e-AWB hàng quốc tế đến: Mảnh ghép hoàn thiện bức tranh vận đơn điện tử Vietnam Airlines

Từ chủ trương đến mảnh ghép cuối cùng

Ngành hàng không thế giới đang chuyển mình theo định hướng hãng hàng không số (Digital Airline Ambition 2030 của IATA). Với vận tải hàng hóa, số hóa chứng từ là bước đi trọng tâm: khác vận đơn giấy, e-AWB đưa các nghiệp vụ liên quan đến hợp đồng vận chuyển lên dữ liệu điện tử, bớt in ấn và lưu trữ giấy tờ, mở đường cho kết nối dữ liệu xuyên suốt chuỗi logistics.

Thực hiện Nghị quyết số 37-NQ/ĐUTCT ngày 07/10/2025 của Đảng ủy Tổng công ty về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Chương trình hành động triển khai nghị quyết này (Quyết định số 2220/QĐ-HĐQT/TCTHK ngày 23/10/2025) và Kế hoạch Chuyển đổi số lĩnh vực hàng hóa giai đoạn 2025–2030, Ban Kế hoạch và Tiếp thị hàng hóa (Ban TTHH) đã được PTGĐ Nguyễn Thế Bảo phê duyệt kế hoạch triển khai e-AWB cho hàng quốc tế đến (inbound) tại Công văn số 659/TCTHK-TTHH ngày 06/8/2026.

Ban TTHH đã được PTGĐ Nguyễn Thế Bảo phê duyệt kế hoạch triển khai e-AWB cho hàng quốc tế.

Vietnam Airlines (VNA) đã triển khai thành công e-AWB với hàng nội địa (giai đoạn 2013 - 2015) và hàng quốc tế xuất (ổn định từ năm 2019). Chiều hàng đến là chặng cuối, bởi chứng từ điện tử tại đây phải khớp với hệ thống khai báo của Hải quan và quy trình giao nhận tại kho.

Ba giai đoạn, đích đến 01/11

Lộ trình đi từng bước: ngày 01/10/2026 tại Úc, Anh, Hồng Kông; ngày 15/10 mở rộng sang Đức, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Thái Lan, Malaysia; từ 01/11, toàn bộ các thị trường còn lại.

Ban đầu, e-AWB chỉ áp dụng với forwarder đã kiểm thử kết nối thành công. Riêng các quốc gia chưa tham gia Công ước Montréal 1999 (MC99) vẫn dùng vận đơn giấy từ sân bay khởi hành.

Quyết liệt triển khai

Được PTGĐ Nguyễn Thế Bảo phê duyệt, Trưởng ban TTHH đã thành lập Tổ triển khai e-AWB do một lãnh đạo Ban làm Tổ trưởng cùng các cán bộ phòng và chuyên viên giàu kinh nghiệm, có nhiệm vụ lập kế hoạch và triển khai thành công e-AWB hàng inbound.

Về nền tảng, Ban TTHH đã ban hành Quy trình khai thác chuẩn (SOP), phối hợp Ban CĐSCN xây dựng cổng e-AWB Portal để forwarder (đơn vị giao nhận hàng hóa) tải lên vận đơn, triển khai e-booking cho forwarder chưa gửi được điện văn FWB, in hộ vận đơn tại điểm trung chuyển khi cần. VNA đã gửi Thông báo triển khai tới GSA/CSA; Thông báo kích hoạt tới forwarder, duy trì kênh hỗ trợ kỹ thuật và phối hợp chặt chẽ với các công ty phục vụ hàng hóa NCTS (Nội Bài), TCS (Tân Sơn Nhất), VIAGS DAD (Đà Nẵng), AGS (Cam Ranh).

Với Hải quan, Tổ chủ động làm việc cùng các cơ quan Hải quan, trong đó có Nội Bài, Đà Nẵng và Tân Sơn Nhất. Thông tư số 127/2026/TT-BTC, hiệu lực từ 15/10/2026, yêu cầu cập nhật mã số thuế (MST) của người gửi hàng, người nhận hàng, người được thông báo lên hệ thống khai báo; VNA đã triển khai thống nhất toàn hệ thống ngay khi thông tư ban hành.

Từ trụ sở chính đến các thị trường nước ngoài và kho hàng sân bay, hành trình ấy cho thấy chuyển đổi số không chỉ là đưa công nghệ vào sử dụng, mà còn là thay đổi cách làm việc, chuẩn hóa dữ liệu và gắn kết nhiều mắt xích trong dây chuyền khai thác.

Từ kết quả bước đầu đến mục tiêu số hóa sâu rộng

Từ giai đoạn 1 và 2, tỷ lệ sử dụng e-AWB hàng quốc tế đến tăng dần qua từng tuần, hiện đạt khoảng 28%. Ban TTHH phấn đấu đạt 30 - 40% hết năm 2026 và 60 - 70% năm 2027, tiệm cận chỉ số chung 80% của IATA.

Mức sử dụng còn khiêm tốn chủ yếu do khách hàng và doanh nghiệp giao nhận cần thời gian đổi thói quen, chỉnh quy trình, nâng chất lượng dữ liệu, nhất là với yêu cầu cập nhật MST doanh nghiệp của Cục Hải quan Việt Nam.

Để thúc đẩy, Ban TTHH làm việc trực tiếp với GSA/CSA và forwarder để tháo gỡ vướng mắc, đặc biệt là với các thị trường lớn; chuẩn hóa dữ liệu đầu vào, đẩy nhanh kích hoạt và kiểm thử kết nối, đồng thời phối hợp với IATA và Cục Hải quan Việt Nam chuẩn hóa Cổng thông tin dữ liệu điện tử quốc gia.

Ý nghĩa và định hướng

Phù hợp định hướng chuyển đổi số của TCT: Hoàn thiện chuỗi chứng từ số ở cả ba phân khúc là cách hãng hàng không quốc gia đi tiên phong ứng dụng chuẩn vận đơn điện tử của IATA, tạo động lực để các đối tác trong chuỗi logistics cùng chuyển đổi và đặt nền tảng dữ liệu cho các chuẩn mới như ONE Record.

Chuyên nghiệp hóa khai thác hàng hóa: e-AWB giúp tiết kiệm chi phí in ấn, lưu trữ, nâng cao năng suất lao động, rút ngắn thời gian xử lý chứng từ và hạn chế sai sót nhập liệu thủ công. Trải nghiệm khách hàng - mục tiêu quan trọng của chuyển đổi số nhờ đó được cải thiện giúp khả năng kết nối dữ liệu với công ty giao nhận, công ty phục vụ hàng hóa và cơ quan quản lý nhà nước cũng tăng lên.

Góp phần bảo vệ môi trường: Việc giảm sử dụng giấy phù hợp xu hướng chung của ngành hàng không.