Tôi lên Cao Bằng vào những ngày lúa bắt đầu chín. Chuyến đi ấy vốn chỉ định đến Bản Giốc – con thác hùng vĩ ở miền biên viễn, nhưng rồi tôi nhận ra mình đang đến đúng một thời khắc đẹp nhất của vùng đất này – khi thung lũng dưới chân núi chuyển sang màu vàng óng, điểm thêm sắc ấm cho miền non nước xanh thẳm.
Tôi say mê thu vào tầm mắt không gian bình yên mà đầy màu sắc trải ra suốt chặng đường vào Bản Giốc ở xã Đàm Thủy. Không rộng miên man như cánh đồng miền xuôi, diện tích trồng lúa ở đây chia thành từng khoảnh: nơi nép sát chân núi, nơi men theo dòng nước là lưu vực của sông Quây Sơn, nơi nương dần lên triền đất. Người dân tận dụng các thung lũng, chân núi và khoảng đất thuận nguồn nước để canh tác. Đến mùa gặt, chính địa hình ấy tạo nên một nhịp điệu rất khác – mùa vụ diễn ra trên nhiều lớp không gian, từ ngoài đồng đến sân nhà, từ chân núi đến từng bản nhỏ. Chính sự đan xen ấy khiến mùa lúa chín ở Cao Bằng mang một vẻ riêng – sắc vàng điểm giữa núi xanh, mái nhà và dòng sông, con đường uốn lượn. Nhìn từ xa, ấy là một bức tranh thơ mộng; còn khi lại gần, hoạt cảnh sinh động của bà con khiến lữ khách phương xa cảm nhận rõ nhịp vui ngày mùa. Những khoảnh đồng rộn bước chân và tiếng nói cười. Người cúi xuống cắt lúa, người gom từng bó, người chuyển lúa từ ruộng về nhà. Ở một góc khác, lúa mới đã được mang về sân, phơi thành khoảng vàng dưới nắng.
Bản Giốc vẫn là đích đến của tôi và như một điểm kết ngọt ngào trên hành trình khám phá Cao Bằng. Cung đường dẫn về thác vẫn tràn ngập sắc vàng nổi bật giữa núi non. Đến khi dòng thác thực sự mở ra trước mắt, cảnh vật dường như có thêm một tầng màu khác. Nước trắng đổ xuống giữa núi xanh, phía xa là những khoảng lúa đang chín. Từ tháng 6 đến tháng 9 là khoảng thời gian thác Bản Giốc có nguồn nước dồi dào nhất nhờ những cơn mưa mùa hạ. Dòng thác từ trên cao đổ xuống ào ào, tung bọt trắng xóa phô diễn sức mạnh của thiên nhiên một cách oai hùng. Sự tương phản giữa dòng nước mạnh mẽ và ruộng đồng yên ả khiến Bản Giốc những ngày này vừa có vẻ hùng vĩ quen thuộc, vừa gần với nhịp sống của bản làng hơn. Người ta có thể đến Bản Giốc vào nhiều thời điểm trong năm để ngắm dòng thác đẹp bậc nhất Đông Nam Á ở các trạng thái khác nhau, nhưng mùa lúa chín đem đến một trải nghiệm đặc biệt: thác không còn là một thắng cảnh đứng riêng trong khung hình. Nó trở thành một phần của không gian sống, nơi núi, nước, ruộng đồng và con người cùng hiện diện. Và đặc biệt hơn, con thác huyền thoại này còn gắn với truyền thuyết tình yêu đẹp của đôi trai gái người Tày. Họ yêu nhau say đắm nhưng bị ngăn cấm nên đã ôm nhau khóc và cùng gieo mình xuống dòng Quây Sơn, nước mắt của đôi trẻ đã tạo nên dòng thác chảy mãi 4 mùa như tình yêu mãnh liệt và say đắm của họ.
Tôi không còn chỉ tìm một góc đẹp để ngắm thác hay một khoảng ruộng vàng để chụp ảnh mà muốn mình hòa vào khung cảnh no ấm bằng cách bắt chuyện với bà con, ngỏ ý được họ cho thử cầm liềm gặt lúa. Sự lóng ngóng của tôi nhanh chóng trở thành đề tài trêu đùa của mấy thanh niên Tày. Khoảng cách giữa người khách phương xa và người dân bản địa dường như ngắn lại. Đó cũng là lúc tôi hiểu vì sao hai chữ “mùa vui” cứ ở lại trong tâm trí mình. Mùa vàng có thể nhìn thấy bằng mắt, còn mùa vui hiện ra từ nhịp sống của con người.
Tôi rời Bản Giốc khi những thửa ruộng dưới chân núi vẫn còn ánh lên trong nắng cuối ngày. Dòng thác phía sau dần khuất khỏi tầm mắt, nhưng màu vàng của lúa và không khí mùa gặt vẫn nối dài theo con đường trở về. Tôi nhớ Bản Giốc không chỉ bởi dòng thác trắng giữa núi rừng mà còn bởi một mùa vàng rất riêng – đủ để nơi đây trở thành một địa danh ấn tượng trên bản đồ lúa chín của miền núi phía Bắc.
Du khách có thể kết hợp tham quan một số điểm gần thác Bản Giốc như động Ngườm Ngao, làng đá Khuổi Ky hay chùa Phật tích Trúc Lâm Bản Giốc.
Xem thêm các bài viết về văn hóa, du lịch, phong cách sống địa phương tại đây: https://heritagevietnamairlines.com/
