Trong hoạt động của một hãng hàng không, huấn luyện khai thác bay không chỉ là yêu cầu tuân thủ, mà là công tác đào tạo xương sống, trực tiếp bảo đảm năng lực vận hành an toàn, ổn định và hiệu quả. Mỗi chương trình huấn luyện, mỗi kỳ kiểm tra năng lực, mỗi bài giảng lý thuyết hay tình huống mô phỏng đều góp phần hình thành năng lực thực tế của lực lượng tuyến đầu, trực tiếp chịu trách nhiệm cho an toàn và chất lượng của từng chuyến bay.
6 tháng đầu năm 2026 ghi nhận nhiều kết quả tích cực trong công tác huấn luyện khai thác bay. Đối với lực lượng phi công, công tác huấn luyện phi công cơ bản, huấn luyện nâng cấp, chuyển loại, huấn luyện định kỳ và phát triển giáo viên tiếp tục được triển khai theo kế hoạch. Công tác huấn luyện phi công cơ bản đã đạt tiến độ đáng ghi nhận, trong khi các chương trình nâng cấp lái chính A321, chuyển loại A350/B787, huấn luyện định kỳ SIM, định kỳ an toàn bay, đánh giá tiếng Anh và đào tạo SMS được duy trì nhằm bảo đảm năng lực khai thác liên tục của đội ngũ phi công.
Đối với lực lượng tiếp viên, công tác đào tạo tiếp tục được triển khai với quy mô lớn, bao gồm đào tạo tiếp viên cơ bản, định kỳ an toàn, chuyển loại, nâng bậc, phục hồi, cùng các chương trình nâng cao kỹ năng quản lý chuyến bay, tư duy an toàn, phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại và đào tạo E-Techlog. Đây là những nội dung có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh yêu cầu đối với tiếp viên ngày càng mở rộng: không chỉ bảo đảm an toàn, an ninh trên chuyến bay, mà còn duy trì chất lượng dịch vụ, năng lực xử lý tình huống và hình ảnh chuyên nghiệp của hãng.
Đối với nhân viên điều độ khai thác bay, các chương trình đào tạo ban đầu, định kỳ, huấn luyện chuyên môn nâng cao, đào tạo loại tàu bay và chuẩn bị nguồn lực tiếp tục được triển khai. Vai trò của lực lượng điều độ khai thác bay ngày càng quan trọng trong hệ thống vận hành hiện đại, đặc biệt ở các lĩnh vực lập kế hoạch bay, kiểm soát nhiên liệu, cập nhật khí tượng, NOTAM, phối hợp với tổ bay và xử lý tình huống bất thường trong môi trường áp lực thời gian thực.
Một điểm nhấn quan trọng của cuộc họp là sự thống nhất về định hướng chuyển đổi công tác huấn luyện khai thác bay theo phương pháp dựa trên rủi ro. Thay vì tiếp cận huấn luyện theo lối dàn trải, nặng về thời lượng hoặc chỉ đáp ứng yêu cầu tối thiểu, hệ thống huấn luyện cần được thiết kế dựa trên dữ liệu, tập trung vào những điểm yếu năng lực, xu hướng rủi ro và các mối nguy có tác động lớn nhất tới an toàn khai thác.
Theo định hướng này, logic vận hành của hệ thống huấn luyện cần được khép kín theo chu trình: dữ liệu khai thác và an toàn được thu thập, phân tích để nhận diện rủi ro – rủi ro được chuyển hóa thành mục tiêu huấn luyện cụ thể – chương trình huấn luyện được thiết kế theo năng lực cần củng cố – kết quả huấn luyện tiếp tục được đo lường, đánh giá và phản hồi trở lại hệ thống. Đây là bước chuyển căn bản từ “huấn luyện cho hết chương trình” sang “huấn luyện để giảm thiểu rủi ro và nhắm tới hiệu suất trong khai thác”.
