Suốt 5 năm qua, phiên chợ đã trở thành một hoạt động thường niên, một dấu ấn thiện nguyện ấm áp mà tôi may mắn được đồng hành. Khởi xướng bởi Ban Nữ công của Đài Phát thanh – Truyền hình Quảng Bình (nay là Báo và Phát thanh, Truyền hình Quảng Trị), đây không chỉ là một hoạt động từ thiện đơn thuần. Đó là một cách trao gửi yêu thương sẻ chia đầy tinh tế và trân trọng, được xây dựng trên một triết lý nhân văn sâu sắc: “trao những gì bà con cần, chứ không cho những gì mình có”.
Hành trình của phiên chợ bắt đầu từ nhiều tháng trước Tết Nguyên Đán. Các nhà hảo tâm sẽ đăng ký loại hàng hóa và số lượng cụ thể, từ đó Ban Tổ chức sẽ quy đổi giá trị và in ra những tấm phiếu mua hàng đặc biệt. Những tấm phiếu này, qua chính quyền địa phương và các chiến sĩ biên phòng – những người hiểu rõ từng nóc nhà, từng hoàn cảnh – sẽ được trao đến tận tay các hộ gia đình.
Trước ngày chợ họp, cả bản làng đã rộn ràng. Không khí Tết dường như đến sớm hơn, bà con cùng các chiến sĩ biên phòng tự tay dựng nên những sạp hàng bằng tre nứa mộc mạc. Đặc biệt, người dân còn tự tay đan những chiếc gùi tre xinh xắn, thân thiện với môi trường. Chiếc gùi không chỉ để đi chợ, nó còn là biểu tượng của sự trân trọng, thể hiện sự chuẩn bị chu đáo để đón nhận yêu thương và mang hạnh phúc về nhà.
Sáng sớm tinh sương, khi thành phố còn chưa tỉnh giấc, những chuyến xe chở đầy yêu thương của đoàn đã bắt đầu lăn bánh. Trên những cung đường ngược non, nơi mỗi khúc cua, mỗi ngọn đồi đều hằn sâu dấu ấn lịch sử, đoàn thường ghé lại những “địa chỉ đỏ” linh thiêng như hang Tám Cô, hang Y Tá, hay tượng đài Thanh niên xung phong. Hành trình mang yêu thương của hiện tại luôn bắt đầu bằng sự biết ơn sâu sắc dành cho quá khứ.
Vượt qua những cung đường đèo dốc, chúng tôi đến với bản làng vào khoảng 10 giờ sáng. Không khí phiên chợ đã rộn ràng. Các nhà hảo tâm cùng bà con, chiến sĩ hối hả dỡ hàng từ xe, cẩn thận bày biện từng món quà Tết lên những sạp tre đã được dựng sẵn.
Sau nghi thức cúng lễ giản dị mà trang nghiêm của già làng báo cáo với đất trời, với thần sông, thần núi về một phiên chợ đoàn viên sắp diễn ra, không khí lập tức bùng nổ. Tiếng nhạc xuân rộn rã vang lên, và sân khấu chính của ngày hội được nhường lại cho những cuộc tranh tài sôi nổi. Thay vì những trò chơi thông thường là phần thi giã gạo, nơi những đôi tay thoăn thoắt trong tiếng chày nhịp nhàng; là cuộc thi bóc sắn, tái hiện công việc lao động quen thuộc thường ngày. Du khách, các nhà tài trợ và người dân địa phương cùng reo hò cổ vũ, xóa nhòa mọi khoảng cách trong tiếng cười giòn tan.
Và rồi, khoảnh khắc được mong chờ nhất cũng đến. Trên tay cầm những tấm phiếu 0 đồng đã nhàu đi vì mong đợi, bà con bắt đầu “đi chợ”. Không có cảnh chen lấn, xô đẩy, chỉ có những ánh mắt lấp lánh niềm vui và sự lựa chọn cẩn thận. Tôi đã thấy một người mẹ trẻ tần ngần trước sạp áo quần, lựa cho đứa con trai tấm áo mới nhất để diện Tết. Tôi đã thấy một người cha rắn rỏi, vui mừng khi chọn được bộ nông cụ sắc bén để chuẩn bị cho mùa rẫy sau Tết. Và có cả những gia đình hạnh phúc khi chọn được đôi con giống, mang theo cả một niềm hy vọng về sự sinh sôi, phát triển.
Không khí nô nức của phiên chợ
Niềm vui không chỉ đến từ người nhận. Phiên chợ còn có một góc nhỏ đặc biệt, nơi bà con mang những sản vật núi rừng do chính tay mình vun trồng như măng tươi, củ kiệu, rau rừng… đến để trao đổi, buôn bán. Du khách đến đây cũng có thể mua về làm quà, và số tiền nhỏ bé ấy lại góp thêm một chút thu nhập, một chút tự hào cho người dân bản địa.
Tôi đã đi qua những phiên chợ trong mưa, khi con đường vào bản lầy lội, trơn trượt. Những đứa trẻ, những cụ già đến chợ trong sự se sắt của mùa đông, nhưng nụ cười thì vẫn rạng rỡ. Tôi cũng đã đi qua những phiên chợ trong nắng, khi sắc vàng của hoa mai, sắc hồng của hoa đào hòa cùng màu cờ đỏ thắm. Nhưng dù thời tiết thế nào, không khí ấm áp của tình người vẫn không hề đổi thay.
Nhìn những chiếc gùi tre mộc mạc nhưng đong đầy hạnh phúc theo chân bà con về bản, tôi hiểu rằng “Phiên chợ 0 đồng” đã thành công vượt xa giá trị vật chất. Nó không chỉ mang đến một cái Tết đủ đầy hơn, mà còn thắp lên ngọn lửa của tình người, của sự sẻ chia, sưởi ấm cả một vùng cao trong những ngày giáp Tết. Đó là một phiên chợ mà ở đó, giá trị lớn nhất không thể đong đếm bằng tiền, mà bằng những nụ cười.
