Rạch Giá (thuộc tỉnh An Giang) mang nhịp điệu của một đô thị cửa ngõ, nơi lớp lớp ký ức lịch sử còn neo lại bên bờ biển Tây – và là điểm khởi đầu của những hải trình dẫn ra các quần đảo xa.
Nơi ký ức neo lại cùng phố biển
Nắng sáng trên Rạch Giá không rực rỡ như nắng biển miền Trung, mà loang ra dịu dàng trên mặt nước, trên những mái ngói và dọc theo các con phố lấn biển nối tiếp nhau. Phố biển không mang vẻ nhộn nhịp của đô thị lớn, nhưng đủ để cảm nhận nhịp chuyển động rất riêng: các chuyến tàu nối đất liền với đảo xa và người dân thong thả trên những con đường ven biển.
Giữa nhịp sống ấy, Cổng Tam Quan – công trình biểu tượng mang dáng dấp kiến trúc truyền thống – đã trở thành dấu mốc gắn bó với nhiều thế hệ cư dân Rạch Giá. Đứng dưới những mái ngói cong, nhìn dòng xe cộ qua lại, tôi có cảm giác quá khứ và hiện tại ở nơi này chưa bao giờ tách rời nhau.
Nếu phải chọn một địa điểm để hiểu thêm về tinh thần của vùng đất bên bờ biển Tây, tôi sẽ tìm đến đình Nguyễn Trung Trực. Ngôi đình nằm gần sông Kiên, cách cửa biển không xa, là nơi tưởng nhớ người anh hùng đã đi vào lịch sử dân tộc bằng những chiến công chống thực dân Pháp giữa thế kỷ 19.
Với người dân Nam Bộ, tên tuổi Nguyễn Trung Trực từ lâu đã vượt ra ngoài trang sử và trở thành biểu tượng của lòng quả cảm, tinh thần bất khuất. Câu nói: “Bao giờ người Tây nhổ hết cỏ nước Nam thì mới hết người Nam đánh Tây” vẫn được nhắc lại như một lời khẳng định về ý chí của con người trên vùng đất này. Mỗi năm, ngày giỗ của vị anh hùng trở thành hội lớn của cả vùng biển Tây Nam. Giữa mùi trầm hương quyện cùng thanh âm rì rầm khấn nguyện của đoàn khách hành hương, lịch sử không còn nằm trên trang sách mà trở thành một phần trong đời sống tinh thần của cộng đồng nơi đây.
Cách đó không xa, bảo tàng của tỉnh lưu giữ những tư liệu quý giá về vùng đất phương Nam. Các hiện vật kể câu chuyện về quá trình khai mở từ hàng trăm năm trước của ngư dân ven biển và nhiều lớp cư dân theo bước chân mở cõi về phương Nam. Không gian yên tĩnh của bảo tàng đủ để người xem bước chậm lại giữa hành trình khám phá phố biển.
Trước khi rời Rạch Giá, tôi tìm một quán nhỏ để thưởng thức tô bún cá nóng hổi. Nước dùng trong và ngọt thanh, điểm thêm sắc vàng của nghệ; miếng cá lóc chắc thịt dùng kèm rau sống tạo nên hương vị đậm đà mà vẫn thanh nhẹ. Giản dị như chính tính cách của người miền Tây, món ăn ấy đủ để níu giữ thêm một ký ức đẹp về phố biển.
Ra khơi, về với Nam Du
Tôi theo tàu ra quần đảo Nam Du, nay thuộc đặc khu Kiên Hải, tỉnh An Giang. Rạch Giá dần lùi lại phía sau, nhường chỗ cho màu xanh thẳm của biển Tây kéo dài đến tận chân trời. Sau hơn hai giờ trên biển, những hòn đảo lớn nhỏ hiện ra rõ nét – xanh rừng, xanh nước, bình dị như chính con người nơi đây.
Buổi sáng trên đảo bắt đầu bằng nhịp sống quen thuộc của ngư dân. Đoàn thuyền đánh cá trở về sau một đêm trên biển, mang theo đủ loại hải sản vừa được đưa lên bến. Tiếng máy nổ, tiếng gọi nhau í ới và nhịp mua bán buổi sớm tạo nên một khung cảnh sống động nhưng không xô bồ – một nhịp sống mà người ta cần đến đảo mới có thể thấy được.
Nam Du hấp dẫn bởi chính sự chậm rãi ấy. Những con đường nhỏ uốn quanh triền núi men theo biển. Thi thoảng, chỉ cần dừng chân vài phút bên một khúc quanh, nhìn ra biển cũng đủ để thấy màu nước thay đổi từng lớp theo chiều sâu – từ xanh lục sát bờ đến xanh đậm ngoài khơi. Từ trên cao nhìn xuống, những nếp nhà của xóm chài nép mình bên sườn dốc hiện ra thật nhỏ bé trước khoảng không bao la của biển trời Tây Nam.
Bãi Cây Mến là một trong những điểm đến được nhiều người yêu thích. Điểm đặc biệt nơi đây là hàng dừa cổ thụ nghiêng mình soi bóng nước; có nhiều thân dừa ngả rạp, tán lá gần như chạm vào mặt biển. Cảnh sắc ấy hòa cùng làn nước trong xanh mang lại một sự tĩnh lặng rất riêng. Nhưng điều khiến tôi nhớ nhất không nằm ở cảnh sắc. Đó là hình ảnh những đứa trẻ vô tư chơi đùa bên mép nước, trong khi ngoài khơi thấp thoáng vài chiếc thuyền câu đang chầm chậm trở về.
Tôi ngồi lại trên bãi cát, lắng nghe tiếng lá dừa xào xạc hòa cùng tiếng sóng vỗ nhẹ vào bờ, cảm giác như nhịp sống phố thị đã bị đại dương ngăn lại.
Trong một gian quán lộng gió gần cầu cảng, tôi chọn vài món mộc mạc: cá xương xanh nướng bẹ chuối thơm lừng, mực trứng hấp hành và nhum biển nướng mỡ hành béo ngậy. Sự tươi ngon của mẻ hải sản vừa kéo lưới buổi sớm khiến mọi cầu kỳ trong chế biến trở nên không cần thiết.
Chiều xuống, từ một mỏm núi nhìn ra biển, hoàng hôn đỏ rực buông dần xuống đường chân trời, nhuộm cả một vùng nước thành màu đồng. Trong khoảnh khắc ấy, mọi âm thanh như lắng lại, lòng tôi chợt nhẹ bẫng.
Khi con tàu đưa tôi quay lại đất liền, Rạch Giá hiện ra phía trước như một bến đợi thân thuộc. Giữa các chuyến đi và những lần về, vùng biển Tây Nam vẫn vậy – hiền hòa và rộng mở, để mỗi hải trình đều trở thành một cuộc gặp gỡ đáng nhớ.
Xem thêm các bài viết về văn hóa, du lịch, phong cách sống địa phương tại đây: https://heritagevietnamairlines.com/
