Nếu nghi thức Oóc Om Bóc đưa con người hướng lên bầu trời, thì đua ghe Ngo lại đưa lễ hội trở về với mặt nước – nơi gắn bó với đời sống của cư dân Khmer Nam Bộ từ bao đời nay. Theo quan niệm truyền thống, cuộc đua cũng gắn với lòng biết ơn thần nước sau mùa vụ, gửi gắm ước vọng về một năm mới thuận hòa, no đủ. Vì thế, tiếng trống hội không chỉ mở đầu cho cuộc tranh tài, mà còn đánh dấu khoảnh khắc chuyển mùa đầy thiêng liêng.
Ghe Ngo có dáng thon dài, thanh thoát, được trang trí công phu với những hoa văn và biểu tượng gắn với tín ngưỡng Khmer. Mỗi chiếc ghe Ngo từng chùa gắn với linh vật mang một biểu tượng riêng, tựu chung gửi gắm sức mạnh và niềm tin của cộng đồng. Đầu ghe với những đường nét đặc trưng, thân ghe được sơn vẽ, chạm khắc, khiến mỗi chiếc vừa mang vẻ đẹp riêng vừa như có một “tính cách” riêng trên mặt nước.
Mỗi ghe Ngo gắn với một ngôi chùa, đại diện cho ký ức, danh dự và niềm tự hào của cả phum sóc. Trong cuộc đua, người đứng ở mũi sẽ chỉ huy, thổi kèn và điều hướng, trên 60 vận động viên bơi phía sau thuần thục động tác, giữ đều nhịp dầm theo tiết tấu thống nhất. Đua ghe Ngo vì thế không chỉ là một cuộc tranh tài, mà còn là sinh hoạt văn hóa cộng đồng đặc sắc của người Khmer Nam Bộ. Ngày nay, Lễ hội Đua ghe Ngo của người Khmer tỉnh Sóc Trăng (cũ), Cần Thơ ngày nay đã trở thành di sản văn hóa phi vật thể quốc gia và là một biểu tượng nhận diện độc đáo của văn hóa Khmer Nam Bộ.
Câu chuyện về lòng biết ơn với mùa màng không dừng lại ở đêm trăng hay trên đường đua ghe Ngo. Nó tiếp tục trong đời sống hôm nay, khi hạt gạo ấm no từ những cánh đồng phương Nam trở thành một phần câu chuyện phát triển của Đồng bằng sông Cửu Long. Để rồi, giữa mùa Trăng phương Nam, ta la cà bên những ngôi chùa Khmer, nghe tiếng ngũ âm vọng ra từ sân hội, nhìn những chiếc ghe Ngo “so kè” trên mặt nước và chợt nhận ra: có những di sản không nằm yên trong ký ức. Chúng vẫn đang sống, đang chuyển động và tiếp tục kể câu chuyện của mình bằng ánh trăng, tiếng trống, tiếng kèn, dòng nước và hạt gạo.
Festival Quốc tế Ngành hàng Lúa gạo Việt Nam lần thứ II – Cần Thơ năm 2026 dự kiến diễn ra từ ngày 23 đến 26/11, với chủ đề “Gạo xanh Việt Nam – Vươn tầm quốc tế”.
Lễ hội Oóc Om Bóc – Đua ghe Ngo thành phố Cần Thơ năm 2026 dự kiến khai mạc lúc 20 giờ ngày 22/11 tại Quảng trường Bạch Đằng, phường Phú Lợi. Giải đua ghe Ngo diễn ra trong hai ngày 23 và 24/11 tại Khán đài Đua ghe Ngo, phường Sóc Trăng.
Xem thêm các bài viết về văn hóa, du lịch, phong cách sống địa phương tại đây: https://heritagevietnamairlines.com/