Với xu hướng phát triển của ngành hàng không nói chung và đào tạo khai thác bay nói riêng, yêu cầu trọng tâm là xây dựng được hệ thống kết nối dữ liệu giữa đào tạo – an toàn – khai thác. Các nguồn dữ liệu như hệ thống quản lý an toàn (SMS), báo cáo an toàn bay (AOR), dữ liệu giám sát hành trình bay (FOQA/FDM), kết quả đánh giá/kiểm tra, các phản hồi của giáo viên/học viên, hồ sơ huấn luyện, kết quả đánh giá năng lực và các chỉ số SPI/KPI cần được kết nối thành một hệ thống quản trị thống nhất. Khi dữ liệu tạo thành vòng lặp khép kín (closed loop), công tác huấn luyện khai thác bay có thể nhận diện đúng “lỗ hổng năng lực” của từng cá nhân, nhóm/đội bay hoặc lĩnh vực; từ đó đưa ra chương trình huấn luyện phù hợp, kịp thời và có thể đo lường được hiệu quả của huấn luyện.
Bên cạnh đó, đào tạo theo năng lực dần trở thành trọng tâm xuyên suốt. Đối với phi công, trọng tâm không chỉ là kỹ năng kỹ thuật, mà còn là năng lực quản lý mối đe dọa và lỗi tiềm ẩn (TEM – Threat and Error Management), phối hợp thành viên tổ bay (CRM), tư duy ra quyết định, năng lực lãnh đạo (Leadership and Teamwork), xử lý các tình huống hỏng hóc/bất ngờ; và chuẩn hóa tiêu chuẩn kiểm tra/đánh giá của đội ngũ giáo viên. Đối với tiếp viên, huấn luyện cần tích hợp chặt chẽ giữa an toàn – an ninh, dịch vụ và năng lực xử lý trong bối cảnh khai thác thực tế. Đối với nhân viên điều độ khai thác bay, chương trình cần được chuẩn hóa theo vị trí công việc, tăng cường năng lực phân tích, phối hợp, xử lý bất thường và tư duy ra quyết định trong áp lực khai thác.
Cuộc họp cũng thẳng thắn nhìn nhận các thách thức còn tồn tại, gồm: nhu cầu hoàn thiện chương trình, tài liệu, hồ sơ huấn luyện; chuẩn hóa đội ngũ giáo viên; tăng cường năng lực cơ sở vật chất, thiết bị huấn luyện và đặc biệt là yêu cầu số hóa, quản trị dữ liệu huấn luyện một cách hệ thống. Đây không còn là vấn đề mang tính hỗ trợ kỹ thuật, mà là điều kiện cần để nâng cấp năng lực quản trị huấn luyện khai thác bay của Vietnam Airlines trong giai đoạn mới.
Với định hướng “Risk-based” và “Competency-based”, công tác huấn luyện khai thác bay của Vietnam Airlines đang bước vào giai đoạn chuyển đổi quan trọng: từ quản lý theo kế hoạch sang quản trị theo dữ liệu; từ đào tạo theo nội dung rập khuôn sang đào tạo theo năng lực; từ phản ứng sau sự vụ sang ngăn ngừa rủi ro một cách chủ động; từ đánh giá kết quả đào tạo sang đo lường hiệu quả để giảm thiểu rủi ro trong khai thác.
Để đạt được mục tiêu đó, sự phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị đào tạo, khai thác, an toàn, an ninh và nhân lực là yếu tố quyết định. Huấn luyện khai thác bay sẽ thực sự hiệu quả khi không đứng riêng như một hoạt động đào tạo đơn thuần, mà trở thành một phần của hệ thống quản trị an toàn và hiệu suất khai thác tổng thể.
Trong bối cảnh Vietnam Airlines tiếp tục mở rộng mạng bay, chuẩn bị cho đưa vào khai thác dòng tàu bay mới, nâng cao tiêu chuẩn dịch vụ và hướng tới kỳ đánh giá IOSA Risk-based, việc xây dựng một hệ thống huấn luyện tiên tiến hơn, dữ liệu hóa hơn và hiệu quả hơn là yêu cầu cấp thiết. Đây cũng là nền tảng để Tổng công ty Hàng không tiếp tục phát triển đội ngũ khai thác bay có năng lực cao, bản lĩnh nghề nghiệp vững vàng, tư duy an toàn hiện đại và khả năng thích ứng với những thay đổi ngày càng nhanh của ngành hàng không.
Huấn luyện khai thác bay vì vậy, không chỉ là nhiệm vụ của ngày hôm nay. Đó là khoản đầu tư chiến lược cho an toàn, chất lượng và năng lực cạnh tranh lâu dài của Vietnam Airlines.
